28/11/2025
Làm sao để “trị” con ương bướng, nhất quyết không chịu nghe lời bố mẹ
Con ơi đến giờ đi ngủ rồi - Không, con không thích ngủ, con chưa buồn ngủ
Con ơi, đến giờ cơm tối rồi - Không, con không ăn..
Con đi tắm đi - Không, con không thích
Nếu ba mẹ thấy mình đang phải nghe từ “Không” ngày càng thường xuyên hơn từ các cô bé, cậu bé của mình, nếu bạn thấy chúng luôn từ chối làm những việc cơ bản như đi ngủ đúng giờ, ăn tối, hoặc tắm, và ngôi nhà đang trở thành một trận chiến giữa bố mẹ và con cái, bạn sẽ thấy rằng, con đã trở nên bướng bỉnh hơn. Tuy nhiên, với kinh nghiệm 14 năm nghiên cứu về giáo dục và tâm lí con trẻ, mình thấy các bố mẹ không đơn độc. Rất nhiều các bậc phụ huynh khác cũng đang phải đối phó với sự cứng đầu của con cái, một đặc điểm xuất hiện ở nhiều giai đoạn phát triển khác nhau của trẻ.
Đặc trưng tính cách của những đứa trẻ bướng bỉnh là gì và tại sao chúng lại trở nên bướng bỉnh ngay từ đầu?
Bố mẹ cần phải hiểu – không phải tất cả trẻ em khi bày tỏ mong muốn độc lập đều đồng nghĩa với sự ương bướng. Những đứa trẻ ương ngạnh thường có đặc trưng bởi sự thông minh và sáng tạo. Chúng hỏi rất nhiều câu hỏi và cuối cùng, có thể mở ra cánh cửa cho sự nổi loạn. Chúng có vị trí riêng của mình và chúng là những “người của hành động”. Trẻ ương bướng thường tìm cách được lắng nghe và thu hút sự chú ý, chúng thể hiện sự độc lập nhiều hơn, kiên quyết với những gì chúng thích và có kỹ năng lãnh đạo rõ ràng – khiến chúng dường như ngày càng trở nên độc đoán. Trẻ em nói chung đều hay trải qua các cơn giận dữ, nhưng với trẻ bướng bỉnh, chúng nổi giận thường xuyên hơn.
Vậy bố mẹ nên làm gì với những đứa trẻ bướng bỉnh đây?
🎈Lắng nghe, không tranh cãi
Giao tiếp là con đường hai chiều – nếu muốn con lắng nghe, bố mẹ cần lắng nghe con trước. Một đứa trẻ quyết đoán thường có các quan điểm rõ ràng và dễ dàng tranh cãi. Nếu chúng cảm thấy tiếng nói của chúng không được lắng nghe, giọng điệu chúng có thể trở nên thách thức và thiếu tôn trọng. Hầu hết thời gian, con sẽ nhất định làm điều gì đó mà bố mẹ đề nghị chúng không làm, vì thế, hãy làm ngược lại, nghe và nói về những điều đang làm chúng phiền lòng có thể giải tỏa căng thẳng và giúp bạn thuyết phục chúng hành động theo cách bạn muốn. Vì vậy, làm thế nào để khiến một cậu bé 5 tuổi cứng đầu lắng nghe bạn? Hãy để cậu bé là người dẫn đường, cho cậu không gian để diễn đạt những gì cậu nghĩ theo cách bình tĩnh và đừng cố gắng đối đầu với cậu ta.
🎈Nói chuyện, đừng ép buộc
Khi trẻ em bị buộc làm điều gì đó không đúng ý muốn, chúng có khuynh hướng nổi dậy và làm mọi điều có thể trong khả năng để không nghe lời. Thuật ngữ mô tả chính xác nhất hành vi này là "phản đối": một khái niệm được mượn từ tâm lý học, có nghĩa là xung lực bản năng để chống lại bất kỳ cảm giác ép buộc hoặc ràng buộc nào. Đây là đặc điểm không chỉ của trẻ em mà là của con người nói chung, đặc biệt là với những người cứng đầu.
Để khắc phục điều này, bố mẹ cần nói chuyện thay vì ép buộc con làm việc này việc kia. Ví dụ: nếu con bạn kiên quyết xem TV ngay cả khi đã đến giờ đi ngủ, bạn đừng cố buộc trẻ ngừng xem. Thay vào đó, hãy ngồi xuống bên cạnh và cho con thấy bạn cũng đang quan tâm đến những gì con đang xem. Càng quan tâm, càng cởi mở thì con sẽ càng gần bạn hơn. Và cuối cùng, khi con đạt đến sự giao tiếp tốt với bố mẹ, chúng sẽ dễ dàng hợp tác hơn.
🎈Cho con lựa chọn
Mặc dù còn nhỏ, nhưng trẻ phát triển thái độ và quan điểm rất nhanh và chúng không thích bị bảo phải làm gì. Do đó, khi muốn đứa con ngoan cố của mình làm việc gì đó, hãy cho chúng lựa chọn thay vì chỉ dẫn rõ ràng. Ví dụ con không muốn đi ngủ, đừng bắt con đi ngủ mà hãy hỏi “Con muốn mẹ đọc truyện gì cho con trước lúc ngủ?”. Lúc này, bạn sẽ thấy con sẵn sàng leo lên giường chờ nghe câu chuyện chính chúng đã lựa chọn.
Tuy nhiên, cho quá nhiều lựa chọn lại không phải điều tốt. Chẳng hạn như việc bảo con tự chọn một bộ đồ trong cả một tủ đồ sẽ khiến trẻ khó quyết định, hoặc sẽ chọn một bộ mà bạn không thích. Hãy tránh rắc rối này bằng cách cho trẻ chọn giữa 2 hoặc 3 bộ quần áo mà bạn đã lựa ra sẵn.
🎈Giữ bình tĩnh
Khi tranh luận với trẻ cứng đầu rất dễ khiến bố mẹ nổi nóng, bực bội, la hét, lên giọng để át đi sự không nghe lời của con. Việc này chỉ khiến tình hình trở nên xấu đi. Một khi bạn cao giọng, con bạn sẽ xem đó là “lời mời” cho một cuộc chiến bằng lời nói, và sẽ rất dễ dàng khiến cuộc nói chuyện leo thang thành một trận chiến đấu la hét. Vì bạn là người trưởng thành trong cuộc chiến này, bạn phải là người có trách nhiệm điều hướng cuộc trò chuyện đến mục đích thực tế hơn để tìm ra giải pháp thay vì mất bình tĩnh.
Để làm điều này, trước và sau mỗi cuộc trò chuyện, hãy làm bất cứ điều gì khiến bạn bình tĩnh: Hít thở sâu, nghe nhạc êm dịu,... như vậy, con bạn cũng có thể cùng nghe và bình tĩnh lại cùng với bạn.
🎈Tôn trọng con
Nếu muốn con tôn trọng bố mẹ và quyết định của mình, bố mẹ phải học cách tôn trọng con. Con bạn sẽ không chấp nhận thẩm quyền của bạn nếu bạn ép buộc chúng. Dưới đây là một số ví dụ về cách
Cre: Nguyễn Ninh