Ngôi nhà trẻ thơ Montessori Vĩnh Phúc

QUYỀN ĐƯỢC SAI
Chắc bạn đã học đi xe máy và thi lấy bằng. Bạn có điều khiển xe theo vòng số 8 ngay lập tức đươc không?
Chắc bạn đã học đánh máy. Bạn có đánh máy đúng và nhanh ngay lập tức được không?
Chắc bạn đã thử nấu ăn theo một công thức mới. Bạn có nấu ngon ngay lập tức được không?
Câu trả lời của tôi cho tất cả các câu hỏi trên là không. Tôi không làm được.
Thế mà trẻ con bây giờ phải ngay và luôn nhiều thứ quá. Trẻ con không được quyền sai, không được khóc, không được xị mặt ra khi bị mắng, không được quyền làm ra những sản phẩm xấu, không được làm đổ vỡ, không được để quần áo bẩn .... không được là một em bé.
Công ước quốc tế về quyền trẻ em không có cái Quyền Được Sai. Thế nên 1-6 này mẹ tặng con món quà đó. Mẹ tặng con Quyền Được Sai vì mẹ yêu con nhất trên đời.
Ngày xưa khi còn bé mẹ mà sai là bị phạt ngay. Giờ tức là 3, 4 thập kỷ sau rồi, mẹ thấy trẻ con xung quanh vẫn phải trải qua những điều như thế. Hàng ngày mẹ nghe tiếng trẻ con bị quát mắng, bị dọa, bị đánh vì đủ mọi yêu cầu vượt quá khả năng tư duy, kỹ năng của cơ thể và sức khỏe của những em bé.
Từ trước khi học Montessori, mẹ đã học được những bài học quý giá từ những nơi khác nhau trên trái đất. Dự án đầu tiên của năm thứ nhất ở trường đại học, mỗi nhóm có 3000 euro và một cái đĩa CD hướng dẫn tất cả mọi thủ tục lập một công ty cùng tất cả các điều liên quan để tự mở một công ty, nhập một sản phẩm từ nước ngoài về Hà Lan, bán nó ra và mang về thật nhiều lợi nhuận. Sau một học kỳ tất cả các nhóm đều lỗ gần hết số vốn. Không một sinh viên nào bị mắng. Bài học lớn nhất ai cũng học được: Thất bại luôn là một phần của cuộc sống và thường thì thất bại nhiều hơn thành công.
Khi sang Anh, để có tiền đi học, mẹ đi làm. Mẹ hăm hở giúp chị A, 6 tuổi làm bài tập về nhà. Mẹ của A bảo “Cứ để cho bạn ý tự làm. Nếu bạn ý làm sai có nghĩa là bạn ý chưa hiểu bài trên lớp. Như thế cô giáo mới biết là không phải học sinh nào cũng hiểu bài giảng của cô để họ rút kinh nghiệm và nghĩ ra nhiều cách tiếp cận học sinh khác nhau. Trẻ con không cần phải lúc nào cũng đúng.”
R là một phụ nữ chiến thắng ung thư. Ung thư gì thì mẹ không biết. Hai đứa con của R cũng không biết. Người phụ nữ Úc, gầy như một cây sậy, chuyên tổ chức tiệc cho tất cả những ngôi sao danh giá nhất ngay giữa London có một sức sống mãnh liệt và một lòng dũng cảm phi thường. Không bao giờ kêu ca. Không bao giờ ngừng hy vọng. Không bao giờ làm khổ người khác. Trái lại mọi câu nói ra đều hài hước và làm mọi người xung quanh cười . Mẹ biết R đã từng bị ung thư khi thấy tóc giả và rất nhiều kiểu mũ trong nhà. Người phụ nữ chiến thắng cái chết đó nói trẻ con không cần phải lúc nào cũng đúng. Lúc đó mẹ còn rất trẻ, mẹ chưa có con, mẹ chưa hiểu được ý nghĩa sâu sắc của câu nói đó như bây giờ đang một mình nuôi con và đang làm cô giáo. Trẻ con không thể, không cần và không phải luôn luôn đúng, một người mẹ bình thường đã dạy mẹ bài học đó.
Rồi mẹ học Montessori. Ngạc nhiên hơn nữa, Montessori nói trẻ luôn luôn đúng. Trẻ không bao giờ chủ định làm sai. Những điều trẻ đang làm sai đều là do bắt chước các hành vi sai từ môi trường xung quanh. Thế nên nếu trách, mắng hay phạt phải trách, mắng hay phạt người lớn xung quanh trẻ.
Ở trường, trẻ làm sai vì cô giáo hướng dẫn chưa đủ hay, cô hướng dẫn sai thời điểm, cô hướng dẫn không đúng cách học của cá nhân em bé đó, cô giáo chưa hướng dẫn bài học kỹ năng đó, rằng với mọi kỹ năng cần phải phải được luyện tập và thực hành nhiều lần mới dần dần đi đến cái đúng. Khi trẻ làm chưa đúng có nghĩa là năng lực của bạn ý đang ở mức đó. Các cô nhìn thấy thế thì sẽ hướng dẫn lại khi hợp lý. Điều quan trọng là niềm vui trên chặng đường đi chứ không phải chỉ là vinh quang ở đích đến. Nếu chặng đường đi không vui thì ai cố đến đích làm gì?
Khi bạn quay lại nhìn khi trẻ làm rơi vỡ cái bát. Bạn đã ngầm gửi một thông điệp “Con chẳng làm được cái trò trống gì cả.”
Khi bạn ngồi đó nhìn xem trẻ sẽ làm đúng hay sai. Bạn dạy trẻ “Làm đi xem nào. Làm đi cho mẹ. Phải đúng để xứng đáng với công sức mẹ vừa giảng giải đấy nhé.”
Khi bạn cầm tay em bé để uốn nét chữ cho tròn trịa theo đúng ý bạn. Bạn dạy trẻ “Con sẽ chẳng bao giờ tự làm được cái gì cho nên hồn nếu thiếu mẹ.” Tệ hơn, bạn đang bẻ gẫy ý chí non nớt của trẻ trước khi nó có cơ hội để trở nên mạnh mẽ hơn. Chính là ý chí của mỗi con người điều khiển hành vi của chúng ta không phải bàn tay can thiệp từ bên ngoài vào.
Khi người lớn làm hộ trẻ để trẻ có sản phẩm mang đến lớp hôm sau. Khi cô giáo làm hộ trẻ, để sản phẩm đó trông cho đẹp theo ý kiến cá nhân cô. Người lớn đang dạy trẻ dối trá chứ không sống bằng thực lực của mình và lấy làm hạnh phúc vì sống thật với mình.
Thế là mẹ sốc. Mẹ không được lớn lên như thế. Mẹ không được dạy dỗ như thế. Mẹ không được tôn trọng như thế. Cả xã hội yêu cầu tất cả mọi thứ phải đúng, ngay và luôn với bất cứ ai. Ai không đúng ngay và luôn là thứ yếu, là kém cỏi, là không xứng đáng, là sẽ không bao giờ có tương lai.... Và câu hỏi lớn nhất mẹ phải tự vượt qua lúc đó là “Nếu mẹ được lớn lên theo cách các giảng viên đang dạy mẹ, với những người lớn như các giảng viên đang dạy mẹ, mẹ sẽ thành con người như thế nào?” Câu hỏi không có lời giải đáp đó mẹ mong con không bao giờ phải hỏi như mẹ đã từng phải trải qua.
Bố rủ mẹ đi nhảy dù. Mẹ sợ dù không mở. Bố rủ mẹ đi lặn biển. Mẹ sợ tai nạn chết đuối. Bố rủ mẹ đi trượt tuyết. Mẹ sợ ngã gẫy cổ. Học trượt patin với con. Con trượt vèo vèo. Mẹ lò dò đằng sau sợ ngã. Con ngồi xích đu, đu cao lên đến gần xà ngang, mẹ lại thót tim sợ con ngã. Con cầm bắt đủ các con từ con lươn, trạch, giun đến sâu. Mẹ sợ không dám sờ vào. Cái sợ ăn sâu vào tiềm thức ảnh hưởng đến mọi suy nghĩ hoạt động của con người. Nỗi sợ thật là đáng sợ. Khổ hơn, toàn là những nỗi sợ vô căn cứ.
Nếu ngày trước mẹ không bị dọa, không bị áp lực không được phép sai mẹ nghĩ mình cũng sẽ không sợ nhiều thứ đến thế. Và để vượt qua những nỗi sợ vô lý như thế sao mà tốn kém quá. Tốn thời gian, tốn năng lượng, tốn công sức, tốn cơ hội, cộng dồn lại tốn đi một phần cuộc đời không bao giờ lấy lại được.
Càng sống, càng gặp nhiều người khác nhau, càng trải nghiệm, càng làm việc nhiều với các em bé, mẹ lại càng hiểu hơn tại sao Montessori lại coi môi trường được chuẩn bị quan trọng đến thế. Và con người trong môi trường đó là đồ dùng học tập quan trọng nhất cho các em bé. Chỉ cần con được thả vào một môi trường thân thiện với trẻ trao cho con quyền được sai; được sống với những người thực sự yêu quý, tôn trọng và hiểu con một cách khoa học cho con quyền được sai để con học qua các trải nghiệm và phát triển theo đúng nhịp độ của mình con sẽ lớn lên hạnh phúc, vui vẻ, tự tin và làm gì cũng sẽ thành công.
Vậy nên 1-6-2015, quà của mẹ cho con là Quyền Được Sai, viết thành văn bản để nhắc mẹ luôn luôn làm đúng. Đây cũng là văn bản chính thức cho mẹ quyền xù lông xù cánh lên bảo vệ con khi bất cứ ai khác xung quanh dám tước đi của con cái Quyền Được Sai đấy cho dù người ta có nói gì về mẹ đi nữa.
Chúc mừng ngày quốc tế thiếu nhi!
Chúc các em bé luôn được chúc mừng cả năm!
Lê Mai Hương
Giáo viên Montessori - Casa Hà Nội

Nụ cười của trẻ trong ngôi nhà trẻ thơ Montessori Vĩnh Yên.

CHIA SẺ CỦA PGS.TS ĐỖ XUÂN THẢO ( BỐ ĐẺ CỦA THẦN ĐỒNG ĐỖ NHẬT NAM) VỀ VIỆC NUÔI DẠY CON BẰNG PHƯƠNG PHÁP MONTESSORI.
“ Cách đây 13 năm, khi còn đang làm việc ở Nhật Bản, để chuẩn bị cho “sự nghiệp làm cha”, tôi có hỏi một số vị giáo sư khả kính dạy cùng trường đại học xem nên làm gì, đọc gì để có thể tích lũy những kiến thức nuôi dạy con. Và câu trả lời tôi nhận được là : Hãy tìm đọc và áp dụng phương pháp Montessori! Các giáo sư đều nói thêm rằng, bản thân họ, khi còn là một đứa trẻ cũng từng được học ở những ngôi trường áp dụng phương pháp này. Quá hứng thú, tôi đã tìm đọc và lập tức bị “ mê hoặc”. Tôi mê đến nỗi tưởng như Maria Montessori còn sống đâu đó ở quanh mình. Bà mỉm cười và thúc giục, bà động viên và khuyến khích, bà tin tưởng và hi vọng, rằng, tôi nhất định sẽ đem lại niềm hạnh phúc cho đứa con tương lai của mình.
Phương pháp Montessori chính là điều tuyệt vời đã làm nên tuổi thơ của con tôi. Tôi đã cố gắng áp dụng tất cả những gì có thể theo nguyên ắc và triết lý Monessori để có the chơi cùng con, dạy con theo năm lĩnh vực bao gồm : Phát triển kỹ năng sống, giác quan, ngôn ngữ, toán học, các kiến thức về văn hóa. Áp dụng Montessori, tôi phải từ bỏ “cái tôi” của mình để từ vị trí người bố, người thầy thành người bạn, người cùng chơi và may mắn lắm thì mới là người hướng dẫn của con.
Cũng từ việc áp dụng phương pháp Montessori, tôi trở thành một người cha cần mẫn, kĩ càng từ những việc nhỏ nhất. Cũng từ phương pháp này, tôi nhận thức được rằng, trẻ từ 0 đến 6 tuổi là thời kì phát triển rực rỡ nhất. Bạn đừng bỏ qua thời kì đó vì nó sẽ không trở lại lần thứ hai trong cuộc đời . Thay vì “nhào nặn” con mình, tôi đã khuyến khích để cháu sống lạc quan, tràn đầy niềm vui, niềm tin vào bản thân. Và trên tất cả, cháu được làm con người hạnh phúc, biết yêu vẻ đẹp của thiên nhiên, khao khát khám phá và có một kiến thức tốt về khoa học, văn hóa, đặc biệt văn hóa ứng xử.
Tôi biết, mỗi người làm cha làm mẹ đều có những cách dạy con khác nhau tùy theo hoàn cảnh, tùy theo khí chất và tâm lý trẻ. Tuy nhiên với phương pháp Montessori, bậc cha mẹ nào cũng có thể cảm nhận thấy niềm khát khao của một nhà giáo dục lớn luôn mong muốn mang đến niềm vui cho trẻ :” Mục đích của Maria Montessori là bảo vệ tâm hồn con người, giữ cho bản tính thật sự không biến mất. Đồng thời giải phóng nó khỏi áp lực xã hội.”
Điều cuối cùng tôi muốn nói là : Tôi đã áp dụng Montessori khi con trai mình còn rất nhỏ, và tôi đang và sẽ tiếp tục áp dụng tinh thần của Montessori khi con mình bước vào tuổi trưởng thành”.

KHÁM PHÁ CỦA TIẾN SĨ MARIA MONTESSORI VỀ TRẺ
1. Mỗi đứa trẻ đều có sự phát triển riêng theo khả năng tiềm ẩn trong bản thân chúng, đây gọi là INNER TEACHER, DO VẬY CHA MẸ PHẢI TUÂN THEO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ. Không có trẻ em dốt, mà là con có điểm mạnh và đam mê những lĩnh vực khác nhau.
Giáo dục không phải là những thứ mà giáo viên làm cho trẻ,mà là tiến trình tự nhiên phát triển đồng thời trong mỗi con người.
Người lớn chỉ đóng vai trò hỗ trợ trẻ khi cần. Ví dụ như khi bạn muốn dạy trẻ về chữ và toán học, hãy quan sát con và bạn chỉ dạy khi thấy trẻ có niềm hứng thú với các con số, tuyệt đối không có sự ép buộc. Hay có những bé cả tuần tối nào cũng chỉ chơi trò nấu ăn hay xếp hình, cha mẹ nóng vội muốn dạy con những môn khác, nhưng hãy tuân theo trẻ, để trẻ được thỏa sức với trí tò mò cho trò chơi hiện tại, sau khi khám phá hết, tự trẻ sẽ muốn tìm hiểu những thứ mới.
2. Sự phát triển của trí tuệ là thông qua sự VẬN ĐỘNG. Cha mẹ cần tạo điều kiện để trẻ được vận động tối đa.
3. Sự ĐỘC LẬP. Mỗi một đứa trẻ đều có một sự thuc đẩy mạnh mẽ trong bản thân chúng để trở thành một người độc lập. Chúng muốn học cách sử dụng cơ thể cũng như tâm trí của chúng để làm những hoạt động bằng chính đôi tay của mình. Và cha mẹ hay thầy cô giáo chỉ là người hỗ trợ, hướng dẫn trẻ, không phải là người làm thay trẻ. Hãy giúp trẻ làm việc bằng chính đôi tay của trẻ. Ví dụ như chỉ đơn giản là bạn kê một cái kệ ngay dưới bồn rửa tay, trẻ sẽ tự chèo lên và rửa tay, hay bạn thiết kế một bàn uống nước ở tầm thấp để trẻ khi khát có thể tự rót nước uống.
4.CỤ THỂ HÓA trải nghiệm. Ví dụ khi một đứa trẻ hiểu về khái niệm hình tròn và hình dung được một hình tròn, thì đầu tiên đứa trẻ đó phải được sờ vào một hình tròn cụ thể, cảm giác khi sờ vào đồ vật hình tròn sẽ đến đầu tiên trong tâm trí trẻ.Ngay sau khi nhận được đủ thông tin về vật thể trong thế giới quanh mình thông qua cảm giác, lúc này đứa trẻ mấy có khả năng xem xét vật thể và khái niệm của vật thể dưới dạng hình hảnh, suy nghĩ hay câu chữ. Do vậy nguyên tắc dạy trẻ là phải bắt đầu từ vật cụ thể, những giáo cụ xung quanh trẻ. Nếu một kiến trúc sư có thể bắt đầu từ việc thiết kế hình ảnh, mô tả sau đó xây lên một căn nhà dựa trên bản thiết kế đó, nhưng đứa trẻ thì ngược lại, chúng hoạt động từ những thứ cụ thể xung quanh, sau đó là khái quát lên. Ví dụ nếu bạn muốn dạy trẻ phép chia 4:2=2, bạn chỉ đơn thuần yêu cầu trẻ học thuộc bảng cửu chương và nhớ, như vậy là sai nguyên tắc. Cần phải có giáo cụ để trẻ hiểu được tại sao 4:2=2, sau khi thực hành trên các bộ giáo cụ cụ thể, trẻ thành thục và hiểu bản chất, sau đó mấy bắt đầu học trên việc sử dụng giấy bút để viết. Đó là 4 trong số rất nhiều những khám phá của bà Maria Montessori ( người đã để lại phương pháp giáo dục Montessori cho nhân loại) ghi chép lại trong quá trình quan sát trẻ.