Trung Tâm Can Thiệp Sớm Ánh Dương

13/12/2025

TẠI SAO TRẺ CHƯA NÓI ĐƯỢC

💙 1. Con hiểu thụ động nhưng chưa giao tiếp chủ động
Trẻ có thể hiểu lời nói (thụ động) sớm hơn rất nhiều so với kỹ năng tạo lời nói (chủ động).
👉 Đây là sự phát triển bình thường, nhưng ở trẻ chậm nói hay trẻ tự kỷ, khoảng cách giữa hai kỹ năng rất xa.
Con hiểu nhưng không biết cách dùng lời để đáp lại.
💙 2. Miệng, môi, lưỡi chưa phối hợp tốt (yếu vận động nói)
Để nói được, trẻ cần:
Điều khiển môi
Điều khiển lưỡi
Điều khiển hơi thở
Phối hợp các cơ miệng
Nếu những cơ này chưa linh hoạt → con muốn nói mà không nói ra được.
💙 3. Con sợ thất bại – sợ nói sai
Một số trẻ rất nhạy cảm:
👉 Khi thử nói 1–2 lần nhưng người lớn “giục”, “ép”, “sửa liên tục”, trẻ sẽ ngại, “đóng miệng lại”.
Dần dần hình thành cảm giác:
“Nói khó quá… thôi không nói nữa.”
💙 4. Con quen giao tiếp bằng hành vi
Nhiều trẻ dùng:
Kéo tay người lớn
Khóc
Chỉ tay
Đưa đồ
Dắt người đến chỗ muốn
Và những cách này hiệu quả, nên con không cần nói.
💙 5. Kỹ năng bắt chước kém
Muốn nói được, trẻ phải biết:
Bắt chước âm
Bắt chước khẩu hình
Bắt chước lời ngắn
Nếu khả năng này yếu → con hiểu nhưng vẫn không tạo được âm.
💙 6. Con gặp khó khăn về cảm giác
Một số trẻ tự kỷ hoặc rối loạn cảm giác gặp vấn đề như:
Nhạy âm
Sợ tiếng nói của chính mình
Không thích âm cao/thấp
Không chịu được âm môi – lưỡi
Điều này khiến con không thoải mái khi nói.
💙 7. Con chưa có nhu cầu thực sự phải nói
Nếu bố mẹ đáp ứng nhanh:
Con chỉ cần chỉ → được đưa
Con khóc → được đáp ứng
Con kéo tay → được trợ giúp
👉 Con không cần dùng lời → con không nói.
💙 8. Con chưa hiểu cấu trúc lời nói
Trẻ hiểu yêu cầu đơn giản (“đưa mẹ”, “lại đây”), nhưng không hiểu:
Gọi tên
Trả lời câu hỏi
Ghép từ
Nói nhu cầu rõ ràng
Nên dù hiểu nội dung, con không biết phải nói từ nào.
💙 9. Con có thể thuộc nhóm “chậm nói tiếp nhận – diễn đạt”
Nghĩa là:
Nghe – hiểu tốt
Nhưng diễn đạt bằng lời rất hạn chế
Đây là đặc điểm ở nhiều trẻ đang can thiệp.
💙 10. Trẻ tự kỷ: giao tiếp bằng mắt, chú ý chung còn yếu
Trẻ có thể hiểu lời nhưng:
Không nhìn vào mặt người nói
Không biết chờ lượt
Không hiểu mục đích giao tiếp
→ Con không nói vì chưa thấy cần giao tiếp hai chiều.
🌈 Tóm lại
Trẻ hiểu lời nhưng chưa nói được là do sự mất cân bằng giữa hiểu thụ động và ngôn ngữ chủ động, thêm vào đó là vận động miệng – cảm giác – tâm lý – giao tiếp xã hội chưa đủ.

11/12/2025

🦶NGUYÊN NHÂN HÀNH VI ĐI NHÓN GÓT CỦA TRẺ TỰ KỶ
🦵1. Nguyên nhân sinh học – giác quan - xử lý cảm giác

Trẻ tự kỷ thường có rối loạn xử lý cảm giác ( hệ thống giác quan ) (Sensory Processing Disorder). Khi đó:

📍Nhạy cảm quá mức (hypersensitivity) với cảm giác ở lòng bàn chân:
👉 Bé thấy sàn nhà quá lạnh, quá cứng, hoặc khó chịu, nên nhón gót để giảm tiếp xúc.
📍Thiếu cảm nhận cảm giác (hyposensitivity):
👉 Bé không cảm nhận rõ mặt đất, nên nhón gót để tăng áp lực lên cơ bàn chân — giúp cơ thể “cảm nhận” vị trí mình đang đứng (tự điều chỉnh cảm giác bản thể - proprioception).

2. Vấn đề về trương lực cơ chân cao
📍Một số trẻ có trương lực cơ chân cao (đặc biệt là gân Achilles căng), khiến việc đặt gót xuống khó khăn.

👉Một số trẻ tập đi sớm hoặc chưa được chỉnh dáng đúng, tạo thành thói quen vận động sai (đi kiễng).

3. Hành vi lặp đi lặp lại - kích thích cảm xúc
📍Khi hưng phấn, vui, hoặc lo lắng, trẻ có thể nhón gót, xoay người, nhảy nhẹ — như một cách tự kích thích (self-stimulatory behavior) giúp điều hòa cảm xúc.
👉 Đây gọi là “stimming” – hành vi lặp đi lặp lại để làm dịu bản thân.

➡️Nhón gót ở trẻ tự kỷ không đơn giản là “thói quen xấu”, mà là phản ứng cảm giác – vận động – cảm xúc phức hợp.
Việc hiểu đúng giúp ta can thiệp phù hợp, không ép buộc mà hỗ trợ trẻ điều hòa cơ thể tốt hơn. Chứ không phải “ dập tắt hành vi “ hay “ cấm con “

❤️Trong giáo dục can thiệp, mỗi hành vi của trẻ đều mang một “câu chuyện” riêng có nguyên nhân, chức năng và cơ chế hình thành. Nếu ba mẹ chỉ dừng lại ở việc “xử lý hành vi”, mà không hiểu vì sao hành vi ấy xuất hiện, mọi nỗ lực can thiệp sẽ giống như “cắt ngọn cây mà không chạm đến rễ”.

24/11/2025

BỐ MẸ LÀM GÌ KHI TRẺ NHẠI LỜI
✅ 1. Giữ bình tĩnh – không la mắng, không cấm trẻ nhại
Nhại lời không phải xấu.
Đó là cách bé học nói, giảm lo lắng hoặc tự điều chỉnh thông tin.
👉 Nếu la mắng → bé sợ giao tiếp, nhại nhiều hơn.
✅ 2. Chuyển câu nhại thành câu đúng (mẫu câu chuẩn)
Khi bé nhại:
Bố mẹ: “Con muốn uống nước không?”
Bé: “Uống nước không?”
Bố mẹ hãy ngay lập tức đổi thành mẫu câu đúng: ➡️ “Con muốn uống nước.”
Rồi đợi 2–3 giây để bé có cơ hội bắt chước.
📌 Mục tiêu: Bé học câu có ý nghĩa thực tế, thay vì chỉ lặp.
✅ 3. Hỏi câu dễ trả lời – giảm câu hỏi khiến bé nhại
Trẻ tự kỷ rất dễ nhại câu hỏi dạng:
“Con muốn gì?”
“Con đang làm gì?”
“Con có khát không?
Thay bằng:
“Con muốn nước hay sữa?”
“Con ăn chuối hay táo?”
👉 Bé buộc phải chọn → giảm nhại → tăng nói chủ động.
✅ 4. Tận dụng việc nhại để dạy bé câu ngắn – đơn giản
Vì bé nhại giỏi → mình dùng đó để dạy:
“Con muốn + ___”
“Cho con + ___”
“Con đi + ___”
“Con chơi + ___
Mỗi lần bé cần thứ gì → bố mẹ đưa sẵn câu mẫu để bé lặp lại đúng mục đích.
✅ 5. Dùng tình huống thật để bé phải nói
Không tạo nhu cầu → bé không bỏ nhại lời.
Hãy tạo tình huống:
Đưa nửa phần đồ chơi → bé phải nói “cho con nữa”.
Cất đồ bé thích → bé phải yêu cầu.
Đưa đồ sai → bé phải phản đối (“không phải!”).
📌 Khi bé có động cơ giao tiếp, nhại lời giảm nhanh.
✅ 6. Dùng hình ảnh (PECS, thẻ nhu cầu) nếu bé chưa hiểu ngôn ngữ
Nếu bé nhại mà không hiểu:
👉 bé cần hình để hiểu–nói đúng.
Ví dụ đưa thẻ “uống nước”:
Bạn nói: “Con muốn uống nước.”
Hình ảnh giúp bé:
hiểu ý hơn
giảm việc lặp vô nghĩa
tăng nói có mục đích
✅ 7. Hạn chế video khiến bé nhại nhiều
Tránh: ❌ video có lời thoại nhanh
❌ chương trình lặp câu liên tục
❌ xem quá nhiều YouTube tự động đề xuất
Ưu tiên: ✔ video ít thoại
✔ chương trình tương tác chậm
✔ chơi trực tiếp với bố mẹ

07/07/2024

🎯 CÁC KĨ NĂNG CHA MẸ CẦN CÓ ĐỂ HỖ TRỢ TRẺ TỰ KỶ TẠI NHÀ!

🌺 1. Gọi tên trẻ

Thường xuyên gọi tên trẻ để lôi kéo sự chú ý của trẻ và giúp trẻ nhận ra bản thân, tăng khả năng đáp ứng khi bố mẹ gọi.
Gọi tên trẻ trong các hoạt động, trong các trò chơi, khi sai việc trẻ:
Ví dụ: “Nam. Đưa mẹ bóng”, “Nam. Con gà đâu?”

🌺 2. Ngang tầm mắt

Ngồi ở vị trí ngang tầm mắt với trẻ, giúp trẻ tạo được giao tiếp mắt với người đối diện, duy trì tần suất và thời gian giao tiếp mắt khi có cơ hội.
Trước tiên hãy sử dụng những đồ chơi, đồ ăn, vật hoặc là hoạt động mà trẻ thích, có hứng thú để trẻ chủ động nhìn mắt nhiều hơn.

🌺 3. Theo dõi và tham gia

Quan sát các hoạt động của trẻ sau đó tham gia hoạt động đó cùng với trẻ. Trẻ là người dẫn dắt vào hoạt động, chơi cùng với trẻ để tạo sự gắn kết, mối quan hệ gần gũi với trẻ, sau đó thay đổi và tạo ra những cách chơi cho phù hợp.

🌺 4. Tập ngồi

Tập ngồi giúp trẻ tập trung chú ý để hoàn thành được nhiệm vụ, biết chờ đợi và biết cách chơi lần lượt. Khi cho trẻ tập ngồi, cần tránh, loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng và mất tập trung như: tiếng ồn (tivi, chuông điện thoại, tiếng nói chuyện), các đồ chơi xung quanh (gọn gàng, tránh ở trong tầm nhìn của trẻ). Vị trí ngồi nên là một góc hẹp, trẻ khó di chuyển khỏi vị trí.

🌺 5. Đợi và làm theo lần lượt

Trong các hoạt động cần tạo ra sự tương tác, đó là đợi và luân phiên theo lượt
Trong các hoạt động cần tạo ra sự tương tác, đó là đợi và luân phiên theo lượt
Trong các hoạt động cần tạo ra sự tương tác, đó là đợi và luân phiên theo lượt. Khi người lớn biết đợi và luân phiên với trẻ, trẻ cũng sẽ học được kĩ năng đợi và luân phiên với người khác.
Đợi và làm theo lần lượt là kĩ năng giúp trẻ trở thành một người biết giao tiếp thật sự.

🌺 6. Hỗ trợ bằng lời nói và hình ảnh trực quan

Hỗ trợ bằng lời:
Sử dụng lời nói đơn giản, nhất quán, chọn nói từ chính và phù hợp với tình huống
Cho trẻ thêm thời gian để xử lí thông tin, cân nhắc và đưa ra phản hồi.
Kèm theo cử chỉ, điệu bộ và cường điệu hóa cảm xúc khi cần thiết.
Thay đổi giọng nói (về ngữ điệu và âm vực): lúc to, lúc nhỏ, lúc nhanh, lúc chậm, tạo sự ngạc nhiên và bất ngờ để kéo sự chú ý của trẻ.
Tránh hành động, lời nói tiêu cực (Con đừng có làm như thế, con không được ném đồ…), nói những câu nhấn mạnh vào hành vi phù hợp: Nhặt bóng lên, cất đồ chơi, tắt ti vi…
Hỗ trợ bằng hình ảnh trực quan:
Hình ảnh trực quan giúp trẻ hiểu thông tin từ môi trường được chính xác hơn, bù đắp những khó khăn khi xử lí các thông tin bằng thính giác.
Hình ảnh trực quan giúp trẻ kiểm soát hành vi: trẻ chưa biết sử dụng ngôn ngữ nói để thể hiện nhu cầu bản thân, trẻ có thể dùng phương tiện khác để hỗ trợ hoặc thay thế cho ngôn ngữ nói như tranh ảnh, cử chỉ điệu bộ (chỉ ngón)
Hình ảnh trực quan hỗ trợ trẻ phát triển các kĩ năng (kĩ năng tự phục vụ…), phát triển, hiểu và thể hiện cảm xúc.
Hình ảnh trực quan có thể là: Ảnh thật, ảnh biểu tượng, video, các cử chỉ điệu bộ, ánh mắt, nét mặt của người lớn.

🌺 7. Tạo nhu cầu

Trẻ tự kỉ thường có ý thích thu hẹp và ít nhu cầu, do đó cần tạo các tình huống để kích thích nhu cầu của trẻ, đó là cơ hội tốt nhất để trẻ tương tác.
Cha, mẹ cần tạo các tình huống để kích thích nhu cầu của trẻ để trẻ tương tác nhiều nhất có thể.
Trẻ tự kỉ thường có ý thích thu hẹp và ít nhu cầu, do đó cần tạo các tình huống để kích thích nhu cầu của trẻ, đó là cơ hội tốt nhất để trẻ tương tác.
Tạo nhu cầu cho trẻ bằng một số cách sau:
Để đồ lên cao: Trong tầm nhìn nhưng ngoài tầm với
Để đồ vào hộp trong suốt đậy kín: Để trẻ nhìn thấy và yêu cầu người lớn lấy giúp
Cho trẻ lựa chọn: Có thể đưa cho trẻ thứ mà trẻ không thích hoặc lựa chọn giữa đồ vật trẻ thích và không thích.
Từng chút một: Không nên đưa tất cả đồ chơi hoặc đồ ăn cho trẻ, nên đưa cho trẻ từng đồ một, từng miếng đồ ăn một để trẻ có nhiều cơ hội giao tiếp hơn.
- Đưa các vật liệu mà trẻ cần hỗ trợ để sử dụng/ vận hành được:
Ví dụ:Chỉ đưa bát mà không đưa thìa, chỉ đưa đàn mà không đưa que gõ.
- Đưa từng phần một để trẻ phải yêu cầu thêm: Đưa từng miếng ghép hình, cho từng miếng bim bim…
- Không đưa rất cả các vật liệu mà trẻ cần để thực hiện hoạt động (trẻ sẽ làm hỏng hoặc không biết cách chơi): Không đưa cả hộp thổi bóng cho trẻ, nên đưa que thổi, nếu trẻ muốn chơi, trẻ đưa que thổi cho mẹ.
- Làm một việc mà trẻ không muốn bạn làm (trẻ sẽ phản đối): Trẻ muốn mở hộp đồ chơi, khi đó bạn làm động tác giả vờ cất đi và nói “cất đi”, sau đó đợi phản ứng của trẻ. Nếu trẻ đòi đồ chơi bạn dạy trẻ “xin” hoặc “ạ” hoặc chỉ vào hộp hoặc nói một từ nào đó đúng tình huống như “mở”, “lấy”…
- Làm trái với kỳ vọng của trẻ (tình huống ngớ ngẩn): Trẻ muốn ăn sữa chua, không đưa thìa cho con mà lại đưa ống hút, dạy biết từ chối không phải ống hút và chỉ tay để lấy thìa.

🌺 8.Trợ giúp trẻ – Cầm tay chỉ việc

Cần được dạy chính xác về việc nên làm
Cha, mẹ cần được dạy trẻ chính xác về việc nên làm
Trẻ rất khó để học bằng bắt chước, do đó trẻ cần được dạy chính xác về việc nên làm. Vì vậy, hỗ trợ trẻ khi cần là cần thiết.
Các bước trợ giúp trẻ như sau:
Làm mẫu cách làm: Làm mẫu các kĩ năng hoặc cách chơi để trẻ quan sát và bắt chước làm theo, nếu trẻ không bắt chước, chuyển sang bước tiếp theo.
Cầm tay chỉ việc hoàn toàn: Hoàn toàn cầm tay trẻ thực hiện nhiệm vụ
Cầm tay chỉ việc một phần: Cầm tay trẻ để nhắc nhở, sau đó để trẻ tự thực hiện; hoặc đẩy nhẹ tay trẻ để trẻ biết cần phải làm gì.
Nhắc nhở, hỗ trợ trẻ bằng hành động và cử chỉ kèm lời nói
Nhắc nhở, hỗ trợ trẻ bằng ánh mắt kèm lời nói
Nhắc nhở bằng trẻ lời nói

🌺 9. Chuỗi – từng bước nhỏ

Từ việc thực hiện những bước nhỏ, hành động đơn giản để hoàn thành một chuỗi, trình tự, nhiệm vụ phức tạp.
- Chuỗi Tiến là bắt đầu ở bước đầu tiên và dạy từng bước thứ tự
- Chuỗi Ngược là bắt đầu ở bước cuối cùng trong chuỗi và thực hiện ngược lại

🌺 10. Chơi đa dạng

Học cách chơi đồ chơi theo nhiều cách khác nhau sao cho trẻ không gặp khó khăn
Dạy trẻ học cách chơi đồ chơi theo nhiều cách khác nhau sao cho trẻ không gặp khó khăn
Học cách chơi đồ chơi theo nhiều cách khác nhau sao cho trẻ không gặp khó khăn, không máy móc và rập khuôn với một kiểu chơi duy nhất theo cách riêng của trẻ.
Bắt đầu chơi bằng những cách đơn giản, sau đó tăng dần tính phức tạp của đồ chơi/trò chơi.
Chơi đa dạng giúp nâng cao khả năng nhận thức của trẻ.

🌺 11. Có cấu trúc

Lịch trình hoạt động
Lịch trình giúp trẻ hiểu và biết hành động đang diễn ra, hành động nào sẽ diễn ra tiếp theo và giúp trẻ cảm thấy an toàn hơn, giảm bối rối và lúng túng khi có thể phán đoán trước được sự việc có thể xảy ra.
Bắt đầu và kết thúc
Trong bất kì hoạt động nào cũng cần cho trẻ hiểu khi nào bắt đầu một hành động, và khi nào là kết thúc hành động giúp trẻ dễ dàng học và hoàn thành nhiệm vụ hơn.
Khi bắt đầu chơi nên nói “Bây giờ chơi….”, khi chơi xong có thể nói “Chơi xong rồi. Cất đi”, kèm theo các hỗ trợ (hình ảnh, hành động) trực quan phù hợp.
Trong khi chơi:
Bất kì hoạt động nào cũng cần tổ chức theo một trình tự nhất định “Bắt đầu – diễn biến – kết thúc”
- Bắt đầu: “Bây giờ chơi đọc sách”
- Diễn biến: Dậy trẻ nhận biết, chỉ tranh ảnh trong sách
- Kết thúc: “Đọc sách xong rồi. Cất sách/Cất đi”

🌺 12. Củng cố

Củng cố được đưa ra khi trẻ có những phản hồi phù hợp như: Chủ động nhìn mắt, chú ý tích cực, hành vi đúng, thành công dù nhỏ…
Các hình thức củng cố:
- Khen ngợi bằng lời: “nhìn giỏi”, “ghép hình rất giỏi”
- Luôn mỉm cười: tạo sự gần gũi, thân thiện
- Chạm vào người/cù ki, ôm, hôn trẻ
- Phần thưởng hữu hình: bằng đồ ăn, đồ chơi mà trẻ thích, sticker (hình dán yêu thích)
- Chơi theo ý thích: Chơi theo cách mà trẻ thích (thời gian ngắn)

28/09/2023

Trung thu cùng các con

24/12/2021

23/07/2021

Dạy con chậm nói , tự kỷ....từ đâu ?

Bài 1: DẠY CON BIẾT CHỈ TAY.
Bài tập không hề đơn giản chút nào nhưng để con hiểu được ngôn ngữ nói và nhận thức được thì đây là bài tập đầu tiên. Cha mẹ hãy giúp con chỉ tay.có thể cha mẹ sẽ phải dạy đi dạy lại rất nhiều lần và đôi khi muốn bỏ cuộc.nhưng cha mẹ hãy kiên trì thêm một chút nữa có thể ngày mai con chỉ tay được.
Ví dụ: Áo đâu? (Ở gần)
Mũ đâu?( ở xa)

Bài 2: DẠY CON BẮT CHƯỚC VÀ LÀM THEO.
Với bài tập này giúp con tập chung chú ý và nghe hiểu tốt hơn.
Ví dụ: bắt chước theo các động tác của bài:ĐẬP BÀN TAY XUỐNG ĐẤT, bắt chước TIẾNG KÊU CỦA CÁC CON VẬT.
Giúp con biết thực hiện các động tác: -bye bye
- vỗ tay hoan hô
- mi gió
- vòng tay qua đầu....

Bài 3: NGHE HIỂU NGÔN NGỮ NÓI VÀ THỰC HIỆN MỆNH LỆNH.
Ví dụ: Lấy cho mẹ cái ly
1. Mẹ để duy nhất cái ly trên bàn, yêu cầu con đưa ly cho mẹ,đơn giản nhất.
2. Để cái ly và cái điện thoại (hoặc vật khác, chỉ 2 vật)
Yêu cầu con lấy đúng cái ly.
Giúp con nhận biết và phân biệt.
3. Tăng độ khó với 3 món đồ vật trở lên.

Bài 4: DẠY CON PHÁT Âm
Những từ đầu tiên con dễ phát âm là:
- cá
- bò
- gà
- ò ó o
- meo meo
- cạp cạp...
Hãy dạy con từ đơn trước rồi đến từ đôi:
- xe máy
- ô tô
- cà rốt...

Bài 5: ĐỌC VUỐT ĐUÔI BÀI THƠ
Mẹ hãy chọn bài thơ ngắn và dễ, đọc đi đọc nhiều lần cho bé nghe. Yêu cầu bé đọc nốt tiếng cuối cũng của mỗi câu thơ. Một ngày nào đó bé sẽ vuốt đuôi được theo hoặc sẽ đọc hết cả bài thơ cho mẹ nghe.
---> Chúc các mẹ thành công.

05/05/2021

Mừng sinh nhật Phương Nhi tròn 2 tuổi. Chúc con thêm tuổi mới ngoan hơn, nghe lời bố mẹ và các cô.

12/12/2020

MỘT SỐ BÀI TẬP GIÚP BÉ LUYỆN KHẨU HÌNH VÀ ÂM NGỮ: Giúp con tập phát âm – Luyện cơ hàm và môi

👉Tập cơ hàm
Để nói được trước tiên cơ hàm của con phải hoạt động đúng cách, có chủ đích.
1. Cập răng:
Cha mẹ dạy con phải biết cập răng (nhấc hai hàm răng cập vào nhau). Mẹ ngồi trước mặt con rồi làm mẫu cho con. Yêu cầu con nhìn vào mẹ để bắt chước hoặc cùng làm trước gương để con nhìn và làm theo.

2. Đẩy hàm dưới qua lại hai bên:
Trước tiên, yêu cầu con há miệng rồi từ từ đưa hàm dưới qua hai bên. Hãy làm thật chậm rồi nhanh dần để con chú ý và làm theo.

3. Cắn môi dưới:
Hàm trên cắn nhẹ vào môi dưới rồi nhanh chóng bật môi dưới ra khỏi hàm răng giống như khi phát âm âm “v”.

👉Tập cơ môi
Môi cần phải được chuyển động đúng cách để bật được âm chuẩn, tránh trường hợp nói ngọng, nói không rõ từ.
1. Chu môi:
Các cha mẹ hãy luôn làm mẫu cho con trước: dạy con cách chu môi lên như khi phát âm âm.
Ví dụ: “u” hoặc “su su”, máy bay kêu “vù vù”. Mẹ có thể làm máy bay hoặc chơi máy bay – luôn có vật, tranh ảnh để con tương tác.

2. Tròn môi:
Rất nhiều bạn nói không rõ từ do không biết làm tròn môi, môi lúc nào cũng chỉ trong một trạng thái “rộng vành”. Vì vậy trước tiên mẹ dạy con cách làm tròn môi như âm “o” hoặc làm con gà gáy “ò ó o” để trẻ làm theo và bật âm ra.

3. Mím môi:
Trẻ phải biết mím môi để uống nước, hút sữa… Trước tiên mẹ dạy con mím môi vào tờ giấy, thìa… rồi mở môi để tờ giấy, thìa rơi xuống hoặc có thể cùng con hút, thổi ống nước để con thích thú học theo. Mẹ làm động tác gọi gà “bập bập” để con làm theo.

4. Phồng má: dạy con phồng má để lấy hơi.

👉Giúp con tập phát âm – Khuyến khích phát âm (Phần 2)
Để giúp con nói cũng như rèn luyện để con nói rõ, các bậc phụ huynh không chỉ giúp con luyện cơ môi – hàm mà còn cần có một số các bài tập cũng như phương pháp phù hợp khuyến khích trẻ phát âm.

👉Tập cơ lưỡi
Khi lưỡi hoạt động tốt thì trẻ mới có thể nói tốt. Vì vậy, gợi ý các phụ huynh một số các trò chơi giúp trẻ luyện cơ lưỡi.
1. Thò – thụt lưỡi:
Mẹ ngồi trước con rồi làm động tác thò thụt lưỡi từ chậm đến nhanh dần. Mẹ có thể “dụ” con làm bằng cách thò lưỡi ra và sau đó đặt lên lưỡi thứ mà con thích ăn nhất đề con học theo mẹ và làm theo để được cái mà con đang muốn.

2. Đá lưỡi sang hai bên:
Tương tự như các cách làm trên, mẹ đá lưỡi sang hai bên từ chậm đến nhanh để con làm và học theo.

3. Liếm môi trên/dưới:
Mẹ có thể bôi ngọt hoặc cái gì đó dính lên hai môi để con liếm môi.

👉Dạy phát âm đơn giản
Cha mẹ nên dạy con bắt đầu từ 5 nguyên âm O, E, A, U, I cả khẩu hình và âm để con dễ bật âm hơn:
O: tròn môi
E: lưỡi đè nhẹ lên phần trong môi trên
U: chu môi
A: há rộng miệng
Khuyến khích phát âm
Khi tương tác với con mẹ tạo tình huống để phát ra các âm thanh quen thuộc giúp con có cơ hội bật được âm nhanh hơn như đưa tay lên miệng “oa oa”, gọi gà “bập bập”, “lêu lêu”, “ê ê”, tặc lưỡi…
• Bắt đầu các âm dễ với con như “và”, “vi vu”, “bơ”, “mơ”, “bà”, “ba”…
• Cho con đọc thơ, hát vuốt đuôi theo bài hát. Khi đến các từ cuối của câu thơ, câu hát mẹ nói to, rõ các âm đó dần dần mẹ nên chừa một khoảng trống (3-5s) ra để con nói vuốt đuôi từ đó theo mẹ vd: “hai vây xinh xinh” thì từ “xinh xinh” mẹ hát to, rõ từ rồi một thời gian sau khi hát đến từ đó mẹ chừa một khoảng trống ra để con nối từ vào. Mẹ nên nhớ rằng khi đọc thơ hay hát mà chú trọng bật âm cho trẻ thì ở những từ cuối của câu me phải nhìn vào mắt con để con giao tiếp mắt và để con bắt chước khẩu hình của mẹ để bật âm. Khi tương tác với con ở các động từ, các danh từ các mẹ nên nhấn mạnh vào từ cần truyền đạt một phần là để con hiểu rõ yêu cầu một phần là để con nghe rõ và bắt chước theo các từ đó (từ khóa). Hãy bắt đầu bằng các từ đơn giản, gần gũi và không có dấu, những từ có 1, 2 âm tiết để con dễ bật âm hơn.

👉Ngoài các kỹ thuật luyện âm trên thì các bài tập phục hồi chức năng áp dụng cho phần cơ môi, lưỡi, hàm cũng cần phải được thực hiện đồng thời và kiên trì hàng ngày. Đó là:
* Chườm nóng – lạnh vùng cằm; hàm; góc hàm: nhất là vói những bé xúc giác nhiễu loạn( cắn môi, thích cọ mặt, môi vào các vật cứng, thô ráp; cơ mặt thỉnh thoảng bị giật..) việc chườm nóng (70 đến 80oC) từ 3-6 lần trong ngày sẽ giúp con nhanh chóng giảm và hết những hành vi này.

* Mát xa xoay tròn theo chiều kim đồng hồ xuôi từ gốc hàm xuống tới cằm sau khi chườm nóng-lạnh sẽ giúp con vận động hàm tốt hơn, dễ bật âm hơn.
Lưu ý: Có một số trẻ rất muốn nói, hợp tác đưa khẩu hình khi được dạy nói nhưng không thể phát âm được thì có thể nghĩ tới việc con bị thiếu (hụt) hơi hay thắng lưỡi có vấn đề. Khi đó ngoài việc tích cực luyện tập với hàm, môi, lưỡi thì nhả phanh lưỡi hay tập thêm các bài luyện đẩy hơi (ép hơi, xiết hơi)

03/11/2020

Mong các bậc phụ huynh đọc để hiểu thêm về tự kỷ..

Những nhận thức sai lầm về chứng tự kỉ có thể gây nên những tác hại lớn không chỉ cho trẻ mà còn cho cả gia đình, xã hội. hiểu rõ về phổ tự kỉ sẽ giúp tìm ra những phương pháp ...

10/11/2019

Phương pháp luyện tập tại nhà cho trẻ tự kỷ.

Tự kỉ không phải là căn bệnh cướp đi đứa con thân yêu của các bậc phụ huynh, nếu biết cách can thiệp đúng lúc - đúng cách- và sử dụng đúng đồ dùng trực quan… sẽ đem lại sự thành công. Các bố mẹ cần ghi nhớ những thói quen sau:

- Chơi và dạy trẻ mọi lúc, mọi nơi. Ít nhất 3 giờ/ngày.
- Đi lớp, hạn chế xem tivi.
- Gọi tên, nhìn mắt, nhìn theo tay chỉ, gây sự chú ý của trẻ, tạo nhu cầu cho trẻ.
- Dạy trẻ chỉ ngón trỏ vào bộ phận cơ thể, đồ vật, tranh ảnh.
- Dạy cử chỉ giao tiếp: chào, ạ, xin, bye, bắt tay, hoan hô.
- Dạy cách chơi đồ chơi và chơi với người khác: chi chành, ú oà, kiến bò
Bắt chước động tác môi miệng, nét mặt, tiếng kêu con vật, đồ vật, từ đơn giản.
- Nói ngắn, rõ, nhấn mạnh từ chính kèm theo cử chỉ, điệu bộ, tranh ảnh, đồ vật.
- Giao tiếp bằng tranh để đổi lấy thứ trẻ cần.
- Sai việc đơn giản, thực hiện mệnh lệnh.
- Vận động tinh: xếp, ghép, vẽ tô, xâu, cắm, xé, cắt dán.
- Vận động thô: đi bộ, bò, lăn, nhảy, trượt, thể dục, đạp xe, lăn bóng
- Kích thích cảm giác khác nhau vào da, cơ, khớp: mát xa, chải, xoa bóp, ép khớp.
- Tự tập xúc ăn, cầm cốc, đi vệ sinh, mặc quần áo, đi dép.
- Khuyến khích trẻ chơi cùng trẻ khác.
- Dứt khoát hành vi sai, lờ đi khi trẻ ăn vạ.
- Luôn khuyến khích, động viên, khen ngợi với tiến bộ nhỏ nhất.