Cơ sở phát triển giáo dục hòa nhập Tâm An

Gửi thông điệp yêu thương

Lịch nghỉ Tết Nguyên Đán năm 2026

Hãy đồng hành cùng con

PHỤC HỒI GIÁC QUAN TRƯỚC – DẠY KỸ NĂNG SAU

Nhiều ba mẹ có con tự kỷ thường sốt ruột muốn con biết nói, biết học, biết làm theo hướng dẫn càng nhanh càng tốt. Vì vậy, các lớp can thiệp thường bắt đầu bằng việc dạy kỹ năng – dạy con nghe lời, ngồi học, làm theo lệnh, phát âm, làm bài, nhận diện chữ cái, chữ số,…

Nhưng có một điều ít ai nhắc đến:
👉 Nếu các giác quan của con đang bị “rối loạn”, thì con học thế nào cũng không vào.

TẠI SAO PHẢI PHỤC HỒI GIÁC QUAN TRƯỚC?

Con người tiếp nhận thế giới thông qua giác quan – mắt thấy, tai nghe, tay chạm, mũi ngửi, miệng nếm và cảm nhận cơ thể trong không gian. Nhưng với trẻ tự kỷ, các giác quan thường:
• Nhạy quá mức (ví dụ: sợ tiếng động, ghét bị chạm vào),
• Hoặc kém nhận biết (không cảm thấy đau, không phản ứng với tiếng gọi),
• Hoặc hỗn loạn giữa các hệ giác quan , khiến con tăng động, giảm chú ý, hoặc thu mình

Nếu ba mẹ bắt con học khi não chưa kết nối đủ thông tin giác quan, khiến con luôn ở trạng thái quá tải, não đóng lại, học trước quên sau

DẤU HIỆU CHO THẤY CON CẦN PHỤC HỒI GIÁC QUAN:
• Con nhìn lơ đãng, không nhìn vào mắt người khác.
• Con không phản ứng khi được gọi tên.
• Con đi nhón chân, xoay tròn, đập đầu, lắc lư không kiểm soát.
• Con khó ngồi yên, không thể tập trung.
• Con sợ cắt tóc, sợ chạm nước, sợ tiếng động lạ.
• Con không nói, hoặc nói nhưng không đúng hoàn cảnh.

Tất cả những điều đó không phải do con “cứng đầu” hay “không biết nghe lời”, mà vì bộ não của con đang bị khóa bởi các rối loạn giác quan.

KHI GIÁC QUAN ĐƯỢC PHỤC HỒI – NÃO BỘ ĐƯỢC KÍCH HOẠT

Lúc này:
• Con bắt đầu chú ý hơn đến người đối diện.
• Con dễ dàng ngồi yên để lắng nghe.
• Con giảm các hành vi tự kích thích.
• Con mở lòng kết nối và sẵn sàng học kỹ năng.

👉 Và đây là thời điểm vàng để dạy con ngôn ngữ, hành vi, kỹ năng sống, kỹ năng học tập,…

THÔNG ĐIỆP GỬI ĐẾN BA MẸ:

Đừng vội vàng dạy kỹ năng, nếu nền tảng giác quan của con còn đang hỗn loạn.
Hãy bắt đầu từ sự kết nối yêu thương và khơi thông giác quan, để con có thể đón nhận cuộc sống bằng đôi mắt tỉnh thức và trái tim rộng mở.

✨ “Muốn con học được, não phải được đánh thức. Muốn não được đánh thức, giác quan cần được phục hồi.”

Dưới đây là các bài tập giảm hành vi cắn áo, cắn quần ở trẻ tự kỷ — những bài này được chuyên gia trị liệu giác quan, hoạt động trị liệu và ngôn ngữ trị liệu áp dụng thường xuyên.

🔍 Vì sao bé cắn áo, cắn quần?

Bé thường cắn vì một trong các lý do:
🚩 Tìm kiếm cảm giác (oral-seeking): cần áp lực ở miệng để tự trấn an.
🚩 Giảm lo âu, căng thẳng.
🚩 Quá tải giác quan, bé dùng việc cắn để “xả”.
🚩 Thiếu kỹ năng nhai/khả năng điều tiết cơ miệng.
🚩 Buồn miệng – thiếu hoạt động cho cơ hàm.
➡️ Vì vậy, muốn giảm cắn áo phải cho bé hoạt động thay thế và bài tập kích hoạt miệng – cơ hàm.
🧩 1. Bài tập vận động miệng (Oral motor) – GIẢM CẮN ÁO NHANH

Làm 5–10 phút/ngày:
✔️ Thổi bóng
Giúp bé điều tiết hơi thở → giảm căng thẳng miệng.
✔️ Thổi qua ống hút dài (hãy chọn ống hút nhỏ)
Bài khó hơn: hút bi/bông gòn chuyển qua cốc.
✔️ Thổi sáo, harmonica, còi
Kích hoạt cơ má – lưỡi làm bé bớt buồn miệng.
✔️ Nhai đồ dai an toàn (nếu bé ăn được)
• Bò khô mềm
• Bánh quy giòn
• Kẹo dẻo dạng dai (loại dành cho trẻ trên 3+)
• Cà rốt hấp
✔️ Ngậm ống hút/ống silicon dày
Cho bé cắn thay áo (giảm 50–70% hành vi rất nhanh trong 1–2 tuần).
🧸 2. Bài tập cảm giác sâu – Deep Pressure
Các bé cắn áo thường thích cảm giác áp lực.
✔️ Ôm bóng gym lớn, ấn người vào bóng
Giúp giảm nhu cầu cắn.
✔️ Chui qua hầm mềm, bò chui dưới gối
Tạo áp lực lên toàn thân → ổn định hệ thần kinh.
✔️ Ép vai – ép tay nhẹ (joint compression)
Làm 10–15 cái mỗi bên, rất hiệu quả khi bé chuẩn bị cắn.
✔️ Quấn chăn burrito
Bé nằm trong chăn để bố mẹ cuốn lại → tạo áp lực êm dịu.
🧱 3. Hoạt động thay thế an toàn (Replacement behavior)
Thực hành khi bé chuẩn bị cắn áo.
✔️ Đồ cắn chuyên dụng: Chewy tube / dây cắn (chewelry)
Đặt trong túi, vòng cổ, vòng tay.
Hướng bé: “Khi con muốn cắn áo → con cắn cái này.”
✔️ Nhai kẹo cao su không đường (nếu bé lớn)
Giảm lo âu – tăng tập trung 30–40%.
✔️ Đồ chơi nhai – xúc giác
Ví dụ: đồ gặm silicon, ống cắn, mút mềm.
🎯 4. Huấn luyện thói quen (Habit reversal training)
Rất quan trọng cho bé tự kỷ.
✔️ Bước 1: Nhận tín hiệu
Quan sát xem khi nào bé hay cắn:
Lúc chờ đợi?
Lúc lo lắng?
Khi ngồi học?
✔️ Bước 2: Ngăn nhẹ
Không gạt tay mạnh hoặc quát.
Chỉ nhắc:
👉 “Áo không để cắn. Con dùng cái này.”
✔️ Bước 3: Khen và củng cố
Ngay khi bé chuyển sang cắn đồ thay thế:
“Con giỏi quá, con biết dùng đồ cắn.”
🛁 5. Massage miệng – môi – hàm
Mỗi ngày 2 phút:
Dùng ngón tay sạch massage quanh miệng theo vòng tròn.
Day nhẹ hai bên hàm.
Kéo căng môi ra trước.
➡️ Giảm nhu cầu cắn và giảm kích động miệng.
⏳ Bé giảm cắn sau bao lâu?
Nếu áp dụng đúng: 7–14 ngày giảm 30–60%
3–6 tuần giảm rõ rệt
🧪 Nếu bé vẫn cắn nhiều?
Có thể bé đang:
Lo âu
Tăng động – quá tải
Chậm cảm giác miệng
Thiếu vận động thô
Cần cho bé đi khám đánh giá

📢Dưới đây là phác đồ 7 bước, mẹ chỉ cần làm đúng thứ tự là hành vi giảm rõ trong 1–3 tuần.( Mang tính chất tham khảo)

🔥 PHÁC ĐỒ 7 BƯỚC GIẢM CẮN ÁO CHO BÉ ORAL-SEEKING MẠNH

1️⃣ – Bài tập miệng MẠNH trước khi học (2–4 phút)

Mức độ mạnh → giúp cơ miệng “đã cảm giác”, bé bớt tìm áo để cắn.

✔️ Bài 1: Thổi bóng bay (loại nhỏ, 2 hơi thổi)

→ Giảm 30% nhu cầu cắn ngay sau 1–2 phút.

✔️ Bài 2: Nhai đồ dai 1 phút

Gợi ý: bánh quy giòn, cà rốt hấp, bánh gạo cứng.

✔️ Bài 3: Thổi còi dài 10–15 lần

→ Làm bé “mệt miệng” đúng ý nghĩa, giảm cắn.

2️⃣ – Trong lúc chơi: hoạt động giải phóng năng lượng miệng – hàm

Bé oral-seeking mạnh thường dư năng lượng ở hàm.

✔️ Cho bé:

Nhai ống silicon

Cắn ống chew tube

Uống nước qua ống hút nhỏ (tạo lực hút mạnh)

✔️ Game giúp giảm cắn:

Thổi bóng bàn bằng ống hút

Thổi bông gòn theo đường vạch

Thổi tắt nến từ xa

➡️ Mỗi trò 30–60 giây là đủ.

3️⃣ – Khi bé căng thẳng: hoạt động áp lực sâu (Deep Pressure)

Đây là nhóm giảm lo âu, giúp bé không cần cắn áo để tự trấn an.

✔️ 5 bài làm ngay khi thấy bé sắp cắn:

Ép vai 10 cái mỗi bên

Bóp nhẹ 2 bên má

Ôm bé thật chặt 5–10 giây

Cuốn chăn burrito (một phút)

Ấn lòng bàn tay xuống bàn 10–15 lần

➡️ Chỉ 20–30 giây là giúp hệ thần kinh bé “nguội xuống”.

4️⃣ – Thay thế mặc định: ĐỒ CẮN BẮT BUỘC

Nếu bé cắn cả 3 thời điểm thì không thể bỏ áo ngay lập tức, phải có đồ thay thế rõ ràng.

✔️ Gợi ý loại phù hợp:

Chewelry hình ống (loại độ cứng cao)

Ống silicon y tế

Núm cắn cảm giác (toddler chew tool)

👉 Dạy bé quy tắc:
“Áo không để cắn. Con cắn cái này.”
Nhắc nhẹ, không la.

5️⃣ – Bộ 3 bài tập “ngăn cắn nhanh” (khi bé đưa áo lên miệng):

✔️ Kỹ thuật 1: Đưa vật thay thế sát miệng

Ngay lập tức đưa ống cắn / chew tube vào tay bé.
Không tranh giành áo – chỉ chuyển hướng.

✔️ Kỹ thuật 2: Thổi hơi mạnh ra

Mẹ nói: “Con thổi nào”.
Bé thổi → hành vi cắn giảm ngay.

✔️ Kỹ thuật 3: Bóp ngón tay

Bé nắm tay mẹ, bóp 5 cái → đổi kênh cảm giác.

6️⃣ – Giảm cắn trong khi học

Đây là lúc bé dễ cắn nhất vì căng thẳng và phải ngồi lâu.

✔️ Áp dụng chu kỳ 5 phút

4 phút học

1 phút “gỡ căng miệng”: thổi – nhai – uống nước bằng ống hút

✔️ Cho bé nhai kẹo dẻo dai (nếu >3 tuổi)

Rất hiệu quả cho trẻ tăng động – tự kỷ.

7️⃣ – Massage miệng – hàm MỖI TỐI

Cực kỳ quan trọng với bé oral-seeking mạnh.

Day vòng quanh miệng

Vuốt dọc cơ hàm

Bấm nhẹ hai điểm dưới tai
→ Giảm nhu cầu cắn 20–40% sau 1 tuần.

🎯 Thời gian thấy kết quả

5–7 ngày: giảm 20–40%

2–3 tuần: giảm 50–70%

4–6 tuần: hành vi ổn định, bé ít cắn lại
Chúc bố mẹ hổ trợ bé thành công