16/09/2026
✨ SỰ TỰ TIN VÀ TÍNH TỰ KỶ LUẬT TRONG MÔI TRƯỜNG MONTESSORI ✨
Một số yếu tố được cung cấp trong môi trường Montessori nhằm hỗ trợ trẻ phát triển sự tự tin (self-confidence) và tính tự kỷ luật (self-discipline) bao gồm:
🖌️ Sự tự do (Freedoms) - Khi trẻ bước vào Ngôi nhà trẻ thơ (Children’s House), trẻ được trao những sự tự do có giới hạn. Càng cho thấy khả năng sử dụng và quản lý tốt những sự tự do được trao, trẻ càng được nới rộng những giới hạn ấy.
Những sự tự do được trao có thể kể đến như: tự do lựa chọn, tự do nói, tự do di chuyển, tự do được là chính mình...
Khi được trao cùng với những giới hạn, những sự tự do này giúp trẻ học cách điều chỉnh hành vi và lời nói của mình, để giữ an toàn cho bản thân, tương tác tích cực với những người khác cùng sử dụng môi trường, đồng thời giữ cho các vật dụng trong môi trường được an toàn và được sử dụng đúng với mục đích của chúng.
Những sự tự do này giúp trẻ phát triển những kỹ năng, những khái niệm trừu tượng nhất định và gia tăng niềm tin của trẻ vào chính mình. Cùng với những lợi thế của các thời kỳ nhạy cảm (sensitive periods), các khuynh hướng của con người (human tendencies) và khát khao sâu sắc được khám phá bằng giác quan, trẻ có thể xây dựng nhân cách, phát triển khả năng phục hồi (resilience) và phẩm chất của mình.
Montessori viết:
“Điểm khác biệt duy nhất là trong sự tự do này, trẻ làm việc một cách vui vẻ và tiếp nhận văn hóa thông qua hoạt động của chính mình; kỷ luật bắt nguồn từ bên trong chính đứa trẻ.”
🖌️ Thân thiện với lỗi lầm (Friendliness with Errors) - Trong môi trường Montessori, trẻ được giúp để trở nên thân thiện với những lỗi lầm ngay từ rất sớm.
Trong lĩnh vực Giác quan (Sensorial), một số giáo cụ có điểm được gọi là "kiểm soát lỗi sai” (control of error). Đây là khi trẻ có thể nhận biết rằng một hoạt động mình đang thực hiện chưa được hoàn thành theo đúng cách mà nó cần được hoàn thành.
Cơ chế giúp trẻ nhận biết điều này có thể được tích hợp ngay trong giáo cụ, có thể đến từ sự nhận thức của chính trẻ, hoặc thậm chí thông qua cách người lớn trình bày lại hoạt động (re-presentation).
Khi đó, các khuynh hướng của trẻ đối với sự lặp lại, công việc, tính độc lập và sự hoàn thiện được khơi dậy, và trẻ sẽ cố gắng hoàn thành hoạt động tốt nhất trong khả năng của mình.
Việc những khả năng này luôn hiện diện trong Ngôi nhà trẻ thơ (Children’s House) giúp trẻ phát triển thành một người giải quyết vấn đề độc lập, có khả năng phục hồi và tự tin.
“Thay cho người giáo viên, chúng ta sử dụng giáo cụ mang tính dạy học, trong đó bản thân nó chứa đựng cơ chế kiểm soát lỗi sai, và điều này làm cho việc tự giáo dục (auto-education) trở nên khả thi đối với mỗi đứa trẻ.”
🖌️ Thái độ của người lớn (Adult’s Attitude) - Giáo viên Montessori được đào tạo để tìm kiếm những điều tích cực trong những gì trẻ đang thể hiện.
Họ được đào tạo để không lập tức can thiệp giúp đỡ khi trẻ vừa gặp phải một thử thách. Tuy nhiên, nguyên tắc này không áp dụng khi cần ngăn trẻ làm tổn thương chính mình hoặc người khác.
Người lớn được đào tạo để đảm bảo rằng toàn bộ môi trường hỗ trợ và khuyến khích trẻ hoạt động độc lập trong đó. Điều này thể hiện từ những đồ nội thất và giáo cụ có kích thước phù hợp với trẻ cho đến cách người lớn tương tác với trẻ.
Chúng ta nói chuyện với trẻ một cách tôn trọng và chân thành. Khi được đối xử như vậy, trẻ phát triển sự tự tin, niềm tin vào con người mình và nhận thức về giá trị mà mình mang đến.
🖌️ Các hoạt động Lịch sự và Nhã nhặn (Grace and Courtesy) - Trong Ngôi nhà trẻ thơ Montessori (Montessori Children’s House), trẻ được tham gia những hoạt động nhóm giúp trẻ biết cách tương tác với con người và đồ vật trong môi trường cũng như bên ngoài môi trường một cách tôn trọng và có sự nhã nhặn (grace).
Những hoạt động này có thể chỉ cho trẻ cách thực hiện một số chuyển động mà không gây tổn hại cho bản thân hoặc những người khác đang sử dụng môi trường, chẳng hạn như cách mang một chiếc ghế.
Đó cũng có thể là những hoạt động cung cấp cho trẻ ngôn ngữ mang tính tôn trọng để sử dụng khi tương tác với những người khác trong môi trường, chẳng hạn như cách xin một thứ gì đó từ người khác.
Bởi vì trẻ được thực hành trong môi trường an toàn của Ngôi nhà trẻ thơ (Children’s House), trẻ có cơ hội hình thành những cách ứng xử này. Dần dần, trẻ trở nên thành thạo hơn về mặt xã hội khi tương tác với những trẻ khác hoặc với người lớn.
🖌️ Các hoạt động nhóm (Group Activities) - Các hoạt động nhóm có thể diễn ra trong bất kỳ lĩnh vực học tập nào được cung cấp trong môi trường Montessori.
Thông qua những hoạt động này, trẻ học được tầm quan trọng của trật tự và sự tôn trọng lẫn nhau. Trẻ cũng học được giá trị của việc lần lượt chờ đến lượt (turn-taking) và tự quyết định với nhau ai sẽ đảm nhận vị trí của người lớn.
💖 Để kết thúc bài viết này, tôi muốn kể câu chuyện về một đứa trẻ mà tôi may mắn có cơ hội làm việc cùng từ khi em còn ở Ngôi nhà trẻ thơ (Children’s House) và đến nay vẫn giữ liên lạc với em khi em đã ở độ tuổi 20.
Em khoảng 3 tuổi khi tôi gặp em tại Ngôi nhà trẻ thơ (Children’s House) đầu tiên nơi tôi làm việc. Em là một đứa trẻ tò mò và chăm chỉ, thích được giới thiệu bài và là một trong những đứa trẻ được hưởng những lợi ích đã đề cập ở trên của một Ngôi nhà trẻ thơ Montessori (Montessori Children’s House).
Em thân thiện và tự tin khi trò chuyện với người lớn cũng như những trẻ khác trong môi trường.
Việc được ở trong một Ngôi nhà trẻ thơ vận hành đúng chức năng và có cha mẹ đầu tư, đồng hành đã giúp ích rất nhiều. Những gì chúng tôi thực hiện tại Ngôi nhà trẻ thơ cũng được tiếp tục ở nhà.
Em tiếp tục việc học trong lớp Montessori Elementary. Vì được đào tạo Montessori 6–12, tôi có cơ hội làm việc với em khi em ở Upper Elementary. Cô bé đã lớn lên thành một thiếu niên trước tuổi biết tôn trọng, tự tin, sẵn lòng giúp đỡ và hạnh phúc. Em thích làm việc nhóm với các bạn. Tất cả những đứa trẻ cùng hợp tác để duy trì môi trường và mở rộng việc học của mình.
Ngày nay, em làm việc trong một Cộng đồng Trẻ thơ Montessori (Montessori Infant Community) và đang được đào tạo để trở thành một người hướng dẫn Montessori cho trẻ từ 0–3 tuổi (Assistant to Infancy Guide).
Tôi đưa câu chuyện về cô gái trẻ này vào đây bởi vì tôi có thể nhìn thấy sự khác biệt giữa phẩm chất của em và của chính tôi khi tôi ở cùng độ tuổi với em.
Em tự tin, tôn trọng người khác và vui vẻ theo đuổi ước mơ của mình. Công việc em đang theo đuổi không dành cho người dễ nản lòng, mà dành cho một người chăm chỉ.
Những đứa trẻ đã trải nghiệm những sự tự do được trao trong một môi trường Montessori vận hành đúng chức năng sẽ phát triển một mối quan hệ thân thiện với lỗi lầm.
Người lớn đã đối xử với các em theo cách tích cực đến mức các em trở nên tự tin và có khả năng tương tác với những người ở nhiều độ tuổi khác nhau.
Các hoạt động Lịch sự Nhã nhặn và Các hoạt động nhóm trao cho trẻ những công cụ để có thể tương tác với con người và không gian ngay từ những năm đầu đời.
Phương pháp Montessori thực sự đã đơm hoa kết trái qua nhiều thập kỷ, tạo nên những đứa trẻ có tính tự kỷ luật và sự tự tin.
Nguồn bài viết:
Bimpe Pogoson, AMI 3–6 Trainer
“Self-Discipline and Self Confidence in Montessori”
Association Montessori Internationale (AMI)
Bản tiếng Việt: Daisy Children’s Home – bản dịch tham khảo từ nguyên tác tiếng Anh.
Các thuật ngữ Montessori quan trọng được giữ lại bằng tiếng Anh trong ngoặc nhằm bảo đảm tính chính xác và thuận tiện cho việc đối chiếu với nguyên bản.
𝐃𝐀𝐈𝐒𝐘 𝐂𝐇𝐈𝐋𝐃𝐑𝐄𝐍'𝐒 𝐇𝐎𝐌𝐄
🏡 257 đường Trương Định, Khu dân cư Hiệp Thành 3, TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương (số cũ H191A/3)
☎️ 0919 665 909 (Mrs Trang Thi)
