05/10/2023
CÁCH PHÂN BIỆT VẤN ĐỀ "NẶNG" - "NHẸ" CỦA KHÁCH HÀNG? CÁC KỸ THUẬT CAN THIỆP "TRUYỀN THỐNG - PHI TRUYỀN THỐNG" LÀ GÌ VÀ CHÚNG CÓ MỐI QUAN HỆ THẾ NÀO VỚI CÁC PHƯƠNG PHÁP "HỖ TRỢ XÃ HỘI"?
1/ Trong lĩnh vực tâm lý học lâm sàng và tham vấn tâm lý, không phải tất cả mọi vấn đề của khách hàng đều đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để chẩn đoán khách hàng đó đang mắc một rối loạn tâm thần cụ thể - dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán của DSM hoặc ICD. Một số khách hàng có thể trải qua khó khăn tâm lý mà không chắc chắn rằng họ có một "bệnh tâm thần" cụ thể. Vì vậy, việc can thiệp của chúng ta phụ thuộc vào sự phân tích mức độ vấn đề mà họ đang gặp phải. Theo mức độ rối loạn tâm lý/tâm thần:
• Rối loạn tâm thần cụ thể: Đối với những người được chẩn đoán mắc một rối loạn tâm thần dựa trên DSM hoặc ICD (ví dụ: rối loạn trầm cảm, rối loạn lo âu, PTSD, chán ăn tâm thần, rối loạn nhân cách ranh giới,…), việc can thiệp thường là chuyên sâu và cụ thể. Vì vậy, các nhà trị liệu tâm lý thường ứng dụng các kỹ thuật đã được nghiên cứu và có bằng chứng về hiệu quả để can thiệp cho khách hàng.
• Khó khăn tâm lý không đáp ứng tiêu chí chẩn đoán: Với những khách hàng có thể trải qua các biểu hiện rối loạn tâm lý nhưng không đủ “nặng” hoặc không thể được chẩn đoán theo tiêu chí của DSM hoặc ICD, can thiệp cho nhóm này có thể linh hoạt hơn, không nhất thiết phải dựa vào các kỹ thuật trị liệu chuyên biệt. Can thiệp có thể dựa trên nhu cầu và mục tiêu cụ thể của từng cá nhân với các kỹ thuật đa dạng khác nhau, không nhất thiết phải theo các kỹ thuật trị liệu đã được kiểm chứng.
2/ Xét về các kỹ thuật can thiệp, trong lĩnh vực tham vấn và trị liệu tâm lý, có rất nhiều kỹ thuật và phương pháp can thiệp được sử dụng. Khái niệm "Can thiệp truyền thống" và "Can thiệp phi truyền thống" thường được sử dụng để phân biệt giữa các phương pháp trị liệu tâm lý được chấp nhận rộng rãi và được chứng minh qua các bằng chứng khoa học, so với những phương pháp mới mẻ hoặc ít được nghiên cứu.
• Can thiệp truyền thống: Đây là các phương pháp trị liệu dựa trên nền tảng lý thuyết và nghiên cứu khoa học đã được chấp nhận rộng rãi trong cộng đồng chuyên môn. Các kỹ thuật can thiệp truyền thống thường có một khung lý thuyết rõ ràng, thường được sử dụng trong môi trường lâm sàng và đã được kiểm chứng qua nhiều nghiên cứu khoa học. Ví dụ như: các kỹ thuật thuộc Lý thuyết hành vi – nhận thức, các kỹ thuật thuộc lý thuyết hành vi, các kỹ thuật thuật thuộc lý thuyết nhân văn – hiện sinh, các kỹ thuật thuộc lý thuyết phân tích tâm lý,...
• Can thiệp phi truyền thống: Đây là những phương pháp ít được nghiên cứu hoặc còn đang mới mẻ hơn, nhưng vẫn có thể rất hữu ích cho một số vấn đề của khách hàng không thuộc nhóm có rối loạn bệnh lý tâm thần. Ví dụ như: Trị liệu nghệ thuật, trị liệu âm nhạc, trị liệu qua thiền, thở, trị liệu chăm sóc toàn diện (holistic therapy) và nhiều hình thức trị liệu khác. Ngoài ra, cần lưu ý rằng, một số phương pháp trị liệu ban đầu có thể được coi là "phi truyền thống" nhưng có thể theo thời gian, khi được nghiên cứu và kiểm chứng rộng rãi, chúng lại có thể trở thành "truyền thống".
3/ Các bài tập/kỹ thuật đi từ Lý thuyết Hỗ trợ xã hội, thực chất chúng không phải là một phương pháp trị liệu tâm lý chính thống trong cùng một nghĩa như CBT hay CT. Thay vào đó, nó mô tả cách mà mạng lưới hỗ trợ xã hội của một cá nhân có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sự ổn định tâm lý của họ. Việc tạo ra và duy trì một mạng lưới hỗ trợ xã hội mạnh mẽ là một phần quan trọng của nhiều hình thức can thiệp tâm lý. Vì vậy, từ các hình thức hoạt động hỗ trợ xã hội khác nhau, các nhà tham vấn và trị liệu tâm lý đã xây dựng chúng thành rất nhiều nhóm các bài tập/kỹ thuật hỗ trợ xã hội khác nhau, như: Các kỹ thuật Hỗ trợ Cảm xúc/ Tinh thần; các kỹ thuật hỗ trợ Thông tin và các kỹ thuật hỗ trợ sự tôn trọng cho khách hàng.
Vậy, câu hỏi đặt ra: Vị trí của Hỗ trợ xã hội trong can thiệp tâm lý là gì?
Hỗ trợ xã hội thường được xem xét là một dạng can thiệp "nhẹ nhàng" hoặc "tiền đề". Các kỹ thuật này thường được sử dụng trong các tình huống không yêu cầu sự can thiệp chuyên sâu lâm sàng, hoặc được xem như một phần bổ sung cho các hình thức can thiệp khác.
Các kỹ thuật hỗ trợ xã hội thường giúp:
1/ Tạo ra một môi trường an toàn và hỗ trợ cho cá nhân.
2/ Cung cấp thông tin và tài nguyên cần thiết.
3/ Tăng cường lòng tự trọng và khả năng tự giúp bản thân.
4/ Giúp khách hàng kết nối với cộng đồng và mạng lưới hỗ trợ xã hội của họ.
Như vậy, việc can thiệp tâm lý bằng các kỹ thuật Hỗ trợ xã hội không nhất thiết phải dựa trên một chẩn đoán rối nhiễu tâm lý cụ thể. Mức độ và dạng can thiệp phụ thuộc vào nhu cầu cụ thể của mỗi khách hàng và khả năng của người thực hiện can thiệp. Hỗ trợ xã hội có thể là một phần quan trọng của quá trình tham vấn khi khách hàng không đáp ứng các tiêu chí chẩn đoán của một rối loạn tâm thần cụ thể.
Nhìn chung, các kỹ thuật can thiệp xuất phát từ lý thuyết Hỗ trợ xã hội có thể được tìm thấy trong cả hai hình thức can thiệp truyền thống và can thiệp phi truyền thống. Tuy nhiên, điểm khác biệt chính là cách chúng được áp dụng vào ngữ cảnh cần được sử dụng.
4. Tóm lại, xét theo mức độ rối loạn tâm lý và các kỹ thuật can thiệp khác nhau, có thể tạm nói rằng: Với những rối loạn tâm thần cụ thể của khách hàng (đã được chúng ta đánh giá), chúng ta trước tiên nên sử dụng các kỹ thuật can thiệp truyền thống (dựa trên các quan điểm lý thuyết trị liệu tâm lý) và sau đó kết hợp với các kỹ thuật hỗ trợ xã hội và các can thiệp phi truyền thống. Ngược lại, khi những khó khăn tâm lý của khách hàng không đáp ứng tiêu chí chẩn đoán, chúng ta có thể sử dụng các kỹ thuật truyền thống, phi truyền thống, và các đặc biệt là kỹ thuật khác thuộc nhóm các kỹ thuật hỗ trợ xã hội).
Trong việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp, điều quan trọng là xác định mục tiêu của việc can thiệp và nhu cầu cụ thể của khách hàng hoặc nhóm. Một số khách hàng có thể phản ứng tốt với CBT, DBT trong khi người khác có thể thấy các kỹ thuật hỗ trợ xã hội là hiệu quả nhất đối với họ. Tóm lại, việc lựa chọn phương pháp can thiệp phụ thuộc vào nhu cầu, ngữ cảnh và mục tiêu của khách hàng, và khả năng của nhà tham vấn/trị liệu tâm lý. Điều này yêu cầu sự hiểu biết và nhận thức từ phía người thực hiện can thiệp để đảm bảo rằng khách hàng đang được sử dụng các kỹ thuật đánh giá và can thiệp phù hợp và hiệu quả với vấn đề của họ.
🎁 Tài liệu trong đường link dưới đây, đầu tiên cô muốn dành tặng cho tất cả các bạn đã tham gia khóa học “Các Mô hình đánh giá và các kỹ thuật can thiệp vấn đề của khách hàng” và sau đó là cho tất cả các bạn thuộc cộng đồng tâm lý WisdomViet. Các bạn là nguồn cảm hứng để cô Minh Đức xâu chuỗi một số kỹ thuật can thiệp (đã hướng dẫn) vào nhóm các kỹ thuật HỖ TRỢ XÃ HỘI, để giúp chúng ta có cái nhìn cho logic hơn về những thứ chúng ta đang làm chủ. Cuối cùng, cô Minh Đức cám ơn câu hỏi của Bạn thành viên khóa học này.
Các bạn chưa tải tài liệu, có thể vào comment để lấy tài liệu CÁC KỸ THUẬT HỖ TRỢ XÃ HỘI TRONG THAM VẤN/TRỊ LIỆU TÂM LÝ.
𝑁𝑔𝑢𝑜̂̀𝑛: 𝐵𝑎̀𝑖 𝑣𝑖𝑒̂́𝑡 𝑐ℎ𝑖𝑎 𝑠𝑒̉ 𝑐𝑢̉𝑎 𝐺𝑆.𝑇𝑆 𝑇𝑟𝑎̂̀𝑛 𝑇ℎ𝑖̣ 𝑀𝑖𝑛ℎ Đ𝑢̛́𝑐 𝑣𝑜̛́𝑖 ℎ𝑜̣𝑐 𝑣𝑖𝑒̂𝑛 𝑣𝑎̀ 𝑡ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑣𝑖𝑒̂𝑛 𝑐𝑜̣̂𝑛𝑔 đ𝑜̂̀𝑛𝑔 𝑡𝑎̂𝑚 𝑙𝑦́ 𝑊𝑖𝑠𝑑𝑜𝑚𝑉𝑖𝑒𝑡.
Để cập nhật các kiến thức, thông tin, sự kiện hữu ích, giá trị; được học hỏi, giao lưu và kết nối với mạng lưới thực hành tâm lý chuyên nghiệp, mời bạn tham gia cộng đồng tâm lý chuyên nghiệp cùng chúng tôi:
- Zalo: https://zalo.me/g/cwcrpr661?joinSrc=9
- Facebook: https://www.facebook.com/groups/566315478189419
-----------------------------------
Website: www.wisdomviet.com
Fanpage: https://www.facebook.com/wisdomviet
Hotline (Zalo): 0886366166 – 0987993818
Email: [email protected]
---------------------------------------
*Bản quyền bài viết về Học viện đào tạo tâm lý WisdomViet. Khi chia sẻ, cần trích dẫn "Nguồn: Học viện đào tạo tâm lý WisdomViet”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, chưa được chấp nhận sẽ được yêu cầu gỡ bỏ.