27/06/2024
Độ Tuổi Tốt Nhất Để Trẻ Học Ngôn Ngữ Thứ Hai
Bạn có mong muốn con mình có thể tiếp cận những ý tưởng và quan điểm từ một ngôn ngữ khác không? Bạn có mơ thấy con trai mình dễ dàng chuyển đổi giữa các ngôn ngữ khác nhau khi bạn nhấm nháp rượu Bitexco và ngắm cảnh hoàng hôn ở Nha Trang không? Bạn có mơ ước được đến thăm Paris cùng cô con gái có thể đàm phán như người địa phương không?
Tuyệt vời! Vậy khi nào bạn nên bắt đầu khuyến khích trẻ bắt đầu học ngoại ngữ? Có phải là ngay khi họ có thể nói chuyện hay bạn nên tạm dừng cho đến khi họ thành thạo tiếng Anh?
Vâng, tất cả các nhà nghiên cứu đều đồng ý rằng trẻ bắt đầu học ngôn ngữ thứ hai càng sớm thì càng tốt vì nhiều lý do. Một số nhà nghiên cứu nói rằng kỹ năng tiếp thu ngôn ngữ thứ hai đạt đỉnh cao ở hoặc trước 6 hoặc 7 tuổi. Những người khác cho rằng khoảng thời gian này kéo dài đến tuổi dậy thì. Tuy nhiên, tất cả họ đều đồng ý rằng việc học một ngôn ngữ mới sẽ khó hơn nhiều đối với một đứa trẻ sau tuổi dậy thì. Dưới đây, bạn sẽ tìm thấy tất cả các quan điểm phổ biến và các lập luận dự phòng của chúng để bạn tham khảo như một phương tiện giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất có thể.
Tại sao bắt đầu ở tuổi 3 hoặc 4?
Nếu bạn hỏi câu hỏi đó cách đây vài năm, mọi người sẽ nhìn bạn như thể bạn là người ngoài hành tinh. Việc trẻ em mới ba tuổi có thể học ngôn ngữ thứ hai là điều không thể tưởng tượng được vì các em vẫn chưa thông thạo tiếng mẹ đẻ.
Tuy nhiên, ngày nay, các kết quả nghiên cứu lại chỉ ra điều gì đó hoàn toàn khác. Các nghiên cứu của Đại học Harvard xác nhận rằng khả năng sáng tạo, kỹ năng tư duy phê phán và tính linh hoạt của trí óc sẽ được nâng cao đáng kể nếu trẻ học ngôn ngữ thứ hai ở độ tuổi trẻ hơn. Những năm mẫu giáo, đặc biệt là 3 năm đầu đời, được coi là giai đoạn quan trọng trong cuộc đời của trẻ. Đây là lúc nền tảng cho thái độ, suy nghĩ và học tập, cùng nhiều thứ khác, được hình thành.
Việc sử dụng khả năng tự nhiên đó được khuyến khích nhiều vì học ngôn ngữ thứ hai cũng dễ như học ngôn ngữ thứ nhất. Nghe có vẻ như một gánh nặng lớn, nhưng thực tế không phải vậy. Bộ não con người là một điều tuyệt vời. Từ lúc sinh ra, chúng ta học bằng sáu phương pháp chính:
o Thị giác
o Vị giác
o Khứu giác
o Thính giác
o Xúc giác
o Thực hiện công việc.
Dựa trên những thông tin chúng ta thu được trong những năm đầu đời, mọi thứ chúng ta học được sẽ phát triển sau này trong cuộc sống. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng 50% khả năng học tập của chúng ta được phát triển khi lên 4 tuổi và 30% khác khi lên 8 tuổi. Đây là lý do tại sao trẻ ba tuổi được khuyến khích học ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là 80% kiến thức hoặc trí thông minh của một người được hình thành trước khi trẻ 8 tuổi. Nó đơn giản có nghĩa là trẻ em phát triển các lộ trình học tập chính trong những năm đầu đời.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng người học càng nhỏ thì càng có thể áp dụng cách phát âm và tái tạo các âm mới. Trẻ em khoảng ba hoặc bốn tuổi có thể học thông qua vui chơi vì chúng chưa bị choáng ngợp bởi các sự kiện và thông tin cần được lưu trữ và đánh giá, đó là điều xảy ra khi chúng ta lớn lên.
“Trẻ em song ngữ học ngôn ngữ thứ hai từ khi còn nhỏ nghe giống như người bản xứ ở cả hai ngôn ngữ.”
Sau những năm thiếu niên, bộ não thay đổi và khiến việc học ngoại ngữ của người trưởng thành trở nên vô cùng khó khăn. Điều này không có nghĩa là họ không thể học nó; chỉ là chúng sẽ không làm như vậy giống như một đứa trẻ vì cơ chế hỗ trợ việc học ngôn ngữ không giống như ở độ tuổi 2-5.
Trẻ em học ngôn ngữ thứ hai tốt hơn nếu chúng tiếp thu ngôn ngữ đó trong cộng đồng gia đình, thay vì ở lớp học.
Bên cạnh sự trôi chảy hơn, trẻ song ngữ không chỉ nói hai ngôn ngữ sớm hơn so với các bạn cùng lứa nói một ngôn ngữ khác mà còn thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ đòi hỏi sự thay đổi sự chú ý. Ngoài ra, nghiên cứu đã chứng minh rằng những đứa trẻ đầu tiên thành thạo tiếng mẹ đẻ và sau đó học ngôn ngữ thứ hai sẽ trở nên thông thạo ngoại ngữ nhưng không bao giờ đạt được mức độ xuất sắc như những đứa trẻ học cả hai ngôn ngữ cùng một lúc.
Còn trẻ em từ các gia đình song ngữ thì sao?
Mọi thứ phụ thuộc vào hoàn cảnh của gia đình. Ví dụ, một đứa trẻ sinh ra có mẹ là người Anh và cha là người Ý sống ở Anh có thể bắt đầu học cả hai ngôn ngữ ngay khi được sinh ra.
Mặt khác, một đứa trẻ trong độ tuổi đi học từ Đức di cư sang Vương quốc Anh buộc phải học ngôn ngữ mới – tiếng Anh – càng sớm càng tốt. Việc này có thể mất khá nhiều năm, tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ, để đạt được trình độ tiếng Anh bản xứ. Điều này sẽ không xảy ra dễ dàng hay nhanh chóng, vì vậy, trong những trường hợp này, cha mẹ không nên đặt kỳ vọng cao (không thực tế) vào việc học ngôn ngữ thứ hai.
Tại sao nên học ở độ tuổi sớm (11-13 tuổi)?
Một nghiên cứu trên 17.000 trẻ em Anh học tiếng Pháp ở trường đã chỉ ra rằng những đứa trẻ bắt đầu học tiếng Pháp ở tuổi 11 có kết quả tốt hơn trong các bài kiểm tra trình độ thông thạo ngôn ngữ thứ hai so với những đứa trẻ bắt đầu học vào khoảng 8 tuổi. Cho đến nay, nghiên cứu cụ thể đó là nghiên cứu lớn nhất về trẻ em học ngoại ngữ trong môi trường lớp học từ trước đến nay. Những phát hiện này phù hợp với những nghiên cứu khác về học sinh Đan Mạch học tiếng Anh và trẻ em Thụy Sĩ học tiếng Pháp.
Ngoài ra, người ta còn phát hiện ra rằng thanh thiếu niên học ngoại ngữ trước 15 tuổi có khả năng phát âm ngôn ngữ thứ hai tốt hơn, được mô tả là gần giống tiếng mẹ đẻ. Tuy nhiên, một lần nữa, trẻ bắt đầu học ngôn ngữ thứ hai càng sớm thì chúng càng phát triển giọng điệu giống người bản xứ. Mặt khác, trẻ em trên 15 tuổi cũng như người lớn được cho là học ngôn ngữ mới tốt hơn trẻ nhỏ. Điều này là do trẻ nhỏ có những hạn chế về kinh nghiệm và nhận thức so với thanh thiếu niên và người lớn, điều này cho phép chúng học nhanh hơn.
Điều gì sẽ xảy ra nếu ngôn ngữ thứ hai thay thế ngôn ngữ thứ nhất?
Trong trường hợp này, nếu ngôn ngữ đầu tiên chưa được phát triển đúng cách và trẻ buộc phải học ngôn ngữ thứ hai thì có những nguy hiểm cần tránh.
Đối với những bậc cha mẹ thúc ép con dành nhiều thời gian hơn cho việc học ngôn ngữ thứ hai thì nên cẩn thận. Có thể trẻ sẽ phải giảm hoặc thậm chí cắt một số môn học khác để có đủ thời gian dành cho việc tiếp thu ngôn ngữ thứ hai. Đây có phải là điều bạn mong muốn cho con mình không? Tuy nhiên, những người học lớn tuổi hơn lại là những người học hiệu quả hơn và cần ít thời gian hơn để “chinh phục” một điều gì đó mới mẻ. Vì vậy, khi việc học cách phát âm giống người bản xứ không được ưa chuộng nhiều thì thanh thiếu niên sẽ làm được.
Thế còn những đứa trẻ song ngữ kết hợp các từ trong hai ngôn ngữ của chúng thì sao? Bạn có nên lo lắng về điều đó?
Việc trẻ em học hai ngôn ngữ trộn lẫn các từ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ kia là điều bình thường. Đây được gọi là “chuyển đổi mã” hoặc “trộn mã” và không phải là điều khiến bạn lo lắng. Và chắc chắn đó KHÔNG phải là dấu hiệu cho thấy trẻ đang gặp khó khăn với khả năng song ngữ, vì vậy bạn có thể thở phào nhẹ nhõm.
Trên thực tế, đây là một hình thức sử dụng ngôn ngữ tự nhiên của những người học hai ngôn ngữ và được coi là một hình thức diễn ngôn phức tạp nhưng phong phú. Đúng, bạn có thể gặp phải những quan điểm lên án việc chuyển mã đến từ các chuyên gia giáo dục và y tế, coi đó là trở ngại cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ em. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy rằng tất cả những người nói song ngữ (bất kể tuổi tác) thỉnh thoảng chuyển đổi mã, đây không phải là dấu hiệu của rối loạn ngôn ngữ hoặc nhầm lẫn.
Khi nói đến trẻ mẫu giáo học ngôn ngữ thứ hai, chúng có thể chuyển đổi mã vì rất nhiều lý do. Vì trẻ song ngữ thường không thành thạo cả hai ngôn ngữ như nhau nên chúng sẽ chuyển đổi khi trò chuyện với người khác. Đôi khi, họ sẽ chọn những từ mà họ quen thuộc hơn, bất kể chúng đến từ ngôn ngữ nào. Tất nhiên, điều này dẫn đến việc trộn lẫn các từ của cả hai ngôn ngữ trong một câu.
Cũng cần lưu ý rằng trẻ em song ngữ (thậm chí cả trẻ hai tuổi) rất quen thuộc với sở thích ngôn ngữ của người mà chúng đang trò chuyện. Điều này khiến họ hoàn toàn có khả năng sử dụng tốt nhất cả hai ngôn ngữ để truyền tải thông điệp của mình đến các đồng nghiệp. Vì vậy, không có gì lạ khi thấy trẻ song ngữ sử dụng ngôn ngữ mà người đối thoại của chúng yêu thích nhất!
Khi được bốn tuổi, trẻ song ngữ nhận thức rõ hơn về việc sử dụng ngôn ngữ nào trong cộng đồng và những nơi công cộng. Bạn cũng có thể mong đợi họ đã phát triển đủ vốn từ vựng bằng cả tiếng mẹ đẻ và ngôn ngữ thứ hai và có khả năng duy trì cuộc trò chuyện bằng một ngôn ngữ hơn là chuyển đổi mã. Rõ ràng, trẻ nhỏ là những người học ngôn ngữ kỳ diệu với tiềm năng và khả năng to lớn mà các bậc cha mẹ mà chúng ta không tin rằng chúng có thể có được ở độ tuổi trẻ như vậy!
Nhiều yếu tố có thể góp phần vào việc tiếp thu thành công ngôn ngữ thứ hai, trong đó các phương pháp giảng dạy được sử dụng trong môi trường học đường là một trong những phương pháp hàng đầu. Ngoài ra, những người học song ngữ trẻ tuổi cực kỳ thông minh và có thể dễ dàng chuyển đổi từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác một cách tương đối dễ dàng, để thu hút người cùng lứa tuổi mà họ đang trò chuyện, gia đình và cộng đồng của họ.
Mặc dù nghiên cứu vẫn chưa có kết luận thuyết phục và chưa thống nhất về độ tuổi phù hợp để trẻ bắt đầu học ngôn ngữ thứ hai, bạn luôn có thể cho trẻ cơ hội học hỏi. Nếu bạn thấy họ đang gặp khó khăn, bạn biết rõ hơn bất kỳ chuyên gia nào phải làm gì. Rốt cuộc, luôn có thời gian để học điều gì đó mới, ngay cả ở độ tuổi lớn hơn một chút.
Nguồn: Học Viện Ngôn Ngữ - Kỹ Năng Quốc tế SMI tổng hợp
30/10/2025
05/07/2024
16/03/2024
03/03/2024