VĂN CHỊ HÀ

🍒MỞ - KẾT BÀI CHUNG CHO BÀI VĂN PHÂN TÍCH TÁC PHẨM THƠ
Mở bài 1
Thơ là tiếng lòng tinh khôi và mãnh liệt nhất của con người trước cuộc sống. Từ những rung động dịu dàng đến nỗi đau quặn thắt, thơ luôn biết cách lưu giữ cảm xúc bằng những dòng ngôn từ chắt lọc. Trong mạch cảm xúc ấy, [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] hiện lên như một bản hòa ca lắng đọng, gợi mở những chiêm nghiệm sâu xa về [vấn đề nghị luận].
Mở bài 2
Nếu văn xuôi là dòng sông kể chuyện thì thơ ca là ngọn lửa thắp lên từ những rung động chân thành. Những vần thơ hay không chỉ truyền tải thông điệp, mà còn lan tỏa cảm xúc. [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] là minh chứng sống động cho điều đó – một bài thơ mang vẻ đẹp của nghệ thuật và chiều sâu tư tưởng về [vấn đề nghị luận].
Mở bài 3
Trong hành trình đi tìm cái đẹp và sự thật của đời sống, con người không chỉ sống bằng lý trí mà còn cần được dẫn lối bởi cảm xúc. Thơ ca, bằng sự thăng hoa của ngôn từ và hình ảnh, đã thực hiện sứ mệnh đó một cách trọn vẹn. [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] chính là một đóa thơ như thế – đằm thắm, sâu lắng và đầy ám ảnh về [vấn đề nghị luận].
Kết bài 1
Khép lại bài thơ, người đọc không chỉ rời khỏi thế giới của con chữ, mà còn lặng lẽ mang theo những rung động, suy tư về [vấn đề nghị luận]. Và có lẽ, chính điều ấy đã làm nên sức sống bền bỉ cho [Tên tác phẩm] – một thi phẩm không chỉ đẹp về ngôn từ, mà còn sâu lắng trong chiều sâu tâm tưởng.
Kết bài 2
Thơ hay là thơ khơi gợi – khiến người đọc phải nghĩ ngợi, trăn trở và lắng lại. [Tên tác phẩm] đã làm được điều đó bằng sự tinh tế của hình ảnh, bằng cảm xúc chân thành và bằng cái nhìn nhân văn sâu sắc. Dẫu thời gian trôi qua, những gì bài thơ để lại vẫn như một tiếng vọng dịu dàng trong tâm hồn người đọc về [vấn đề nghị luận].
Kết bài 3
Trong dòng chảy của thơ Việt, [Tên tác phẩm] là một nhánh sông êm đềm mà sâu lắng. Từ ngôn từ đến cảm xúc, từ hình ảnh đến tư tưởng, bài thơ đã gieo vào lòng người đọc không chỉ sự rung động, mà còn là những chiêm nghiệm tinh tế về [vấn đề nghị luận] – điều khiến thơ không chỉ là thơ, mà còn là tri kỷ của tâm hồn.

🍄 Tổng hợp các nhận định hay nhất về truyện ngắn
“Không nên nhất thiết trói buộc truyền ngăn vào những khuôn mẫu gò bó. Truyện ngắn vốn nhiều vẻ, có truyện viết về cả một đời người, lại có truyện chỉ ghi lại một giây phút thoáng qua”
(Nguyên Ngọc)

“Theo tôi quan niệm truyện ngắn phải có “chuyện” tức có thể kể lại cho người khác nghe được. Mà muốn kể, câu chuyện phải chặt chẽ, hấp dẫn. Yêu cầu bố cục đặt ra từ đây”
(Nguyễn Quang Sáng)

“Theo tôi hiểu thì mọi truyện ngắn chỉ chứa đựng một tình thế như thế nào đó đã xảy ra trong đời sống, nếu có đến hai tình thế trở lên, truyện ngắn sẽ bị phá vỡ.”
(Nguyễn Kiên)

“Bắt đầu viết truyện, tôi cố gắng tìm ra một cái tứ. Nó là cái gì ư, nó là chủ đề đấy, nhưng đã gắn với hình ảnh, với chất liệu”
(Ma Văn Kháng)

“Nhưng viết cách nào thì viết, truyện ngắn cũng như mọi thể tài văn học khác, là một phương tiện để nhà văn tiếp xúc với đời giá. Sau cùng văn là sự đối thoại giữa người đọc và người viết. Truyện ngắn phải mang đậm dấu ấn của tác giả, biểu hiện sự tồn tại của tác giả. Đầu tiên, trước hết là tấm lòng đằm thắm của anh, sau đó là bút pháp, giọng nói, nhịp điệu câu chuyện của anh, những “cái áo” “làn da” của tấm lòng tác giả. Nếu không có gì đó nói, làm sao anh nâng nổi ngôi bút của anh cho được?
(Nguyễn Thành Long)

“Với tôi, thường cốt truyện không thành vấn đề lắm. Và cả nhân vật nữa, giữa nhân vật và tôi không có những phân biệt đáng kể. Tôi không bám vào hiện tượng quan sát được, mà thường ướm mình vào nhân vật, không giả sử mình đóng vai người khác sẽ ra sao, mà thường giả sử trong trường hợp đó, mình sẽ xử sự ra sao. Tôi muốn huy động vai trò của bản thân tới mức cao nhất. Và mỗi truyện ngắn trở thành một mảnh của sự phân thân”
(Đỗ Chu)

“Từ nguyên mẫu đến nhân vật, có sự tái tạo của nhà văn. Đây là một điều quan trọng. Trong tác giả, hình tượng nhân vật dần dà dậy lên một đời sống riêng, nó gồm những nét chủ yếu trong thực tế, cũng đồng thời lại óng ả lên những sắc thái mới, khiến cho đẹp đẽ hơn, thân thiết hơn. Cái gì đã xảy ra vậy? Nhà văn hồi tưởng lại một hình ảnh cụ thể. Những cái hình ảnh ấy đã trở thành một kỷ niệm, một mảnh của quá khứ, của tâm hồn. Nó lại giữ được đến những khi kỷ niệm khác vang vọng, giao lưu, bồi đắp; đó những tình cảm, suy nghĩ cũ, mới; do những ước vọng ấm áp thiết tha; tóm lại, do cả cuộc đời, sự từng trải của tác giả.
(Nhà văn Bùi Hiển)

“Về mặt nội dung cũng như về tư tưởng, truyện ngắn không có gì khác tiểu thuyết. Nó cũng phải nói những gì cần thiết cho nó, chỉ có điều do ngắn, nên khó hơn. Truyện ngắn đòi hỏi sự nghiêm khắc, sự chính xác trong hình thức. Truyện ngắn đòi hỏi một công phu lao động lớn. Đây là chỗ đánh dấu trình độ nghệ thuật một nền văn học. Nhà văn cần phải cảm thấy vinh dự khi thấy mình trước tiên là một người viết truyện ngắn.”
(Nhà văn Liên Xô Alexandr Fadeev)

“Truyện ngắn là một hình thức nghệ thuật khó khăn bậc nhất. Trong các tác phẩm thể tài lớn, chúng ta có thể “đơn” cho độc giả “no” với những món sang đại loại như miêu tả cho thật sinh động, đối thoại cho thật sắc,… Còn như trong truyện ngắn, tất cả như trong bàn tay anh. Anh phải thông minh, như anh đã phải biết. Bởi lẽ, hình thức nhỏ không có nghĩa là nội dung không lớn lao. Anh phải viết một cách ngắn gọn, như nhà thơ làm thơ tuyệt. Nhưng ngắn gọn đây là ngắn gọn tập trung tài liệu, lựa chọn những gì cần viết. Về mặt kiến tạo, truyện ngắn cần phải có những dấu phẩy, những chữ “nhưng”. Cần phải có những tác phẩm trọn vẹn. Truyện ngắn là một trường học tốt nhất đối với các nhà văn”
(Aleksey Nikolayevich Tolstoy)

“Muốn tạo nên một đêm trăng, anh nói đến nào là bầu trời trong, ánh mây bạc, ánh trăng dịu dàng, tiếng đàn văng vẳng…, viết xong thấy chán ngấy không thể chịu được, trong khi một nhà văn khác chỉ nhắc đến một mảnh chai lấp loáng bên đường là người ta biết có trăng sáng.”
(Nguyễn Đình Thi)

ĐƯA LÍ LUẬN VỀ THƠ CA VÀO BÀI VIẾT

✒️ Khi mới bắt đầu tiếp xúc với kiến thức lí luận văn học, nhiều bạn sẽ cảm thấy nó “khô và khổ”, nhưng một khi hiểu rồi thì sẽ thấy rất hay. Kiến thức lí luận còn giúp bài văn có thêm điểm sáng tạo, góc nhìn mới và chiều sâu; tuy nhiên, tự học mà không có người hướng dẫn sao cho dễ hiểu nhất thì rất khó thấm được các em nhé! Cô phải dạy học sinh hiểu từ bản chất, sau đó là hướng dẫn đưa vào bài viết, còn ở trình cao hơn thì cô sẽ hướng dẫn mềm hóa lí luận, tự lí luận bằng văn của mình.
—
☄️ Nhà thơ và đôi điều về sứ mệnh

- Nhà thơ như lá reo để đón gió, hồ im để đón trăng, lá ngửa mặt để chờ sương -> họ luôn nắm bắt và giữ lại cho đời những chất thơ kín đáo nhất, mong manh nhất, thoáng qua nhất -> Nhà thơ đã lưu giữ và tạo ra linh hồn cho vạn vật, cái mà dường như thượng đế đã quên lúc tạo ra vũ trụ. Nhờ nhà thơ, gió trở thành hữu hình, trăng trở thành gần gũi, sương lạnh trở nên ấm áp, cây cỏ lá hoa cũng xôn xao. Tất cả được cấp 1 sự sống cho riêng mình… Trăng, gió, mây trời, sóng nước, từng khoảnh khắc hoài niệm, hồi ức đều dậy nên nỗi nhớ để sóng sánh thành ý, thành lời thơ... Trước khi nhà thơ ra đời, thế giới này, trái đất này vẫn tuần hoàn trong những vòng quay, nhưng khi nhà thơ xuất hiện, vạn vật lại xôn xao, biến hóa, đẹp đẽ vô ngần; từng khoảnh khắc của kỉ niệm, kí ức đời sống được chắt chiu và thổ lộ nồng nàn qua mỗi tiếng thơ. Nhà thơ đã để thiên nhiên, vạn vật được sống thêm một lần bất tận qua thơ ca.

=> Làm thơ tựa như dựng lên mối tương quan thân tình giữa con người và không gian chung quanh, nhà thơ không chỉ sẻ chia với con người cho vơi bớt nỗi thiết tha trong lòng mình mà còn làm cho tâm hồn nhân loại giàu có, mênh mông gấp bội.

=> Tố Hữu để thiên nhiên thành một nguồn sống dạt dào của ân tình, nơi đánh thức, gọi về một vùng ký ức đậm đà, da diết, Quang Dũng khiến không gian vũ trụ lại vời vợi, đẹp đẽ với những đối cực riêng, tương tranh mà hòa điệu của đất trời Tây Bắc… Nguyễn Khoa Điềm níu lòng người trong thương nhớ, vấn vương hồn xưa đất nước với những cảnh sắc thân quen…Vẫn là những thứ gần gũi thuộc về cuộc sống đấy thôi, khi ánh xạ qua trái tim thi sĩ, nó phập phồng, dạt dào, mãnh liệt mà trong vắt, tinh khôi…

=> Mỗi chữ trong thơ có một sinh mệnh riêng, một giá trị đặc biệt mới có thể chuyển tải hết linh hồn sự sống trong thơ. Tiếng thơ kết nối tâm hồn cho nhân thế vượt ra những bến bờ cạn hẹp, những chật chội của lòng mình. Với thơ, diện tích tâm hồn con người mở ra thênh thang vô cùng bởi nhờ trái tim thi sĩ,những nhành hoa cứ xanh tươi, những làn hương của kỉ niệm cứ đọng lại vấn vương trong từng nhịp thở, những con sóng tâm tư sẽ mải miết vọng hoài những dư âm…

=> Nhà thơ giúp con người nhìn sâu để thấy diện mạo tâm hồn minh, con người có thể cùng nhà thơ đi qua những những bất an, phập phồng hay thương nhớ, để sau tất cả được thanh lọc, tịnh lắng tâm hồn mình, biết lắng nghe để sẻ chia, để giữ lại hoài những vẻ đẹp – tâm hồn như phiến lá mới sẵn sàng reo lên, xôn xao ngay trước những cơn gió khẽ khàng từ cuộc sống.

=> Những bài thơ hay đều vang vọng âm thanh của biển, những tiếng đập riêng của trái tim hòa cùng tiếng dội lòng người trước dư ba của sóng… Thơ mở ra vô hạn những tiếng lòng, băn khoăn một nỗi cảm thông,… Thơ trước hết là tiếng lòng riêng của con người nhưng nó chỉ thực sự sống khi hòa vào nỗi lòng với một cánh cửa mở ra thế giới. Rót tất cả thực tại toàn vẹn, trong trẻo nguyên thủy vào ngôn từ, kí gửi những chân cảm vào từng thanh âm, con chữ. Do đó, thơ không phải xuất phát từ nhu cầu ghi lại mà từ niềm tha thiết được nói lên, nó xóa đi không gian trống giữa người với người để họ cùng chia nhau chút lửa, gửi trao chút tình, để lấp đi những khoảng trống vụn vỡ, hụt hẫng, chống chếnh giữa đời.

=> Với thơ, loài người tìm thấy một nỗi niềm chung gần lại với nhau, thấy tâm hồn thanh lọc và trong trẻo vô ngần sau những bộn bề, chênh vênh trong cuộc sống. Thơ là nơi ta nương tựa, để biết sẻ chia, cảm thông, rung động trước những thanh âm của cuộc sống… Thơ dung dị, nhẹ nhàng hoặc mãnh liệt, ấn tượng trong từng nét thơ độc đá. Thơ mở cánh cửa đi vào thực tại, mọi sự rườm rà sẽ bị lược bỏ, chỉ cô nén và hướng tâm vào tình, ý, rung cảm của người thơ trước cuộc sống. Do đó, đọc thơ, con người sẽ tiếp cận một vùng trời cảm xúc chưa từng có - tinh khôi và ban sơ nhất; khi những cái xôn xao hoặc khắc khoải qua đi, cái đằm lại sẽ là khoảng tĩnh lặng, mênh mông, an nhiên của tâm hồn mình trước cuộc đời.

🫧 Cảm xúc trong thơ

- Cái nền của thơ là cảm xúc. Những yếu tố khác như hình tượng, ngôn ngữ cũng phải tan hòa trong cảm xúc mới có thể chạm vào trái tim con người. Bài thơ nào cũng phong kín một nỗi niềm, đi tận cùng một tiếng lòng muốn thổ lộ, xóa nhòa hình ảnh nhà thơ để trở thành rung cảm cho mọi người

- Tầm vóc của một nhà thơ, trước hết, chủ yếu tùy thuộc vào kích thước tâm hồn họ, khả năng thu nhận và rung cảm trước những âm vang của cuộc đời. Họ như “cái đĩa âm thanh” ghi nhận tất cả mọi nhịp thơ xôn xao âm thầm của trời đất (Cung Trầm Tưởng), nghe cả những chuyển động xôn xao, hanh hao trong gió của lá để thấy tất cả tín hiệu của một mùa trời đất đang đi…

- Cảm xúc trong thơ phải thành thật và tinh tế. Sự chân thành đó cần mãnh liệt, nồng ấm, thiết tha, tinh tế theo một cách riêng. Nhà thơ cất tiếng lòng mình, bày tỏ những nhớ thương, sẻ chia những chiêm nghiệm và suy tư, qua đó thể hiện tiếng lòng muôn đời của nhân thế… Tiếng lòng đó phải riêng, độc đáo mới có thể dội vào hồn người và không bị khỏa lấp trong muôn ngàn những tiếng lòng khác.

=> Nhà thơ phải sống sâu tận đó, nghe tiếng lòng mình dội òa cùng tiếng đời vang vọng ngoài kia để từ đó tha thiết gửi trong từng câu chữ. Cảm xúc trong thơ đặc thù giữa muôn vàn bài thơ nhưng không được xa lạ với cảm xúc chung của nhân loại. Nhà thơ đi sâu hun hút tận cùng bản ngã của mình không phải chỉ để gặp chính mình mà còn để gặp cái chung nhất là nỗi niềm của con người. Nên thơ là đi vào cùng tận cõi riêng để tìm niềm chung nhân thế.

- Tình cảm trong thơ nén lại bởi sự hàm súc của ngôn từ. Nhưng đó là sự cô nén của ngọn lửa lòng đang nồng cháy, sẵn sàng thức dậy để bùng nổ những dư âm day dứt miên man

=> Đọc thơ cần lắng sau và nghe kĩ những tiếng lòng cất giấu mới có thể thấu hiểu hết những thăm thẳm bên trong nó.

=> Thơ được ví như tình yêu. Sự sống của nó được đo bằng chiều dài thời gian đọng lại trong tâm hồn người

=> Đọc thơ không thể hời hợt, cạn lòng mà phải thiết tha, bổi hổi và phải đọc bằng trái tim của riêng mình. Đọc theo trải nghiệm của người khác sẽ dễ bị dẫn dắt về tiếp nhận, đôi khi sẽ đóng khép lại góc nhìn, góc cảm…Khoảnh khắc người đọc rời bài thơ để trở về với thế giới bản ngã của họ là những phút giây kì diệu – những khoảng lặng để lớn lên về nhận thức và tình cảm.

🍒TỔNG HỢP MỞ BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI THUỘC NHIỀU CHỦ ĐỀ
1. Cuộc sống chính là một bức tranh nhiều màu sắc. Mỗi người sẽ tự điểm tô lên đó những gam màu khắc nhau. Một trong những gam màu có ý nghĩa nhất đó chính là (nội dung vấn đề cần nghị luận - ví dụ: tình yêu thương, lòng nhân ái, niềm tin…).
2. Thời gian vẫn đi qua và bốn mùa luôn luân chuyển. Nhưng những giá trị chân chính vẫn luôn tồn tại giữa cuộc sống muôn màu, muôn vẻ này. Khi nhắc đến những giá trị tốt đẹp đó, chúng ta không thể không nhắc đến (nội dung cần nghị luận).
3. Sukhomlynsky đã từng nói: “Con người sinh ra không phải để tan biến đi như một hạt cát vô danh. Họ sinh ra để lưu lại dấu ấn trên mặt đất, trong trái tim người khác”. Thật vậy, mỗi con người sống đều phải tạo ra cho mình những giá trị riêng thật tốt đẹp. Và (vấn đề cần nghị luận) chính là một trong yếu tố để chúng ta làm nên điều đó.
4. Cuộc sống là một bản nhạc, có trầm có bổng. Dù vậy, con người cũng cần có được (vấn đề cần nghị luận) để tiếp tục bước đi trên con đường của mình. Đến cuối con đường, chúng ta sẽ gặt hái được yêu thương, thành công.
5. Nhân vật Paven trong “Thép đã tôi thế đấy” từng nói: “Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình…”. Sống và làm sao cho sống đúng nghĩa của một con người trong kiếp nhân sinh là niềm trăn trở của mỗi người. Vì vậy, có ý kiến đã khuyên rằng (trích dẫn câu nói).
6. Cuộc sống của con người không phải lúc nào cũng bước đi trên con đường trải đầy hoa hồng. Nhưng nhờ có ý chí và nghị lực mà mỗi người luôn biết cách vượt qua khó khăn. Cũng giống như bài học mà câu nói (trích dẫn câu nói) muốn gửi gắm đến mỗi người.
7. Người xưa từng nói: “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”. Cuộc đời luôn sẵn bày những nghịch cảnh để thử thách con người. Không có con đường bằng phẳng nào dẫn ta thẳng đến thành công. Sự nỗ lực của bản thân chính là yếu tố quyết định thành bại trong cuộc đời. Bởi thế, mọi chuyện ở trên đời sẽ không có gì khó khăn nếu bạn luôn có (vấn đề cần nghị luận).
8. Thành công chỉ đến với những ai thực sự đam mê và nỗ lực hết mình vì điều đó. Và trong hành trình chinh phục thành công, (vấn đề cần nghị luận) là một yếu tố vô cùng quan trọng.
9. Trên hành trình chinh phục thành công, mỗi người hãy luôn ý thức được rằng: “Thành công là một cuộc hành trình chứ không phải là điểm đến” (A.Moravia). Và chỉ có không ngừng cố gắng hoàn thiện bản thân, chúng ta mới có được thành công. Một trong những yếu tố vô cùng quan trọng để đạt được thành công chính là (vấn đề nghị luận).
10. Nhân vật Paven trong “Thép đã tôi thế đấy” từng nói: “Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình…”. Sống và làm sao cho sống đúng nghĩa của một con người trong kiếp nhân sinh là niềm trăn trở của mỗi người. Vì vậy, có ý kiến đã khuyên rằng (trích dẫn câu nói).
11. Cuộc sống của con người không phải lúc nào cũng bước đi trên con đường trải đầy hoa hồng. Nhưng nhờ có ý chí và nghị lực mà mỗi người luôn biết cách vượt qua khó khăn. Cũng giống như bài học mà câu nói (trích dẫn câu nói) muốn gửi gắm đến mỗi người.
12. Người xưa từng nói: “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”. Cuộc đời luôn sẵn bày những nghịch cảnh để thử thách con người. Không có con đường bằng phẳng nào dẫn ta thẳng đến thành công. Sự nỗ lực của bản thân chính là yếu tố quyết định thành bại trong cuộc đời. Bởi thế, mọi chuyện ở trên đời sẽ không có gì khó khăn nếu bạn luôn có (vấn đề cần nghị luận).
13. Thành công chỉ đến với những ai thực sự đam mê và nỗ lực hết mình vì điều đó. Và trong hành trình chinh phục thành công, (vấn đề cần nghị luận) là một yếu tố vô cùng quan trọng.
14. Trên hành trình chinh phục thành công, mỗi người hãy luôn ý thức được rằng: “Thành công là một cuộc hành trình chứ không phải là điểm đến” (A.Moravia). Và chỉ có không ngừng cố gắng hoàn thiện bản thân, chúng ta mới có được thành công. Một trong những yếu tố vô cùng quan trọng để đạt được thành công chính là (vấn đề nghị luận).

2007 luyện kĩ năng viết nlvh 200c 600c chương trình mới ib page

Các bạn trúng tủ chưa 😆

Đề bài:
Cảm nhận của anh (chị) về hai đoạn thơ sau:
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi”
(Tây Tiến – Quang Dũng)
“Nhớ gì như nhớ người yêu
Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương
Nhớ từng bản khói cùng sương
Sớm khuya bếp lửa người thương đi về”
(Việt Bắc – Tố Hữu)
—————————————-
✏Dàn ý so sánh nỗi nhớ được nhắc đến trong Tây Tiến và Việt Bắc
I. Mở bài
- Giới thiệu vài nét về tá giả và tác phẩm:
+ Quang Dũng là một nghệ sĩ đa tài, tên tuổi của ông gắn liền với thi phẩm “Tây Tiến”. Bài thơ là nỗi nhớ lớn của tác giả về thiên nhên và con người. Bốn câu đầu thể hiện rõ nhất nội dung cũng như cảm hứng sáng tạo nghệ thuật.
+ Việt Bắc là bài thơ xuất sắc của Tố Hữu. Cả bài thơ là tình cảm cách mạng sâu nặng của những người cán bộ kháng chiến với chiến khu và những kỉ niệm kháng chiến. Bốn câu thơ nằm ở phần I của bài thơ phần nào thể hiện được đạo lí ân tình thuỷ chung đó.
Ví dụ: Trong cuộc đời ai cũng có ít nhất một niềm thương nỗi nhớ. Có lẽ vì thế mà nỗi nhớ đã trở thành đề tài quen thuộc được các nhà văn, nhà thơ ưu ái nói đến. Nếu như trong “Tây Tiến”, Quang Dũng nhớ da diết thiên nhiên và con người miền Tây thì đến với “Việt Bắc”, nhà thơ không chỉ nhớ về con người và thiên nhiên hùng vĩ thơ mộng, nhớ về những ngày tháng kháng chiến gian khổ, hào hùng mà hơn thế nữa là những dấu ấn tươi nguyên về những ngày chiến thắng. Trong rất nhiều nỗi nhớ đó nổi bật lên là những kí ức của Quang Dũng và Tố Hữu về những vùng đất, những địa danh đã làm nên lịch sử. Và điều đó được thể hiện rõ nhất qua hai đoạn thơ sau:
(Trích dẫn 2 đoạn thơ)
II. Thân bài
1. Cảm nhận về hai đoạn thơ:
* Đoạn thơ bài Tây Tiến
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!…..
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.”
– 2 câu thơ đầu: gọi tên cho cảm xúc chủ đạo của toàn bộ thi phẩm. Đó là nỗi nhớ và những hoài niệm.
+ Câu thơ thứ nhất với nhịp 2/2/3, vừa như đứt quãng, vừa như liền mạch. Khi Quang Dũng nhớ về sông Mã thì ngay lập tức lại thấy nó xa rồi nên “Tây Tiến ơi” vừa như một lời gọi thiết tha, lưu luyến vừa như một cảm xúc dâng trào và nỗi nhớ đã nổi hình, nổi khối. Vì sao khi nhớ về Tây Tiến, Quang Dũng lại gọi tên sông Mã? Vì dọc con đường hành quân của họ, dòng sông Mã như một địa danh đồng hành, từng chứng kiến bao kỉ niệm, đau thương, mất mát.
+ Câu thơ thứ hai, Quang Dúng muốn nói rõ hơn về nỗi nhớ của mình, nỗi nhớ rừng núi và mang cảm xúc chơi vơi. Vì địa bàn hoạt động của người chiến binh chủ yếu là núi rừng hiểm trở nên hình ảnh núi, rừng đã ăn sâu vào tâm khảm những người chiến binh cho dù đã xa Tây Tiến. Còn nỗi “nhớ chơi vơi”, đó là trạng thái cảm xúc mông lung, không định hình rõ rệt. Nhất là hai chữ “chơi vơi” ấy phối hợp với chữ “rồi”, “chữ “ơi” ở câu trên tạo nên một thứ hòa âm của nỗi niềm thao thức, nó cứ lan tỏa mênh mông. Những tình cảm này cũng từng được cha ông ta nói đến trong ca dao như là nỗi nhớ chơi vơi, sự bâng khuâng, xao xuyến: “Ra về nhớ bạn chơi vơi”.
+ Cả hai câu thơ cùng kết lại trong vần “ơi”, “chơi vơi”. Nó vẽ lên điều gì đó như xa xôi, như mất mát. Cảm xúc của tác giả như hụt hẫng, chới với vì Tây Tiến lúc này chỉ là quá khứ. Từ nỗi nhớ và tiếng vẫy gọi của tác giả làm cho Tây Tiến như một sinh thể có hồn, đang chuyển tải cảm xúc của nhà thơ.
– 2 câu thơ tiếp theo:
+ Sài Khao, Mường Lát là những địa danh rất quen thuộc của Tây Bắc góp phần gợi nỗi nhớ chơi vơi. Hình ảnh Tây Bắc hiện lên trong câu thơ mịt mù và cả mệt mỏi, gian khó của đoàn quân như lẫn vào sương. Bên cạnh cái gian khổ lại pha một chút rất thơ, có vẻ như huyền hoặc mà có thật:
“Mường Lát hoa về trong đêm hơi.”
+ Câu thơ rất độc đáo, “hoa về” chứ không phải là hoa nở, “đêm hơi” chứ không phải là đêm sương. Vì nhìn từ xa, đoàn quân Tây Tiến hành quân về Mường Lát mang theo những ngọn đuốc giống như một dòng sông hoa lung linh, ẩn hiện trong đêm sương mờ ảo. Đọc đến đây, cái “mỏi” của đoàn quân dường như tan biến. Quang Dũng thật tài tình khi viết một câu thơ hầu hết là thanh bằng, lâng lâng, chơi vơi như sương, như hoa, như hồn người. Bên cạnh cái khắc nghiệt của núi rừng, nguy hiểm của chiến tranh là những giây phút người lính thả hồn đầy lãng mạn. Đó cũng là chất thơ toát lên từ hiện thực cuộc chiến, rất đặc trưng cho hồn thơ tài hoa của Quang Dũng.
* Đoạn thơ bài Việt Bắc
“Nhớ gì như nhớ người yêu…..
Sớm khuya bếp lửa người thương đi về.”
– Nỗi nhớ đằm thắm, sâu nặng của người cán bộ kháng chiến dành cho Việt Bắc, trong đó chan hòa tình nghĩa riêng chung.
– Đoạn thơ là nỗi nhớ người, nhớ cảnh Việt Bắc – mảnh đất gắn bó máu thịt với người cách mạng. Không phải thể hiện một cách chi tiết nỗi nhớ, Tố Hữu sử dụng hình ảnh so sánh hết sức độc đáo “nhớ gì như nhớ người yêu”. Nhà thơ đã lấy nỗi nhớ trong tình yêu làm thước đo giá trị để cắt nghĩa, lí giải cho tình cảm cán bộ đối với nhân dân. Vì thế, đó không phải là nỗi nhớ của ý thức, của nghĩa vụ mà là nỗi nhớ của hai trái tim yêu, của tình cảm chân thành.
– Câu thơ “Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương” thể hiện hai nửa thời gian của nỗi nhớ: vế đầu là thời gian đêm trăng, vế sau là thời gian buổi chiều lao động. Thời gian như chảy ngược, nỗi nhớ đi từ gần tới xa. Để rồi tình yêu như chuyển thành nỗi nhớ trong tình cảm gia đình. Toàn không gian núi rừng Việt Bắc được gói gọn trong không khí gia đình ấm áp tình thương:
“Nhớ từng bản khói cùng sương
Sớm khuya bếp lửa người thương đi về.”
=> Hiện lên trong nỗi nhớ mà Tố Hữu thể hiện là một Việt Bắc thân thương, đẹp bình dị mà thơ mộng với nhịp sống êm đềm. Hình ảnh “bếp lửa” là một hình ảnh nhiều sức gợi. Nó cho thấy con người Việt Bắc ấm áp, giàu yêu thương đồng thời thể hiện tình cảm chứa chan, nồng nàn mà người cán bộ cách mạng dành cho con người nơi đây mỗi khi nhớ về. Tình cảm quân dân kết tinh trong ngọn lửa thiêng liêng bất diệt ấy.
2. So sánh sự tương đồng giữa nỗi nhớ được nhắc tới trong Tây Tiến và Việt Bắc:
– Điểm giống nhau:
+ Đều thể hiện nỗi nhớ gắn với một vùng đất cụ thể. Nếu như nỗi “nhớ chơi vơi” của Quang Dũng gắn với địa danh Tây Tiến thì nỗi “nhớ người yêu” của Tố Hữu gắn chặt với không gian Việt Bắc.
+ Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc, đầy ý nghĩa.
– Điểm khác nhau:
+ Tây Tiến: sử dụng một loạt các tên địa danh để cụ thể hóa nỗi nhớ, sử dụng khéo léo bút pháp lãng mạn khi viết về hiện thực. Thể thơ 7 chữ điêu luyện.
+ Việt Bắc: nêu rất nhiều không gian (đầu núi, lưng nương, bản, bếp lửa), thời gian khác nhau (trăng lên đầu núi, nắng chiều, sớm khuya), thể thơ lục bát làm cho nỗi nhớ đậm chất dân gian.
– Nguyên nhân của sự khác biệt:
+ Lí giải từ hoàn cảnh sáng tác và phong cách nghệ thuật của từng nhà thơ.
III. Kết bài
Đây là hai đoạn thơ đặc sắc trong bài thơ trữ tình của nền thi ca cách mạng. Thông qua cách thể hiện nỗi nhớ rất riêng biệt của từng nhà thơ, chúng ta thấy được cá tính sáng tạo đặc biệt của họ và điều đó tạo nên dấu ấn lâu bền trong lòng người đọc.
– Hai đoạn thơ đều diễn tả những nỗi nhớ rất sâu đậm về một địa danh cụ thể gắn với một vùng đất chan chứa kỉ niệm.
- Dù là nỗi nhớ chơi vơi hay nỗi nhớ người yêu thì chúng ta đều nhận thấy mức độ sâu nặng trong tình cảm nhớ thương của hai nhà thơ.
- Họ không chỉ nhớ về một nơi cụ thể mà đó còn là nơi cất giấu những kỉ niệm, những ân tình kháng chiến, những gian khổ đã từng trải qua và hơn thế nữa còn là tình cảm quân dân gắn bó.

- Tổng hợp -

– 𝟵 𝗰𝗮̂𝘂 𝘁𝗵𝗼̛ đ𝗮̂̀𝘂 𝗰𝘂̉𝗮 𝗯𝗮̀𝗶 𝘁𝗵𝗼̛ “Đ𝗮̂́𝘁 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰” –
Đ𝗲̂̀ 𝗯𝗮̀𝗶: Phân tích cảm nhận về những câu thơ sau:
“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể
Đất nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước đã có từ ngày đó”
𝗕𝗮̀𝗶 𝗹𝗮̀𝗺:
𝗠𝗮𝗿𝗰𝗲𝗹 𝗣𝗿𝗼𝘂𝘀𝘁 𝗾𝘂𝗮𝗻 𝗻𝗶𝗲̣̂𝗺: “𝗧𝗵𝗲̂́ 𝗴𝗶𝗼̛́𝗶 đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝘁𝗮̣𝗼 𝗹𝗮̣̂𝗽 𝗸𝗵𝗼̂𝗻𝗴 𝗽𝗵𝗮̉𝗶 𝗺𝗼̣̂𝘁 𝗹𝗮̂̀𝗻, 𝗺𝗮̀ 𝗺𝗼̂̃𝗶 𝗹𝗮̂̀𝗻 𝗻𝗴𝘂̛𝗼̛̀𝗶 𝗻𝗴𝗵𝗲̣̂ 𝘀𝗶̃ đ𝗼̣̂𝗰 đ𝗮́𝗼 𝘅𝘂𝗮̂́𝘁 𝗵𝗶𝗲̣̂𝗻 𝘁𝗵𝗶̀ 𝗹𝗮̣𝗶 𝗺𝗼̣̂𝘁 𝗹𝗮̂̀𝗻 𝘁𝗵𝗲̂́ 𝗴𝗶𝗼̛́𝗶 đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝘁𝗮̣𝗼 𝗹𝗮̣̂𝗽”. Thật vậy, nghệ thuật chính là nơi mà người nghệ sĩ có thể tự do sáng tạo, xây dựng nên một thế giới riêng của mình. Tìm đến Nguyễn Khoa Điềm- một người nghệ sĩ thực thụ đã tạo lập nên những điều mới mẻ, độc đáo trong tác phẩm của mình bởi sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức về đất nước, về con người Việt Nam. Và tác phẩm “Đất nước” sáng tác đã kết tinh được những giá trị ấy, nó thể hiện sự khám phá mới mẻ về đất nước trên nhiều phương diện, đồng thời khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân. Đặc biệt, tác giả đã 𝗹𝘆́ 𝗴𝗶𝗮̉𝗶 𝘁𝗵𝗮̀𝗻𝗵 𝗰𝗼̂𝗻𝗴 𝘃𝗲̂̀ 𝗰𝗼̣̂𝗶 𝗻𝗴𝘂𝗼̂̀𝗻 đ𝗮̂́𝘁 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰 𝗾𝘂𝗮 𝗻𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 𝗱𝗼̀𝗻𝗴 𝘁𝗵𝗼̛ 𝘀𝗮𝘂:
“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
…
Đất Nước đã có từ ngày đó”
Trường ca “Mặt đường khát vọng” được sáng tác ở chiến khu Trị Thiên năm 1971, in lần đầu vào năm 1974, viết về sự thức tỉnh của thế hệ trẻ miền Nam vùng tạm chiếm về sứ mệnh xuống đường hòa nhịp với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đoạn trích được học trích ở phần đầu chương năm của bản trường ca, là đoạn thơ hay nhất về đề tài đất nước trong thi ca thời kháng chiến.
“𝗠𝗼̣̂𝘁 𝘁𝗮́𝗰 𝗽𝗵𝗮̂̉𝗺 𝗻𝗴𝗵𝗲̣̂ 𝘁𝗵𝘂𝗮̣̂𝘁 𝗹𝗮̀ 𝗸𝗲̂́𝘁 𝗾𝘂𝗮̉ 𝗰𝘂̉𝗮 𝘁𝗶̀𝗻𝗵 𝘆𝗲̂𝘂” (𝗟𝗲́𝗽 𝗧𝗼̂𝗻-𝘅𝘁𝗼̂𝗶). Quả thật vậy, mượn tình yêu thầm kín của mình dành cho đất nước, Nguyễn Khoa Điềm đã lý giải cảm nhận về cội nguồn đất nước thông qua những vần thơ đầy cảm xúc:
“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”
Đất nước ra đời khi nào ta cũng chẳng biết, chỉ biết từ khi lọt lòng mẹ thì hình ảnh đất nước đã và đang hiện diện xung quanh chúng ta. Hai tiếng “Đất Nước” đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝘃𝗶𝗲̂́𝘁 𝗵𝗼𝗮 𝘃𝘂̛̀𝗮 𝘁𝗵𝗲̂̉ 𝗵𝗶𝗲̣̂𝗻 𝘀𝗮̆́𝗰 𝘁𝗵𝗮́𝗶 𝘁𝗿𝗮𝗻𝗴 𝘁𝗿𝗼̣𝗻𝗴 𝘃𝘂̛̀𝗮 𝗯𝗼̣̂𝗰 𝗹𝗼̣̂ 𝗻𝗶𝗲̂̀𝗺 𝘁𝘂̛̣ 𝗵𝗮̀𝗼 𝗯𝗮̂́𝘁 𝘁𝗮̣̂𝗻 của nhà thơ trước nơi chôn rau cắt rốn của mình. Với cách nói khẳng định "đã có rồi" vang lên với biết bao niềm tự hào, câu thơ gợi lên một đất nước hình thành từ rất xa xưa, rất lâu đời mà không ai xác định được cũng như Nguyễn Trãi đã khẳng định :
“Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu"
Bằng việc khẳng định sự trường tồn của đất nước, nhà thơ tiếp tục cảm nhận đất nước thông qua chất liệu văn hóa dân gian:
“Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể
Đất nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn”
Với tài năng nghệ thuật độc đáo, nhà thơ khám phá cội nguồn đất nước qua những câu chuyện cổ tích, đó là một thể loại văn học dân gian đã ra đời từ rất lâu nhưng trong những câu chuyện cổ tích ấy đã có bóng hình của đất nước. Cùng với cách nói “ngày xửa ngày xưa”- lời mở đầu trong những câu chuyện cổ tích xưa cũ mà ai trong đời cũng được một lần nghe qua, nó cất lên cùng lời kể thân thương của bà, từ giọng nói dịu êm của mẹ. Như thế, đất nước đã gắn liền với những điều giản đơn và bình dị ấy. Cùng với câu chuyện cổ tích là hình ảnh miếng trầu dung nhị “Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn”. Nếu như hai chữ “bắt đầu” gợi tả thời gian ở quá khứ, thời điểm sơ khai hình thành lên quê cha đất tổ thì “bây giờ” lại chỉ thời điểm hiện tại như đang khẳng định, rằng tục ăn trầu ra đời và được nhân dân lưu truyền cho đến ngày hôm nay và đất nước đã ra đời từ đó. 𝗖𝗼́ 𝗺𝗼̣̂𝘁 đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝘁𝘂̛𝗼̛̉𝗻𝗴 𝗰𝗵𝘂̛̀𝗻𝗴 𝗻𝗵𝘂̛ 𝗻𝗴𝗵𝗶̣𝗰𝗵 𝗹𝘆́ 𝗯𝗼̛̉𝗶 đ𝗮̂́𝘁 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰 𝘃𝗼̂́𝗻 𝗹𝗮̀ 𝗺𝗼̣̂𝘁 𝗸𝗵𝗮́𝗶 𝗻𝗶𝗲̣̂𝗺 𝗹𝗼̛́𝗻 𝗹𝗮𝗼 𝗹𝗮̣𝗶 đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝗰𝗵𝘂̛́𝗮 đ𝘂̛̣𝗻𝗴 𝘁𝗿𝗼𝗻𝗴 𝗺𝗼̣̂𝘁 “𝗺𝗶𝗲̂́𝗻𝗴 𝘁𝗿𝗮̂̀𝘂” 𝗯𝗲́ 𝗻𝗵𝗼̉? 𝗡𝗵𝘂̛𝗻𝗴 𝘆́ 𝘁𝗵𝗼̛ 𝗹𝗮̣𝗶 𝗵𝗼𝗮̀𝗻 𝘁𝗼𝗮̀𝗻 𝗵𝗼̛̣𝗽 𝗹𝘆́ 𝘃𝗶̀ 𝗻𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝗹𝗼̛́𝗻 𝗹𝗮𝗼, 𝘃𝗶̃ đ𝗮̣𝗶 𝗯𝗮𝗼 𝗴𝗶𝗼̛̀ 𝗰𝘂̃𝗻𝗴 đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝗵𝗶̀𝗻𝗵 𝘁𝗵𝗮̀𝗻𝗵, 𝗱𝘂𝗻𝗴 𝗱𝘂̛𝗼̛̃𝗻𝗴 𝘁𝘂̛̀ 𝗻𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝗻𝗵𝗼̉ 𝗯𝗲́ 𝗻𝗵𝘂̛ 𝘁𝗵𝗲̂́. Đằng sau miếng trầu dung dị là một nét đẹp đạo lý một truyền thống của dân tộc, trầu cau nói đến văn hóa giao tiếp của người Việt dù là trong các mối quan hệ xã giao hay thân thiết thì “miếng trầu là đầu câu chuyện”. Hơn nữa, trầu cau còn là vật ra mắt trong ngày cưới và và hành động ăn của nhau một miếng trầu tức là nên duyên vợ chồng. Đồng thời, trầu cau còn gọi nhắc đến sự tích trầu cau- chuyện xưa nhất của cổ tích Việt Nam gợi lên tình nghĩa vợ chồng thủy chung, gắn bó; tình anh em ruột thịt, bền vững và đất nước ta đã hình thành từ những tình cảm và đạo lý tốt đẹp như vậy. Không chỉ dừng lại ở đó, khi lý giải về cội nguồn đất nước, nhà thơ còn cảm nhận sự trưởng thành của đất nước với ý thức đấu tranh chống giặc ngoại xâm “Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”. Hình ảnh cây tre hiện lên thật thi vị khi “𝘁𝗿𝗲 𝗴𝗶𝘂̛̃ 𝗹𝗮̀𝗻𝗴, 𝗴𝗶𝘂̛̃ 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰, 𝗴𝗶𝘂̛̃ 𝗺𝗮́𝗶 𝗻𝗵𝗮̀ 𝘁𝗿𝗮𝗻𝗵, 𝗴𝗶𝘂̛̃ đ𝗼̂̀𝗻𝗴 𝗹𝘂́𝗮 𝗰𝗵𝗶́𝗻” (𝗖𝗮̂𝘆 𝘁𝗿𝗲 𝗩𝗶𝗲̣̂𝘁 𝗡𝗮𝗺, 𝗧𝗵𝗲́𝗽 𝗠𝗼̛́𝗶). Tre vừa làm đẹp cảnh quan vừa là vũ khí đấu tranh đánh đuổi kẻ thù. Ý thơ còn khơi mở trong lòng bạn đọc niềm tự hào về Thánh Gióng - người anh hùng được nuôi dưỡng bởi nhân dân, vươn mình lớn lên một cách thần kì với sức mạnh phi thường, nhổ tre đánh đuổi kẻ thù. Từ đó, tác giả muốn nhắc nhở các thế hệ thanh niên lấy đó làm tấm gương để học tập về sự dũng cảm, gan dạ, sẵn sàng dùng sức của mình để bảo vệ đất nước. Đất nước còn được cảm nhận dưới ngòi bút của Nguyễn Khoa Điềm về tập tục búi tóc của người phụ nữ Việt Nam. Những người mẹ phải tần tảo lao động sớm hơn nên phải búi gọn mái tóc của mình sau đầu để thuận tiện cho công việc. Qua đó, Nguyễn Khoa Điềm như muốn ca ngợi vẻ đẹp thướt tha, duyên dáng và đức hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam. Có thể nói, đất nước đã ra đời trong những tập tục bình dị thế đấy. Và ta - độc giả cũng từng bắt gặp hình ảnh ấy qua những câu ca dao xưa:
“Tóc ngang lưng vừa chừng em bối
Để chi dài, bối rối dạ anh”
Và cội nguồn đất nước tiếp tục được mở rộng qua tình cảm thủy chung của con người Việt Nam. Đất nước ra đời trong tình cảm thắm thiết, thủy chung của ba má yêu nhau. Vận dụng sáng tạo thành ngữ mang đậm màu sắc dân gian “gừng cay muối mặn” khiến cho lời thơ vừa nhẹ nhàng vừa thấm thía. 𝗕𝗼̛̉𝗶 𝗺𝘂𝗼̂́𝗶 đ𝗲̂̉ 𝗰𝗮̀𝗻𝗴 𝗹𝗮̂𝘂 𝗰𝗮̀𝗻𝗴 𝗺𝗮̣̆𝗻, 𝗴𝘂̛̀𝗻𝗴 𝗰𝗮̀𝗻𝗴 𝗴𝗶𝗮̀ 𝘁𝗵𝗶̀ 𝘀𝗲̃ 𝗰𝗮̀𝗻𝗴 𝗰𝗮𝘆 𝘃𝗮̀ 𝘁𝗶̀𝗻𝗵 𝗰𝗮̉𝗺 𝗰𝘂̉𝗮 𝘃𝗼̛̣ 𝗰𝗵𝗼̂̀𝗻𝗴 𝗰𝗮̀𝗻𝗴 đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝘅𝗮̂𝘆 đ𝗮̆́𝗽 𝗹𝗮̂𝘂 𝗱𝗮̀𝗶 𝗹𝗮̣𝗶 𝗰𝗮̀𝗻𝗴 𝗻𝗼̂̀𝗻𝗴 𝘁𝗵𝗮̆́𝗺, 𝗯𝗲̂̀𝗻 𝗰𝗵𝗮̣̆𝘁 𝗵𝗼̛𝗻 𝗯𝗮𝗼 𝗴𝗶𝗼̛̀ 𝗵𝗲̂́𝘁. Họ cùng chung sống với nhau, cùng nhau trải qua bao cay đắng ngọt bùi thì họ sẽ càng hiểu nhau và tình cảm ấy càng trở nên vẹn tròn, sâu sắc hơn. “Muối mỗi ba năm muối vẫn còn mặn/ Gừng chín tháng gừng vẫn còn cay”
Dòng chảy cảm xúc của một tình yêu đất nước cứ thế tuôn chảy, để rồi tác giả tiếp tục lý giải về nguồn cội đất nước. Sự khám phá ấy thể hiện qua tập tục đặt tên, dựng xây gia đình và truyền thống lúa nước ngàn đời của nhân dân:
“Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng”
Không cảm nhận đất nước bằng những hình ảnh kỳ vĩ lớn lao hay bằng lịch sử, bằng triều đại hào hùng nào của dân tộc, nhà thơ lại cảm nhận đất nước qua ý thức dựng xây nhà ở. Cách đặt tên cho những đứa con là “cái kèo, cái cột” phải chăng cha mẹ luôn muốn con hòa thuận, cùng chung tay đoàn kết bởi kèo cột vốn là nền móng vững chắc để xây nên một ngôi nhà kiên cố. 𝗡𝗲̂́𝘂 𝗵𝗶𝗲̂̉𝘂 𝘁𝗵𝗲𝗼 𝗰𝗮́𝗰𝗵 𝗻𝗮̀𝘆 𝘁𝗵𝗶̀ 𝘁𝗮 𝗻𝗵𝗮̣̂𝗻 𝗿𝗮 đ𝗮̆̀𝗻𝗴 𝘀𝗮𝘂 𝘆́ 𝘁𝗵𝗼̛ 𝗹𝗮̀ 𝗹𝗼̛̀𝗶 𝗸𝗵𝘂𝘆𝗲̂𝗻 𝗰𝘂̉𝗮 𝘁𝗮́𝗰 𝗴𝗶𝗮̉, 𝗮𝗻𝗵 𝗲𝗺 𝗽𝗵𝗮̉𝗶 𝘁𝗵𝘂𝗮̣̂𝗻 𝗵𝗼̀𝗮, đ𝗼𝗮̀𝗻 𝗸𝗲̂́𝘁 𝗺𝗼̛́𝗶 𝘁𝗮̣𝗼 𝗻𝗲̂𝗻 đ𝘂̛𝗼̛̣𝗰 𝗺𝗼̣̂𝘁 𝗴𝗶𝗮 đ𝗶̀𝗻𝗵 𝗵𝗮̣𝗻𝗵 𝗽𝗵𝘂́𝗰. Hơn nữa, đất nước còn lớn lên qua quá trình lao động vất vả của người nông dân khi tạo ra hạt lúa, đây là lương thực chính nuôi sống nhân dân ta và nền văn minh lúa nước đã có từ rất lâu đời. Với thành ngữ được sử dụng sáng tạo “một nắng hai sương” cùng với bút pháp liệt kê “xay, giã, giần, sàng”, thi nhân đã cụ thể hóa sự khó khăn, vất vả, lam lũ của người nông dân và phải trải qua từng công đoạn sản xuất mới có thể tạo ra gạo trắng ngần, thơm ngát cho mọi người thưởng thức. Và một hạt gạo khi được tạo ra còn là bao sự chắt chiu mới có được, bởi đó là nước mắt, là mồ hôi của người nông dân. Chính vì vậy, chúng ta cần phải trân trọng công lao ấy:
“Gạo đem vào giã bao đau đớn
Gạo giã xong rồi, trắng tựa bông”
(Nghe tiếng giã gạo, Hồ Chí Minh)
Và như vậy:
“Đất Nước đã có từ ngày đó”
Đất nước - cội nguồn thiêng liêng của dân tộc, là vùng quê cha đất tổ từ nghìn đời “đã có từ ngày đó” gợi lên một thời điểm xa xôi, mơ hồ, không xác định. Ta chỉ biết rằng ngày mà đất nước ra đời, nó đã gắn với những câu chuyện cổ tích, với truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm, từ những phong tục tập quán hay truyền thống đạo lý của dân tộc Việt Nam. 𝗡𝗵𝘂̛ 𝘃𝗮̣̂𝘆, đ𝗮̂́𝘁 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰 𝗸𝗵𝗼̂𝗻𝗴 𝗽𝗵𝗮̉𝗶 𝗿𝗮 đ𝗼̛̀𝗶 𝘁𝗮̣𝗶 𝗺𝗼̣̂𝘁 𝘁𝗵𝗼̛̀𝗶 đ𝗶𝗲̂̉𝗺 𝘅𝗮́𝗰 đ𝗶̣𝗻𝗵 𝗺𝗮̀ 𝗻𝗼́ 𝗹𝗮̀ 𝗰𝗮̉ 𝗾𝘂𝗮́ 𝘁𝗿𝗶̀𝗻𝗵 𝗺𝗮̀ 𝗼̂𝗻𝗴 𝗰𝗵𝗮 𝘁𝗮 𝗰𝗮̂́𝘁 𝗰𝗼̂𝗻𝗴 𝗴𝗶̀𝗻 𝗴𝗶𝘂̛̃ 𝘃𝗮̀ 𝘁𝗮̣𝗼 𝗻𝗲̂𝗻, 𝗹𝗮̀𝗺 𝗿𝗮 𝗱𝗮́𝗻𝗴 𝗵𝗶̀𝗻𝗵 đ𝗮̂́𝘁 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰, 𝘅𝘂̛́ 𝘀𝗼̛̉ 𝗰𝗵𝗼 𝗰𝗼𝗻 𝗰𝗵𝗮́𝘂 𝗺𝗮𝗶 𝘀𝗮𝘂.
Tác giả đã vận dụng thành công thể thơ tự do, không gò bó về số tiếng, số câu để thể hiện cảm xúc của mình. Với cụm từ đất nước được viết hoa xuyên suốt bài thơ đã thể hiện tình cảm cùng sự khám phá, lí giải về đất nước của tác giả. Ông còn sử dụng nhiều chất liệu văn hóa dân gian thành công và sáng tạo như: truyện cổ tích, truyền thuyết … để ca ngợi truyền thống lịch sử văn hóa, cội nguồn của dân tộc. Giọng thơ trữ tình, chính trị sâu lắng, thiết tha kết hợp ngôn ngữ đậm chất triết lý nhưng gần gũi, giản dị như lời tâm tình để thuyết phục người đọc. Đồng thời, nhà thơ còn sử dụng nhiều biện pháp tu từ như: lặp cấu trúc, liệt kê... Chính những điều ấy đã thành công khắc họa một đất nước được khám phá trên nhiều phương diện mới mẻ, đó là phương diện địa lý và lịch sử.
𝗔𝗶𝗺𝗮𝘁𝗼𝗽 𝗸𝗵𝗮̆̉𝗻𝗴 đ𝗶̣𝗻𝗵 𝗿𝗮̆̀𝗻𝗴: “𝗧𝗮́𝗰 𝗽𝗵𝗮̂̉𝗺 𝗰𝗵𝗮̂𝗻 𝗰𝗵𝗶́𝗻𝗵 𝗸𝗵𝗼̂𝗻𝗴 𝗸𝗲̂́𝘁 𝘁𝗵𝘂́𝗰 𝗼̛̉ 𝘁𝗿𝗮𝗻𝗴 𝗰𝘂𝗼̂́𝗶 𝗰𝘂̀𝗻𝗴”. Một tác phẩm văn học thực thụ sẽ luôn tồn tại một sức sống kì diệu, nó vượt lên trên sự cách trở của không gian và sự thay đổi của thời gian để kết nối với trái tim của mọi người. Và tôi tin rằng những trang thơ của Nguyễn Khoa Điềm dù có đóng lại thì hình ảnh một đất nước được khám phá trên nhiều phương diện vẫn in sâu vào tâm hồn bạn đọc, đồng thời khắc ghi tư tưởng đất nước là của nhân dân. Vậy nên, chúng ta- thế hệ trẻ hôm nay nhận thức từ tác phẩm là quá trình hình thành cũng như cội nguồn của đất nước, càng cảm thấy trân trọng những công lao to lớn của thế hệ đi trước. 𝗡𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 đ𝗼́𝗻𝗴 𝗴𝗼́𝗽 𝗮̂́𝘆 𝗱𝘂̀ 𝘅𝘂𝗮̂́𝘁 𝗽𝗵𝗮́𝘁 𝘁𝘂̛̀ 𝗻𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 𝗰𝘂𝗼̣̂𝗰 đ𝗼̛̀𝗶, 𝗻𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 𝗰𝗮̂𝘂 𝗰𝗵𝘂𝘆𝗲̣̂𝗻 𝘁𝘂̛𝗼̛̉𝗻𝗴 𝗰𝗵𝘂̛̀𝗻𝗴 𝗿𝗮̂́𝘁 𝘅𝗮 𝘅𝗼̂𝗶 𝗻𝗵𝘂̛𝗻𝗴 𝗹𝘂́𝗰 𝗻𝗮̀𝗼 𝗰𝘂̃𝗻𝗴 𝗵𝗶𝗲̣̂𝗻 𝗱𝗶𝗲̣̂𝗻 𝘁𝗿𝘂̛𝗼̛́𝗰 𝗺𝗮̆́𝘁 𝘁𝗮, 𝘃𝗶̀ 𝗻𝗼́ đ𝗮̃ đ𝗶𝗲̂̉𝗺 𝘁𝗼̂ 𝘃𝗮̀𝗼 𝘃𝗲̉ đ𝗲̣𝗽 𝗰𝘂̉𝗮 đ𝗮̂́𝘁 𝗻𝘂̛𝗼̛́𝗰 𝗺𝘂𝗼̂𝗻 đ𝗼̛̀𝗶 𝗻𝗵𝘂̛ 𝗻𝗵𝘂̛̃𝗻𝗴 𝘃𝗮̂̀𝗻 𝘁𝗵𝗼̛ 𝗰𝘂̉𝗮 𝗕𝗼𝗿𝗶𝘀 𝗣𝗮𝘀𝘁𝗲𝗿𝗻𝗮𝗸:
“Sống và chết rồi ai cũng như ai
Nhưng cuộc sống chỉ trở thành bất tử
Khi mang ánh sáng và niềm cao cả
Bằng sự hy sinh làm nên một con đường”
_______
Nguồn: Sưu tầm