29/11/2025
NHỮNG HIỂU LẦM PHỔ BIẾN VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ
Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con chậm nói, ít giao tiếp hoặc có hành vi khác thường… nhưng vì thiếu thông tin nên dễ tin vào những quan niệm chưa đúng , khiến việc hỗ trợ bị trì hoãn.
Dưới đây là những hiểu lầm rất thường gặp:
1. “𝑪𝒉𝒂̣̂𝒎 𝒏𝒐́𝒊 𝒍𝒂̀ 𝒃𝒊̀𝒏𝒉 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈, 𝒍𝒐̛́𝒏 𝒍𝒆̂𝒏 𝒓𝒐̂̀𝒊 𝒏𝒐́𝒊”
Nhiều người nghĩ bé trai sẽ chậm nói là chuyện bình thường hoặc “đợi từ từ lớn hơn rồi sẽ nói”.
Nhưng thực tế:
• 18 tháng: Trẻ đã biết dùng từ đơn
• 2 tuổi: nói được từ đôi (“mẹ ẩm”, “ăn cơm”)
• 3 tuổi: hỏi – trả lời – giao tiếp rõ ràng hơn
Nếu trẻ không nói – không chỉ tay – không nhìn khi gọi – không bộc lộ nhu cầu, thì đây không còn là chậm nói đơn thuần.
👉 Càng chờ càng bỏ lỡ giai đoạn sớm cần hỗ trợ.
2. “𝑪𝒐𝒏 𝒃𝒊𝒆̂́𝒕 𝒄𝒖̛𝒐̛̀𝒊, 𝒃𝒊𝒆̂́𝒕 𝒏𝒉𝒊̀𝒏 𝒍𝒂̀ 𝒌𝒉𝒐̂𝒏𝒈 𝒔𝒂𝒐 đ𝒂̂𝒖”
Không phải trẻ nào gặp khó khăn phát triển cũng “không cười – không nhìn”.
Một số trẻ:
• nhìn nhưng rất nhanh rồi quay đi
• cười nhưng không chia sẻ sự thích thú/ niềm vui
• chỉ chơi lặp lại một kiểu
• khó đổi hoạt động
• chơi một mình
• thích đặc biệt một vài món đồ
👉 Cười và nhìn không đủ để đánh giá. Quan trọng là khả năng tương tác – đáp ứng – kết nối của trẻ.
3. “𝑵𝒈𝒂̀𝒚 𝒙𝒖̛𝒂 𝒄𝒉𝒂 𝒗𝒂̀ 𝒄𝒉𝒖́ 𝒄𝒖̃𝒏𝒈 𝒄𝒉𝒂̣̂𝒎 𝒏𝒐́𝒊, 𝒏𝒆̂𝒏 𝒄𝒐𝒏 𝒄𝒉𝒂̣̂𝒎 𝒄𝒉𝒖́𝒕 𝒄𝒖̃𝒏𝒈 𝒃𝒊̀𝒏𝒉 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈”
Đúng là có yếu tố gia đình, nhưng cần phân biệt:
• Chậm nói nhưng vẫn giao tiếp → có thể theo dõi thêm.
• Chậm nói + ít tương tác + ít đáp ứng + không bộc lộ nhu cầu → nên kiểm tra thăm khám sớm.
Không thể hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm trước đây để đánh giá trẻ hiện tại, vì thời điểm, hoàn cảnh và môi trường phát triển đã thay đổi rất nhiều.
👉 Chỉ cần một chút chủ quan, con có thể lỡ mất “giai đoạn vàng” hỗ trợ quan trọng nhất.
4. “𝑪𝒐𝒏 𝒏𝒐́𝒊 đ𝒖̛𝒐̛̣𝒄 𝒗𝒂̀𝒊 𝒕𝒖̛̀ (𝒌𝒆̂̉ 𝒄𝒂̉ 𝒗𝒂̀𝒊 𝒕𝒖̛̀ 𝒕𝒊𝒆̂́𝒏𝒈 𝑨𝒏𝒉) 𝒍𝒂̀ 𝒌𝒉𝒐̂𝒏𝒈 𝒍𝒐 𝒄𝒉𝒂̣̂𝒎 𝒏𝒐́𝒊”
Nhiều phụ huynh nghĩ trẻ nói được vài từ, hoặc nói được vài từ tiếng Anh như “one–two–three”, “A-B-C”… là đã ổn. Nhưng tham khảo mốc phát triển ngôn ngữ (Ngôn ngữ diễn đạt):
• 18 tháng: Khoảng 10–20 từ đơn.
• 2 tuổi: Khoảng 50 từ trở lên, biết ghép câu 2 từ.
• 3 tuổi: Giao tiếp rõ ràng hơn, có thể hiểu hầu hết lời người lớn.
• 4 tuổi: nói câu 4–6 từ, kể lại sự việc.
Vì vậy, nếu trẻ chỉ:
• nói vài từ rời rạc
• không trả lời khi hỏi
• không chia sẻ điều mình thấy
• không trò chuyện hai chiều
• không dùng từ đúng ngữ cảnh
👉 Đó chưa phải là giao tiếp hiệu quả. Số lượng từ không phản ánh toàn diện khả năng ngôn ngữ. Quan trọng là trẻ sử dụng ngôn ngữ để tương tác hiệu quả trong đời sống hằng ngày.
𝑯𝒊𝒆̂̉𝒖 đ𝒖́𝒏𝒈 𝒗𝒂̀ 𝒉𝒂̀𝒏𝒉 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 𝒌𝒊̣𝒑 𝒕𝒉𝒐̛̀𝒊
Khi phụ huynh có cách nhìn đúng hướng và tiếp cận phù hợp, trẻ sẽ dễ dàng nhận được sự hỗ trợ sớm và đúng với nhu cầu phát triển của mình.
Và khi cộng đồng cùng hiểu đúng, trẻ sẽ có thêm nhiều cơ hội được hỗ trợ kịp thời, giúp ba mẹ yên tâm và tự tin hơn trong hành trình đồng hành cùng con lớn lên.
📚 𝑵𝒈𝒖𝒐̂̀𝒏 𝒕𝒉𝒂𝒎 𝒌𝒉𝒂̉𝒐 𝒄𝒉𝒊́𝒏𝒉:
• CDC – Mốc phát triển giao tiếp & ngôn ngữ
• Bộ Y tế Việt Nam – Sàng lọc & theo dõi trẻ 0–6 tuổi
• APA – DSM-5 (tiêu chuẩn mô tả đặc điểm phát triển và hành vi)
18/11/2025
24/09/2025
07/09/2025
29/08/2025
27/08/2025
24/08/2025
24/08/2025
22/08/2025
22/08/2025