18/06/2026
NGHỈ HÈ, HỌC THÊM và LÀM VIỆC NHÀ
Mấy đứa nhỏ mấy nay cũng chạy sô hè phải không? Học tiếng Anh, học toán tư duy, học cờ vua, học STEM, học lập trình, học bơi, học kỹ năng mềm...
Nói chung cũng hợp lý vì ở không tụi nhỏ rảnh quá lại tv với đt.
Nhưng, con có tự dọn phòng chưa? Con có biết bỏ quần áo bẩn vào giỏ giặt không? Con có biết phụ dọn bàn ăn, gấp quần áo hay đổ rác không?
Đối với trẻ phát triển bình thường, việc nhà là cơ hội để học trách nhiệm, tính tự lập và cảm giác mình có ích trong gia đình.
Đối với trẻ có khó khăn phát triển, việc nhà còn là kỹ năng phải học và mục tiêu cần đạt.
Các gia đình đưa con đi can thiệp nhiều năm với mục tiêu cuối cùng là nói tốt hơn, học giỏi hơn, theo kịp bạn bè hơn. Những điều đó đều cần thiết. Nhưng nếu nhìn xa hơn, mục tiêu lớn nhất của can thiệp không phải là điểm số. Mục tiêu cuối cùng là giúp đứa trẻ có thể sống độc lập nhất có thể, tham gia vào cuộc sống gia đình và xã hội một cách phù hợp với khả năng của mình.
Trẻ biết tự thay quần áo, biết dọn đồ sau khi chơi, biết chuẩn bị bữa ăn đơn giản, biết chăm sóc không gian sống của mình sẽ có nền tảng vững chắc hơn cho cuộc sống sau này so với một đứa trẻ làm được rất nhiều bài tập nhưng luôn phải có người phục vụ từng việc nhỏ.
Mình gặp không ít trẻ tự kỷ, chậm phát triển hoặc rối loạn ngôn ngữ đã được nhồi rất nhiều kiến thức học thuật. Các em biết chữ, biết số, thậm chí làm toán khá tốt. Nhưng đến giờ ăn vẫn ngồi chờ người lớn đút, uống nước xong không biết cất ly, thay quần áo cần người nhắc từng bước, đồ chơi vứt khắp nhà rồi bỏ đi.
Đó không phải vì các em không có khả năng học. Đơn giản là các em chưa từng được giao việc.
PH thường thương con, có tâm lý bù đắp vì “nó đã vậy rồi”, phải thương gấp đôi gấp ba, sợ con làm không được, sợ làm chậm, sợ làm đổ vỡ nên làm giúp hết. Dần dần, người lớn trở thành đôi tay của trẻ. Trong khi kỹ năng tự lập chỉ có thể hình thành khi trẻ được thực hành hàng trăm, hàng nghìn lần trong cuộc sống mỗi ngày.
Mùa hè là khoảng thời gian rất phù hợp để bắt đầu điều này.
K cần bắt đầu lớn, hãy khởi động nhỏ và duy trì quanh năm. Khỏi cần hoàn hảo, chỉ là được tham gia.
Con học thêm được một kỹ năng sống mới, biết tự làm thêm một việc cho bản thân hoặc cho gia đình, đó cũng là một dạng tiến bộ rất đáng giá.
Kỳ hè này, thay vì nghĩ "cho con học thêm gì?", hãy thử nghĩ "Con đã có cơ hội được làm việc gì cho chính mình và cho gia đình chưa?".
Lướt lướt các clip ngắn, thấy 1 thầy giáo già nổi tiếng đang phát biểu, mở đầu là: Nếu ngày mai mà ba mẹ mất đi, con ba mẹ có tự sống được không? Nghĩ rồi quyết định sẽ dạy gì để mỗi ngày đứa trẻ lớn lên, mình già đi và yên tâm rằng mình đã cho con đủ lông đủ cánh. Ngày nào đó không còn ai nhắc nhở, con tự lập được…..”
CV Âm ngữ trị liệu nhi – Thanh Trinh
15/06/2026
“GIÁO DỤC ĐẦU TIÊN KHÔNG DÀNH CHO TRẺ – MÀ DÀNH CHO CHA MẸ.”
Trước khi dạy con học chữ, học số, hay học cách ngoan… chúng ta cần học một điều quan trọng hơn rất nhiều:
Khi con giận, con buồn, con hoảng loạn – cha mẹ phải làm gì?
Vì mỗi ngày, chúng ta không chỉ nuôi một đứa trẻ. Chúng ta đang nuôi cách mà đứa trẻ ấy sẽ đối diện với cuộc đời.
Một nghiên cứu dài 32 năm của ĐH Duke, Mỹ cho thấy: Trẻ biết bình tĩnh từ nhỏ sẽ lớn lên vững vàng hơn, hạnh phúc hơn, và ít tổn thương hơn.
Nhưng khả năng ấy không tự nhiên mà có.
Khi con bùng nổ, con chỉ phản ứng theo bản năng như khóc, la hét, đánh, hoặc im lặng thu mình lại. Nhưng, con không hư. Con chỉ chưa biết cách tự làm dịu mình.
Và nếu không ai dạy con cách đi qua những cảm xúc ấy, con sẽ mang nó theo đến khi lớn lên.
• Có người dễ bùng nổ chỉ vì một chuyện rất nhỏ.
• Có người nuốt hết vào trong rồi tìm cách trốn chạy bằng những điều làm tổn thương chính mình.
• Có người không biết nói ra điều mình thật sự cảm thấy, dù trong lòng rất cô đơn.
Không phải vì họ yếu. Mà vì ngày nhỏ, không ai chỉ cho họ cách ở lại với cảm xúc của chính mình.
VẬY “GIÁO DỤC CHA MẸ” LÀ GÌ?
Chỉ 4 điều rất nhỏ để giúp con học cách kiểm soát cảm xúc từ lúc nhỏ.
1. GIÚP CON GỌI TÊN CẢM XÚC
“Con đang tức giận à?”
“Con buồn đúng không?”
→ Cảm xúc khi được gọi tên sẽ dịu đi.
2. Ở BÊN CON KHI CON BÙNG NỔ
Thay vì nói “nín ngay”, “không được khóc nữa”…
Hãy thử nói:
“Mẹ đang ở đây với con.”
“Con cứ khóc cũng được.”
“Khi nào con bình tĩnh lại, mình nói tiếp nhé.”
Điều con cần nhất lúc đó không phải là bị ngăn lại,
mà là không bị bỏ lại một mình với cảm xúc của mình.
3. DẠY CON THỞ CHẬM LẠI
Khi con quá giận hoặc hoảng loạn, hãy cùng con:
hít vào chậm – thở ra chậm vài lần.
Không cần đúng kỹ thuật.
Chỉ cần cùng con thở.
Vì khi hơi thở chậm lại, con cũng bắt đầu hạ “cơn bão” xuống.
4. CHỈ DẠY KHI CON ĐÃ BÌNH TĨNH
Đừng cố nói lý khi con đang khóc, đang hét, đang mất kiểm soát.
Lúc đó, con không nghe được.
Hãy chờ đến khi con dịu lại, rồi mới nói:
“Lúc nãy con buồn vì điều gì?”
“Lần sau mình có thể làm gì khác hơn nhé con?”
Khi con đã an toàn trong cảm xúc,
con mới thật sự học được điều cha mẹ muốn dạy.
Những điều này nghe rất nhỏ.
Nhưng chính là cách một đứa trẻ học được kỹ năng lớn nhất của đời mình: Biết tự trấn an chính mình.
Và một đứa trẻ biết tự bình tĩnh lại sau cơn giận, biết đi qua nỗi buồn mà không vỡ vụn…sẽ lớn lên thành một người không dễ làm tổn thương người khác, cũng không dễ làm tổn thương chính mình.
Một xã hội bình an không bắt đầu từ những điều lớn lao.
Nó bắt đầu từ những đứa trẻ biết bình tĩnh.
Và điều đó bắt đầu từ một điều còn sớm hơn:
Những người cha mẹ biết ở bên con đúng cách trong những khoảnh khắc con mất bình tĩnh.
Note
Moffitt TE, Arseneault L, Belsky D, et al. A gradient of childhood self-control predicts health, wealth, and public safety. Proc Natl Acad Sci U S A. 2011;108(7):2693-2698.
(Anh Nguyen)
30/05/2026
🌱 KHI NÀO NÊN SINH CON THỨ HAI? – BẰNG CHỨNG KHOA HỌC CHO CHA MẸ CÓ CON TỰ KỶ
Đây là câu hỏi nhiều cha mẹ có con tự kỷ băn khoăn. An tổng hợp các bằng chứng khoa học cập nhật để gia đình có thêm thông tin tham khảo khi cân nhắc.
📌 1. Khả năng em bé sau cũng tự kỷ là bao nhiêu?
Nghiên cứu lớn công bố tháng 8/2024 trên tạp chí Pediatrics, theo dõi hơn 1.600 em bé có anh/chị ruột tự kỷ¹ cho thấy:
🔹 Khoảng 20% em bé sau được chẩn đoán tự kỷ.
🔹 Nếu gia đình đã có hơn một con tự kỷ, tỷ lệ tăng lên hơn 36%².
🔹 Bé trai có nguy cơ cao hơn bé gái.
🔹 Nếu anh/chị mắc là bé gái, em sau có nguy cơ cao hơn so với trường hợp anh/chị mắc là bé trai.
🔹 Trình độ học vấn của mẹ cũng liên quan: tỷ lệ là 32% nếu mẹ học hết phổ thông trở xuống và khoảng 17% nếu mẹ có bằng sau đại học¹.
➡️ Nghĩa là khoảng 80% em bé sau sẽ không tự kỷ. Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn cao hơn khoảng 7 lần so với dân số chung (2,8%), nên em bé cần được theo dõi phát triển từ sớm.
━━━━━━━━━━━━━━
📌 2. Khoảng cách giữa hai lần sinh
Các nghiên cứu tại Mỹ, Na Uy và Phần Lan³⁴⁵ cho thấy khá nhất quán:
🔹 Em bé được thụ thai dưới 12 tháng sau lần sinh trước có nguy cơ tự kỷ cao gấp 2–3 lần so với khoảng cách lý tưởng.
🔹 Em bé được thụ thai sau hơn 6 năm cũng có nguy cơ tăng tương tự.
🔹 Khoảng cách tốt nhất là khoảng 3–4 năm giữa lần sinh và lần thụ thai tiếp theo.
🌍 Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo nên cách nhau tối thiểu 2 năm giữa các lần mang thai⁶.
Một giả thuyết giải thích là khi mang thai quá gần nhau, cơ thể mẹ chưa kịp phục hồi lượng vi chất cần thiết — đặc biệt là axit folic, chất quan trọng cho sự phát triển não bộ thai nhi⁴.
━━━━━━━━━━━━━━
📌 3. Sự sẵn sàng tâm lý của cha mẹ
Khoa học cho thấy yếu tố quan trọng không kém là việc cha mẹ đã thật sự chấp nhận chẩn đoán của con đầu hay chưa⁷.
Một tổng quan cho thấy khoảng 44% cha mẹ trẻ khuyết tật chưa đạt được sự chấp nhận thật sự với chẩn đoán của con⁸.
Khi chưa chấp nhận, cha mẹ thường:
⚠️ Stress cao hơn
⚠️ Dễ trầm cảm hơn
⚠️ Khó gắn bó với con hơn
⚠️ Dễ xảy ra mâu thuẫn vợ chồng hơn
Một số dấu hiệu cho thấy cha mẹ đã sẵn sàng:
✅ Nói về con đầu với giọng điệu cân bằng
✅ Đã có chương trình can thiệp ổn định cho con đầu
✅ Có hệ thống hỗ trợ (người thân, chuyên gia, cộng đồng)
✅ Hai vợ chồng đồng thuận về quyết định
━━━━━━━━━━━━━━
📌 4. Việc có em ảnh hưởng thế nào đến trẻ tự kỷ?
Nghiên cứu năm 2025 trên hơn 1.100 trẻ tự kỷ tại Israel⁹ cho thấy:
👫 Trẻ tự kỷ có anh/chị/em phát triển bình thường thường có kỹ năng xã hội tốt hơn trẻ không có anh chị em.
💬 Ngay cả khi cả hai anh em đều tự kỷ, đứa em vẫn có thể nhận được lợi ích về giao tiếp xã hội từ việc có anh/chị.
━━━━━━━━━━━━━━
📌 5. 5 câu hỏi cha mẹ nên tự hỏi trước khi quyết định
🔹 Khoảng cách sinh đã đủ chưa?
(Lý tưởng: khoảng 3–4 năm sau lần sinh trước.)
🔹 Sức khỏe mẹ đã hồi phục chưa?
Đã bổ sung vi chất và axit folic ít nhất 3 tháng trước khi mang thai chưa?
🔹 Vợ chồng đã thật sự chấp nhận chẩn đoán của con đầu chưa?
🔹 Chương trình can thiệp cho con đầu đã ổn định chưa?
🔹 Gia đình có đủ hệ thống hỗ trợ để chăm hai con không?
━━━━━━━━━━━━━━
📌 TÓM TẮT
🔹 Nguy cơ em sau cũng tự kỷ: khoảng 20%
🔹 Khoảng cách sinh tốt nhất: 3–4 năm
🔹 Nên tránh khoảng cách quá ngắn (6 năm)
🔹 Cha mẹ cần đạt sự chấp nhận với chẩn đoán của con đầu trước khi sinh tiếp
🔹 Có em không phải yếu tố bất lợi cho trẻ tự kỷ, mà đôi khi còn hỗ trợ phát triển kỹ năng xã hội
🔹 Nếu sinh em sau, nên theo dõi phát triển từ khoảng 6 tháng tuổi và can thiệp sớm nếu có dấu hiệu
🌿 Khoa học cung cấp thông tin. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về mỗi gia đình.
Mọi quyết định cụ thể nên được trao đổi thêm với bác sĩ và chuyên gia đang theo dõi gia đình.
—————————————————————
TRUNG TÂM AN
🏠 Trụ sở: Số 4BT2, Vinaconex 3 Trung Văn, Phường Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội
🍀 Fanpage: https://www.facebook.com/trungtamanhanoi
☎️ Hãy gọi: 076.200.8836 (Nếu bạn không gọi được thì để lại tin nhắn Zalo cho An nha. An sẽ liên hệ lại với bạn)
Nhà sáng lập trung tâm An.
Thạc sỹ NGUYỄN THỊ NHA TRANG (Annie)
▪️Thạc sĩ Can thiệp sớm, Đại học Oregon, Hoa Kỳ (Học bổng Fulbright)
▪️Nhà sáng lập Trung tâm AN - Nghiên Cứu & Ứng Dụng Khoa Học Tâm Lý Giáo Dục
▪️Nhà sáng lập trung tâm Thuận An- Quảng Trị.
▪️Master Trainer, chương trình WHO - Autism Speaks 2015, Tổ chức Y tế thế giới, Thụy Sỹ.
▪️Nhà cung cấp dịch vụ Floortime cấp độ cao cấp (DIR 203) .
▪️Founder chương trình Hiểu Con, Dạy Con. Hành trình kiến tạo nhân tài bắt đầu từ tâm Thiện.
