27/07/2026
XÁC MINH DANH TÍNH LIỆT SĨ NGUYỄN VĂN LƯỢM: NGUYÊN MẪU CHÚ BÉ LƯỢM HY SINH Ở TUỔI 14
Hình ảnh chú bé liên lạc Lượm dũng cảm, hồn nhiên trong bài thơ cùng tên của nhà thơ Tố Hữu đã quen thuộc với nhiều thế hệ độc giả. Theo ghi nhận từ báo Công An Nhân Dân, thông tin xác nhận nguyên mẫu đời thực của nhân vật này lần đầu tiên được gia đình chia sẻ với phóng viên chuyên đề An ninh thế giới.
Từ thông tin do chị Nguyễn Thị Thanh Huyền (cháu ruột liệt sĩ) cung cấp thông qua sự kết nối của anh Phùng Quang Trung (Hải Dương) - người tham gia dự án phục dựng chân dung liệt sĩ, nhân thân nguyên mẫu đã được làm rõ:
- Họ tên: Liệt sĩ Nguyễn Thanh (tên thường gọi: Nguyễn Văn Lượm).
- Ngày sinh: 21/12/1932 tại Quy Nhơn.
- Thân phụ: Ông Nguyễn Tuất (sinh năm 1909), công tác trong ngành bưu điện.
- Quá trình hoạt động: Giai đoạn 1945–1946, Nguyễn Thanh tham gia hoạt động cách mạng tại Nha Trang rồi thoát ly đi theo kháng chiến.
- Ngày hy sinh: 15/04/1947 tại Thừa Thiên khi mới 14 tuổi, trong vai trò đội viên du kích.
Gia đình hiện còn lưu giữ các giấy tờ gốc như Giấy căn cước song ngữ Pháp - Việt cấp năm 1943 (có dán ảnh Nguyễn Thanh lúc 11 tuổi) và "Tờ nhận tự khai" do ông Nguyễn Tuất lập năm 1977.
Do chiến tranh làm mất liên lạc, mãi đến năm 1975, ông Nguyễn Tuất mới biết tin con đã hy sinh khi người em ruột là ông Nguyễn Trọng Quảng mang Bằng Tổ quốc ghi công (cấp ngày 05/05/1958) về trao lại. Hiện chính quyền địa phương phường Đô Vinh (TP. Phan Rang - Tháp Chàm, Ninh Thuận) vẫn duy trì chế độ chính sách đối với gia đình liệt sĩ.
Đối chiếu gia phả họ Nguyễn tại huyện Quảng Điền (Thừa Thiên Huế), ông Nguyễn Xuân (87 tuổi) xác nhận nhà thơ Tố Hữu (tên thật là Nguyễn Kim Thành) chính là bác họ của liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm.
Nguồn tin từ báo Công An Nhân Dân cũng trích dẫn cuốn hồi ký Nhớ lại một thời (NXB Hội Nhà văn, 2000), trong đó nhà thơ Tố Hữu từng xác nhận nhân vật Lượm chính là cháu họ của ông.
Sau Cách mạng tháng Tám, Lượm tự nguyện đi theo bộ đội làm nhiệm vụ liên lạc và hy sinh dũng cảm trên cánh đồng khi bị trúng đạn của quân Pháp. Sự hy sinh ở tuổi 14 của liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần yêu nước của thiếu niên Việt Nam.