21/09/2026
Nâng tầm đối thoại, khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình
Giáo sư Nguyễn Thị Liên Hằng, Giám đốc Viện Nghiên cứu Đông Á Weatherhead (Đại học Columbia, Mỹ), cho rằng chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và hoạt động song phương tại Mỹ mang ý nghĩa chiến lược kép.
Nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 81 và có các hoạt động song phương tại Mỹ, Giáo sư Nguyễn Thị Liên Hằng, Giám đốc Viện Nghiên cứu Đông Á Weatherhead (Đại học Columbia, Mỹ), cho rằng chuyến công tác mang ý nghĩa chiến lược kép: vừa thúc đẩy thực chất Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Mỹ, vừa tiếp tục khẳng định bản lĩnh, vai trò và vị thế ngày càng cao của Việt Nam tại các diễn đàn đa phương.
Giáo sư Liên Hằng đánh giá chuyến công tác diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Mỹ đang duy trì đà phát triển mạnh mẽ sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Đây cũng là sự tiếp nối của những nỗ lực đáng kể trong gần 2 năm qua nhằm củng cố quan hệ giữa hai nước trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị - ngoại giao, kinh tế - thương mại, đầu tư, công nghệ đến giao lưu nhân dân.
Giáo sư Liên Hằng nhấn mạnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dành sự quan tâm đặc biệt và trực tiếp thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Mỹ trong thời gian qua. Bà nhắc lại chuyến thăm Mỹ gần đây nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trong dịp kỷ niệm năm đầu tiên hai nước thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, coi đây là một dấu mốc quan trọng thể hiện quyết tâm của cả hai bên đưa khuôn khổ quan hệ mới đi vào thực chất.
Theo Giáo sư, trong năm 2026, các hoạt động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Mỹ, trong đó có các trao đổi liên quan đến cân bằng thương mại giữa hai nước và các vấn đề quốc tế cùng quan tâm, đã cho thấy Việt Nam chủ động, thẳng thắn, thực chất trong đối thoại. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tham dự Tuần lễ Cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81, trung tâm của ngoại giao đa phương toàn cầu, sẽ góp phần củng cố nhận thức về tầm quan trọng của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của Mỹ, cũng như vị thế ngày càng cao của Việt Nam tại khu vực và trên trường quốc tế.
Giáo sư Liên Hằng bày tỏ tin tưởng chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại New York và các hoạt động trong khuôn khổ Tuần lễ Cấp cao Liên hợp quốc sẽ tiếp tục làm sâu sắc thêm quan hệ song phương, tạo điều kiện thuận lợi để hai nước mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực cùng có lợi.
Đánh giá về các lĩnh vực có khả năng đạt tiến triển cụ thể sau chuyến công tác, Giáo sư Liên Hằng cho rằng triển vọng hợp tác là rất rộng mở và có thể ghi nhận chuyển biến tích cực trên hầu hết các lĩnh vực mà Việt Nam và Mỹ đang quan tâm. Các lĩnh vực năng lượng, công nghệ, hàng không và tài chính nhiều khả năng sẽ là những điểm sáng đáng chú ý nhất. Đây đều là những ngành gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam, cũng như lợi ích kinh tế, thương mại và đầu tư của Mỹ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Trong lĩnh vực năng lượng, hai bên có dư địa lớn để thúc đẩy hợp tác, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện các cam kết về phát triển xanh, phát triển bền vững. Hợp tác với các đối tác Mỹ có thể góp phần tạo thuận lợi cho Việt Nam tiếp cận công nghệ, nguồn vốn, kinh nghiệm quản trị và các mô hình phát triển năng lượng sạch phù hợp với điều kiện thực tế.
Giáo sư Liên Hằng nhận định công nghệ cao sẽ tiếp tục là một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Với vị thế ngày càng tăng của Việt Nam trong các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, cùng định hướng phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hợp tác Việt Nam - Mỹ trong lĩnh vực công nghệ có triển vọng mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai bên.
Bà cũng nêu bật tiềm năng hợp tác về hàng không, một lĩnh vực phản ánh nhu cầu kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân ngày càng gia tăng. Các thỏa thuận, hợp đồng và sáng kiến hợp tác trong lĩnh vực này, nếu được thúc đẩy, không chỉ có ý nghĩa thương mại, mà còn góp phần gắn kết sâu rộng hơn nền kinh tế Việt Nam với các đối tác quốc tế.
Bên cạnh đó, hợp tác tài chính có thể đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực cho phát triển, hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư và mở rộng các lĩnh vực hợp tác mới. Theo Giáo sư Liên Hằng, những thông tin về khả năng đạt được hàng chục thỏa thuận và giao dịch trong khuôn khổ chuyến công tác cho thấy quyết tâm của hai nước biến khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành các kết quả cụ thể và thực chất.
Không chỉ giới hạn ở các lĩnh vực kinh tế, thương mại và công nghệ, Giáo sư Liên Hằng cũng đánh giá giáo dục, giao lưu học thuật, văn hóa và khắc phục hậu quả chiến tranh tiếp tục là những nền tảng có ý nghĩa lâu dài của quan hệ Việt Nam - Mỹ. Đây là các lĩnh vực giúp gia tăng hiểu biết, củng cố lòng tin và tạo dựng sự gắn kết giữa nhân dân hai nước, qua đó bảo đảm cho quan hệ song phương phát triển bền vững, ổn định và lâu dài.
Về thông điệp Việt Nam có thể đưa ra tại Tuần lễ Cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81, Giáo sư Liên Hằng cho rằng Việt Nam có cơ sở và tiếng nói thuyết phục để đóng góp vào các nỗ lực khôi phục lòng tin, củng cố chủ nghĩa đa phương, thúc đẩy tuân thủ luật pháp quốc tế và nâng cao hiệu quả hoạt động của Liên hợp quốc. Bà nhấn mạnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhận diện rõ những thách thức lớn mà trật tự thế giới đang phải đối mặt trong bài phát biểu quan trọng tại Đối thoại Shangri La lần thứ 23. Những nhận định đó vẫn giữ nguyên giá trị trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới tiếp tục chứng kiến xung đột, cạnh tranh chiến lược gay gắt, chia rẽ địa chính trị, bất bình đẳng phát triển và sự suy giảm lòng tin giữa các quốc gia.
Theo Giáo sư Liên Hằng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra ba cuộc khủng hoảng đan xen mà thế giới cần giải quyết, gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Ba vấn đề này có quan hệ chặt chẽ với nhau, đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải có cách tiếp cận toàn diện, bao trùm và dựa trên hợp tác thay vì đối đầu. Trong bối cảnh đó, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài phát biểu quan trọng tại Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng LHQ Khóa 81 chính là thông điệp Việt Nam khẳng định vai trò trung tâm của Liên hợp quốc, tuân thủ Hiến chương LHQ, chủ nghĩa đa phương hiệu quả, hợp tác bình đẳng và sự tham gia có trách nhiệm của tất cả các quốc gia, không phân biệt quy mô hay tiềm lực.
Theo bà, một quốc gia đơn lẻ không thể đơn phương quyết định luật chơi hoặc áp đặt cách tiếp cận của mình đối với các vấn đề mang tính toàn cầu. Việc giải quyết các cuộc xung đột và khủng hoảng hiện nay, từ các điểm nóng tại Trung Đông, cuộc xung đột tại Ukraine, Iran, tình hình ở Biển Đông, cho đến các thách thức an ninh biển và cạnh tranh chiến lược, đều cần đến đối thoại, hợp tác, tôn trọng lợi ích chính đáng của các bên và tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương LHQ.
Giáo sư Liên Hằng khẳng định Việt Nam, với tư cách là một quốc gia đang phát triển tầm trung có vị thế ngày càng tăng và có quan hệ rộng mở với nhiều đối tác, có thể đóng góp tiếng nói đáng tin cậy cho các nỗ lực thu hẹp khác biệt, xây dựng lòng tin và thúc đẩy các giải pháp hòa bình. Chính kinh nghiệm lịch sử, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và việc Việt Nam kiên trì thực hiện đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế đang giúp Việt Nam có những đóng góp phù hợp, thực chất đối với các vấn đề chung của thế giới.
Bà cho rằng các chuyến thăm, tiếp xúc và hoạt động đối ngoại của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Mỹ, Liên bang Nga, Pháp, Canada và các đối tác khác phản ánh rõ nỗ lực của Việt Nam nhằm mở rộng không gian hợp tác, bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới.
Giáo sư Liên Hằng đánh giá Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới cho thấy định hướng rõ ràng của Việt Nam trong việc nâng tầm hội nhập, chủ động tham gia sâu rộng hơn vào các cơ chế đa phương và tận dụng hiệu quả các cơ hội hợp tác quốc tế phục vụ phát triển đất nước. Cùng với đó, nghệ thuật ngoại giao linh hoạt và phương châm “thêm bạn, bớt thù” là những yếu tố giúp Việt Nam duy trì thế cân bằng, độc lập, tăng cường tự chủ chiến lược và xây dựng quan hệ hợp tác với các nước có lợi ích, quan điểm và vị thế khác nhau. Việt Nam đang cho thấy một mô hình ngoại giao tích cực, linh hoạt và hiệu quả: vừa kiên định các nguyên tắc cốt lõi, vừa chủ động hợp tác để tìm lời giải cho những thách thức chung. Đây là mô hình lãnh đạo và tinh thần hợp tác mà cộng đồng quốc tế cần trong một thế giới nhiều bất định.
Chia sẻ về vai trò của giáo dục, nghiên cứu, văn hóa và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối với quan hệ Việt Nam - Mỹ, Giáo sư Liên Hằng bày tỏ sự lạc quan trước mối quan tâm ngày càng lớn của sinh viên, giới học giả và công chúng Mỹ đối với Việt Nam. Bà cho rằng định hướng phát triển văn hóa, xây dựng con người và phát huy sức mạnh mềm dân tộc, cùng chủ trương tăng cường kết nối với cộng đồng khoảng 6,5 triệu người Việt ở nước ngoài, mở ra không gian hợp tác quan trọng cho các cơ sở giáo dục, tổ chức văn hóa và giới trí thức Việt Nam - Mỹ. Giáo dục cần được đặt ở vị trí trung tâm trong việc tăng cường hiểu biết lẫn nhau, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối các thế hệ trẻ giữa hai nước.
Giáo sư Liên Hằng cho biết thêm, nhân chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới New York, Chương trình Global Vietnam tại Đại học Columbia dự kiến tổ chức hai hoạt động đáng chú ý. Thứ nhất là chương trình nghệ thuật với sự tham gia biểu diễn trực tiếp của Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội cùng phần trình chiếu tuyển chọn hình ảnh điện ảnh. Chương trình là một minh chứng sinh động cho việc đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới, tạo điều kiện để công chúng quốc tế tiếp cận Việt Nam qua ngôn ngữ nghệ thuật, ký ức lịch sử và những câu chuyện giàu tính nhân văn.
Hoạt động thứ hai do Global Vietnam phối hợp với Hiệp hội Chính sách Đối ngoại Mỹ tổ chức tại Metropolitan Club, nơi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến có bài phát biểu quan trọng về chính sách. Giáo sư Liên Hằng nhận định đây sẽ là dịp để giới học giả, doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và công chúng Mỹ hiểu rõ hơn về đường lối đối ngoại, tầm nhìn phát triển cũng như những đóng góp mà Việt Nam mong muốn thúc đẩy đối với hòa bình, hợp tác và phát triển.
Các hoạt động giao lưu học thuật, văn hóa và kết nối cộng đồng người Việt tại Mỹ không chỉ có ý nghĩa trong khuôn khổ một chuyến thăm, mà còn góp phần hình thành nền tảng xã hội sâu rộng, bền vững cho Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Mỹ. Qua đó, người dân hai nước có thêm cơ hội hiểu biết, tin cậy và đồng hành cùng nhau, đưa quan hệ Việt Nam - Mỹ tiếp tục phát triển ổn định, thực chất và hiệu quả trong giai đoạn mới.
Thanh Tuấn - Lê Hoàng - Trường Giang/TTXVN
Giáo sư Nguyễn Thị Liên Hằng trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại New York. Ảnh: Lê Hoàng/TTXVN
