04/02/2024
NỒM VÀ ẨM
Có những kiến thức phổ thông rất đơn giản, và mọi người nghe nói đến nó mỗi ngày, khiến cho ai cũng tưởng là đã thực sự hiểu nó, nhưng khi bị hỏi thì có người mới nhận ra là không biết.
Một trong số đó là khái niệm về độ ẩm thường dùng trong đời sống hằng ngày, được tính theo tỉ lệ %.
Rất nhiều người đồng nhất giữa độ ẩm thường dùng (%) với lượng hơi nước trong không khí (tuyệt đối). Họ nghĩ rằng độ ẩm cao tức là lượng nước ở trong không khí nhiều và độ ẩm thấp là lượng nước trong không khí ít. Mặc dù vấn đề này hết sức đơn giản, nhưng mình xin phép được giải thích để người nào hiểu sai thì hiểu lại cho đúng nhé! 😎
Vậy thì độ ẩm mà chúng ta thường gọi trong đời sống là gì?
Trước tiên ta cần biết rằng tại mỗi nhiệt độ xác định, một thể tích không khí xác định chỉ có thể chứa được tối đa một lượng hơi nước xác định mà thôi.
Chẳng hạn tại các nhiệt độ 10 °C, 20 °C, và 30 °C, mỗi mét khối không khí chỉ chứa được tối đa lần lượt là 5 g, 17 g, và 30 g hơi nước. Có thể thấy sự thay đổi của lượng hơi nước tối đa theo nhiệt độ là rất lớn.
Độ ẩm tính theo % thường dùng trong đời sống là tỉ số giữa lượng hơi nước hiện có trong không khí chia cho lượng hơi nước tối đa có thể tồn tại trong cùng một thể tích không khí tại một nhiệt độ xác định.
Nếu trong mỗi mét khối không khí đang chứa 13 g hơi nước thì độ ẩm không khí sẽ là 13/17 = 76% tại 20 °C, và 13/30 = 43% tại 30 °C. Tức là mặc dù lượng hơi nước trong không khí không đổi, nhưng khi nhiệt độ tăng lên thì độ ẩm sẽ hạ xuống do mẫu số của phép tính tăng lên.
Một cách tương tự, khi lượng hơi nước trong không khí không đổi, nếu ta hạ nhiệt độ không khí thì độ ẩm sẽ tăng lên do mẫu số của phép tính giảm. Và khi độ ẩm chạm ngưỡng cực đại 100% thì lượng hơi nước dư thừa nếu có sẽ bị tách ra khỏi không khí, ngưng tụ tạo thành sương mù, hoặc bám vào tường, vào sàn nhà, vào lá cây, làm ướt các bề mặt.
Ví dụ trong mỗi mét khối không khí ở 20 °C đang chứa 13 g hơi nước, tương ứng với độ ẩm 76%. Nếu nhiệt độ không khí hạ xuống còn 10 °C thì độ ẩm sẽ đạt 100% và lượng hơi nước dư thừa là 13-5 = 8 g sẽ bị ngưng tụ.
Đến đây xuất hiện một câu hỏi là tại sao trong những ngày nồm, với độ ẩm trên 90%, tức là chưa vượt ngưỡng 100% nhưng tại sao vẫn có hơi nước ngưng tụ làm ướt tường và sàn nhà?
Lý do rất đơn giản, với độ ẩm rất cao này, khi không khí ẩm thổi vào những chỗ có nghiệt độ thấp hơn, thường là trong góc tối hoặc mặt sàn nhà tiếp đất thì ngay lập tức độ ẩm sẽ tăng vượt ngưỡng 100%, và lượng nước dư thừa sẽ bị ngưng tụ luôn vào chỗ đó.
Mọi người hiểu rõ rồi chứ ạ? 😊