23/08/2020
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (Energy Efficiency) là một khái niệm được định nghĩa trong Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả số 50/2010/QH12 do Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 17/06/2010, có hiệu lực từ năm 2011 như sau:
“𝑺𝒖̛̉ 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒏𝒂̆𝒏𝒈 𝒍𝒖̛𝒐̛̣𝒏𝒈 𝒕𝒊𝒆̂́𝒕 𝒌𝒊𝒆̣̂𝒎 𝒗𝒂̀ 𝒉𝒊𝒆̣̂𝒖 𝒒𝒖𝒂̉ 𝒍𝒂̀ 𝒗𝒊𝒆̣̂𝒄 𝒂́𝒑 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒄𝒂́𝒄 𝒃𝒊𝒆̣̂𝒏 𝒑𝒉𝒂́𝒑 𝒒𝒖𝒂̉𝒏 𝒍𝒚́ 𝒗𝒂̀ 𝒌𝒚̃ 𝒕𝒉𝒖𝒂̣̂𝒕 𝒏𝒉𝒂̆̀𝒎 𝒈𝒊𝒂̉𝒎 𝒕𝒐̂̉𝒏 𝒕𝒉𝒂̂́𝒕, 𝒈𝒊𝒂̉𝒎 𝒎𝒖̛́𝒄 𝒕𝒊𝒆̂𝒖 𝒕𝒉𝒖̣ 𝒏𝒂̆𝒏𝒈 𝒍𝒖̛𝒐̛̣𝒏𝒈 𝒄𝒖̉𝒂 𝒑𝒉𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒕𝒊𝒆̣̂𝒏, 𝒕𝒉𝒊𝒆̂́𝒕 𝒃𝒊̣ 𝒎𝒂̀ 𝒗𝒂̂̃𝒏 𝒃𝒂̉𝒐 đ𝒂̉𝒎 𝒏𝒉𝒖 𝒄𝒂̂̀𝒖, 𝒎𝒖̣𝒄 𝒕𝒊𝒆̂𝒖 đ𝒂̣̆𝒕 𝒓𝒂 đ𝒐̂́𝒊 𝒗𝒐̛́𝒊 𝒒𝒖𝒂́ 𝒕𝒓𝒊̀𝒏𝒉 𝒔𝒂̉𝒏 𝒙𝒖𝒂̂́𝒕 𝒗𝒂̀ đ𝒐̛̀𝒊 𝒔𝒐̂́𝒏𝒈.”
Năng lượng là yếu tố có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, là mấu chốt nuôi sống nền kinh tế. Tuy nhiên, nguồn năng lượng truyền thống đang cạn kiệt dần và việc sử dụng nguồn năng lượng hóa thạch truyền thống cũng gây ra những tác động tiêu cực đối với con người và môi trường sống như: Biến đổi khí hậu, sự nóng lên toàn cầu, băng tan, lũ lụt, động đất, nhiệt độ tăng, ô nhiễm môi trường. Các hiện tượng thiên tai như hạn hán, xói lở bờ biển đã và đang xảy ra thường xuyên hơn gây thiệt hại rất lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường sống; hóa thạch gần cạn ( than, dầu mỏ,…) ảnh hưởng nặng nề đến sự chi phối nền kinh tế; nhu cầu ngày càng tăng kéo theo ý thức sử dụng năng lượng đi xuống. Theo số liệu thống kê của UNEP (2015), các công trình xây dựng tiêu thụ khoảng 40% tổng năng lượng tiêu thụ toàn cầu, 25% tổng lượng nước tiêu thụ toàn cầu, 40% lượng tài nguyên thiên nhiên và phát thải xấp xỉ 1/3 tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Báo cáo của UNEP cũng đánh giá rằng các công trình xây dựng là đối tượng có tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính và giảm tiêu thụ năng lượng lớn nhất trong số các đối tượng tiêu thụ năng lượng trên thế giới. Cụ thể, lượng năng lượng tiêu thụ trong công trình xây dựng có thể được cắt giảm từ 30% đến 80% bằng các công nghệ thương mại đã được chứng minh hiệu quả.
Một báo cáo thứ hai của Cemex (2015) khẳng định trong 40% lượng năng lượng tiêu thụ mà công trình xây dựng tiêu thụ trên toàn cầu thì 90% được sử dụng trong quá trình vận hành, bảo trì, bảo dưỡng và sửa chữa trong suốt vòng đời, trong khi chỉ có 10% năng lượng tiêu thụ để sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD), vận chuyển, thi công thực tế và tháo dỡ công trình.
Báo cáo của UNEP (2015) cũng cung cấp số liệu thực tế về thực trạng phát triển của ngành xây dựng hiện nay như sau:
- Năm 2014, ngành xây dựng đóng góp 10% vào GDP toàn cầu (7,5 nghìn tỷ USD) và nắm giữ khoảng 111 triệu lao động;
- Các công trình dân dụng và thương mại tiêu thụ xấp xỉ 60% điện năng toàn thế giới;
- Các công trình xây dựng hiện hữu là tiềm năng và là cơ hội cực lớn để thực hiện tiết kiệm năng lượng vì mức tiêu thụ năng lượng của đối tượng này hiện nay đang thấp hơn rất nhiều so với tiềm năng về hiệu quả năng lượng trong công trình thực tế hiện nay;
- Ngành xây dựng là ngành có mức phát thải khí nhà kính cao nhất trong tất cả các ngành;
- Ở các quốc gia phát triển, ứng dụng kiến trúc xanh vào công trình xây dựng là cơ hội tiết kiệm năng lượng khổng lồ để ứng phó với tình trạng dân số tăng nhanh, tốc độ đô thị hóa và thịnh vượng tăng nhanh;
- Đầu tư vào các hoạt động tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả trong công trình xây dựng là cách thức đầu tư hiệu quả nhất vì hiệu quả đầu tư thể hiện rõ ở cơ hội rút ngắn thời gian hoàn vốn nhờ cắt giảm chi phí vận hành;
- Các giải pháp tiết kiệm năng lượng và kiến trúc bền vững trong công trình xây dựng sẽ đưa đến một môi trường sống khỏe mạnh và bền vững cho con người.
Các số liệu vừa được nêu ra đã chứng minh xu hướng và mong muốn của quốc tế trong việc cắt giảm tiêu thụ năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả trong lĩnh vực xây dựng công trình trong tương lai. Các số liệu này chứng minh cho sự quan tâm mạnh mẽ của toàn thế giới nói chung và từng quốc gia nói riêng đối với sự phát triển của ngành xây dựng toàn cầu nhằm hạn chế các mối đe dọa liên quan đến môi trường sống, sức khỏe con người, vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu do ngành xây dựng gián tiếp hoặc trực tiếp gây ra. Đáp ứng vấn đề này, hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đã bắt đầu hoặc đã hoàn thành việc xây dựng hệ thống các chính sách và chế tài để quản lý, điều tiết hoạt động xây dựng và thúc đẩy việc ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng trong xây dựng tùy theo điều kiện đặc trưng riêng của từng quốc gia. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu chung toàn cầu về cắt giảm tiêu thụ năng lượng và cắt giảm phát thải khí nhà kính trong ngành xây dựng, cũng như để hỗ trợ các quốc gia đang xây dựng hệ thống cơ sở pháp lý của mình về vấn đề tiết kiệm năng lượng trong xây dựng, đòi hỏi phải có một sự định hướng về lộ trình và mục tiêu rõ ràng, đồng thời cũng đòi hỏi phải có sự phối hợp hoạt động một cách đồng bộ trên quy mô toàn cầu. Vì tính chất quan trọng và cấp thiết để ứng phó với biến đổi khí hậu đang gia tăng mạnh mẽ hiện nay, sự phối hợp quốc tế là cách thức hiệu quả nhất để đẩy nhanh tốc độ ứng phó và chia sẻ trách nhiệm toàn cầu cho từng quốc gia. Trong đó, phần năng lượng tiêu thụ chủ yếu nằm ở khâu sử dụng và vận hành công trình xây dựng thông qua việc tiêu thụ điện năng cho hệ thống sưởi, hệ thống điều hòa, hệ thống nước nóng, hệ thống chiếu sáng và hệ thống điện động lực. Kết quả khảo sát từ nhiều công trình thuộc hầu hết các quốc gia trên thế giới đều cho thấy các hạng mục nêu trên chiếm 80% năng lượng tiêu thụ trong công trình. 20% năng lượng tiêu thụ còn lại thuộc các hạng mục sản xuất và vận chuyển vật liệu xây dựng, thi công công trình xây dựng, bảo trì và phá dỡ công trình xây dựng (UNEP SBCI, 2009). Qua đó chứng minh rằng vấn đề sử dụng năng lượng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng cần được thực hiện trong suốt vòng đời của công trình xây dựng, từ khâu sản xuất vật liệu đến khi phá dỡ công trình, trong đó cần tập trung chủ yếu vào khâu vận hành công trình xây dựng, Việt Nam là nước đang phát triển, nhu cầu sử dụng năng lượng trong các năm qua ở mức khá cao và còn tiếp tục duy trì trong nhiều năm nữa, theo dự tính, giai đoạn 2014 - 2030 nhu cầu năng lượng của Việt Nam sẽ tăng với tốc độ bình quân 5,9%/năm. Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình phát triển năng lượng và đảm bảo an ninh năng lượng. Thực hiện tốt công tác này sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng ngày một cao hơn của nền kinh tế quốc dân, đồng thời bảo vệ được môi trường, khai thác hợp lý các nguồn tài nguyên năng lượng giúp tiết kiệm ngoại tệ, phát triển kinh tế – xã hội một cách bền vững. Trong khi đó, theo các chuyên gia về kiến trúc và năng lượng thì lĩnh vực xây dựng là lĩnh vực có tiềm năng và điều kiện rất thuận lợi để tiết kiệm năng lượng nếu biết khai thác, tận dụng hợp lý. Thêm vào đó, đứng trước nỗ lực chung của toàn thế giới về ứng phó biến đổi khí hậu, việc cắt giảm khí thải nhà kính bằng cách cắt giảm lượng năng lượng tiêu thụ được xem là giải pháp hiệu quả nhất trong tất cả các lĩnh vực. Từ đó đề xuất các cơ hội và giải pháp thực hiện tiết kiệm năng lượng trong lĩnh vực xây dựng ở các khía cạnh thiết kế kiến trúc tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và quản lý tiêu thụ năng lượng trong xây dựng, ứng dụng các vật liệu tiết kiệm năng lượng mới và hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan đến vấn đề sử dụng năng lượng hiệu quả và tiết kiệm tại Việt Nam.
-----------------------
𝑮𝒎𝒂𝒊𝒍: 𝒆𝒏𝒆𝒓𝒈𝒚.𝒂𝒖𝒅𝒊𝒕.𝒄𝒆𝒏𝒕𝒆𝒓@𝒖𝒂𝒉.𝒆𝒅𝒖.𝒗𝒏
𝑷𝒉𝒐𝒏𝒆 𝒏𝒖𝒎𝒃𝒆𝒓: 090 699 88 98