16/09/2026
Facebook: Phạm Nha Trang
Trước đây, mình luôn hình dung tranh biện sẽ giống các cuộc debate trên truyền hình của các ứng viên tổng thống mỗi mùa bầu cử ở Mỹ. Mình luôn nghĩ, đỉnh cao của debate là đưa ra các lý lẽ thuyết phục người khác, giống khi các luật sư hoặc công tố viên lập luận sắc bén, phong thái khoan thai, từ tốn để thuyết phục thẩm phán và bồi thẩm đoàn trong các bộ phim về pháp đình của Hollywood.
Thế nhưng đời không như là mơ. Hồi con mình học đầu cấp 2 và còn đi thi đấu tranh biện nhiều, mình thường xuyên sửng sốt khi ngồi nghe các trận tranh biện thi đấu của các con vì hơi ít giống những gì mình vẫn hình dung ở trên. Giờ con mình lên cấp 3 rồi, lại theo đuổi KHTN, nên mình ít có cơ hội đi xem thi đấu như trước, nhưng lần nào đi xem cũng vẫn ngạc nhiên như xưa :))
Nếu con bạn chỉ biết tới tranh biện thi đấu, thì có lẽ con sẽ hiểu chưa đúng về tranh biện trong thế giới thực đâu. Vì vậy, mình xin giới thiệu 5 nguồn tranh biện trong thế giới thực sau đây, mỗi nguồn đại diện cho 1 phong cách tranh biện khác nhau để các con tham khảo nhé!
1. Oxford Union
Oxford Union là hiệp hội tranh biện của sinh viên tại Oxford, Anh, ra đời từ năm 1823 và đến nay đã có lịch sử hơn 200 năm. Khách mời ở đây rất đa dạng, từ chính trị gia, học giả, nhà báo, nhà ngoại giao cho tới các nhà văn, nghệ sĩ và những nhân vật có ảnh hưởng. Các cuộc tranh biện thường xoay quanh 1 vấn đề cụ thể, có bên ủng hộ và bên phản đối. Người nói thường khá từ tốn, có thời gian lập luận, dẫn dắt, kể chuyện, đưa ví dụ, châm biếm hoặc hài hước, nên nhiều lúc gần với một bài diễn thuyết có phản biện hơn là 1 cuộc đấu khẩu. Đích đến cuối cùng là thuyết phục khán giả đứng về phía mình.
2. Open to Debate
Open to Debate là 1 tổ chức tranh biện của Mỹ, trước đây có tên là Intelligence Squared U.S. Những người tham gia thường là học giả, nhà báo, tác giả, chuyên gia chính sách hoặc những người có chuyên môn sâu về một vấn đề đang được xã hội quan tâm. Chủ đề trải từ giáo dục, kinh tế, công nghệ đến chính trị, đạo đức hay các vấn đề xã hội.
Các trận debate của Open to Debate có tính trực diện hơn Oxford Union. Người tham gia hầu như đã nghiên cứu sâu về chủ đề hoặc là chuyên gia của vấn đề đó, nên họ không chỉ trình bày quan điểm mà phải liên tục đối chiếu với lập luận và chứng cứ của đối phương. Mục đích là đưa 1 vấn đề đang gây tranh cãi ra mổ xẻ công khai để khán giả có cơ hội nghe những lập luận mạnh nhất của cả 2 phía trước khi tự hình thành quan điểm.
3. Doha Debates
Doha Debates đi xa hơn khỏi mô hình đấu để tìm người thắng. Người tham gia có thể là nhà báo, học giả, nhà hoạt động, chuyên gia hoặc những người trẻ tuổi từ nhiều quốc gia. Họ thường có quan điểm rất khác nhau. Họ phải giải thích quan điểm của mình, đồng thời lắng nghe phía đối phương để xem quan điểm 2 bên có điểm gì chung không. Mục tiêu của các cuộc debate là hiểu được 1 vấn đề phức tạp hơn sau khi lắng nghe tranh luận của những người có quan điểm đối lập. Vì thế, Doha Debates gần hơn với tranh luận trong đời sống thực, bởi vì trong đời sống, chúng ta tranh luận đâu phải để “đánh bại” đối phương? Trên đời, thường chúng ta tranh luận để hiểu nhau hoặc tìm ra giải pháp tốt hơn cơ mà.
Ngoài 3 kênh tranh biện thực sự ở trên, thì mình xin giới thiệu 2 nguồn tranh biện của trẻ em như sau:
4. National Speech & Debate Association – NSDA
Các con có thể xem các trận tranh biện của học sinh Mỹ ở cấp 2 và cấp 3 ở đây. NSDA tổ chức nhiều hình thức khác nhau như Public Forum, Lincoln-Douglas, Policy Debate hay World Schools Debate. Xem những trận này sẽ thấy tranh biện thi đấu của học sinh khác khá xa các cuộc tranh luận ngoài đời: tốc độ nhanh hơn, cấu trúc chặt hơn, nhiều kỹ thuật hơn, và tất nhiên là mục đích là để thắng cuộc:)). Nhưng cũng có rất nhiều bạn nhỏ có phong thái từ tốn khoan thai như có thể thấy ở debate của người lớn.
5. World Schools Debating Championships – WSDC
WSDC không phải là một kênh YouTube duy nhất, mà là giải tranh biện quốc tế dành cho học sinh trung học. Chỉ cần search “WSDC debate”, “World Schools Debate Final” hoặc tên giải cộng với năm thi là có thể tìm được khá nhiều trận đấu thực tế. Các đội tuyển đến từ rất nhiều quốc gia, vì vậy các con sẽ nghe đủ loại accent và cách nói tiếng Anh khác nhau, và học hỏi được lập luận, phản biện, và cách trình bày. Nếu muốn hiểu tranh biện thi đấu của học sinh thực sự ra sao, thì nên tìm kiếm cái này.
Còn muốn biết con đường chuẩn bị ra sao trước khi học debate, thì các bạn xem lại bài viết trước đó của mình nhé!
