14/04/2020
[CÙNG ĐỌC SÁCH VỚI AWAKE ACADEMY]
Things Fall Apart by Chinua Achebe
Xung đột và hội nhập văn hóa
Chủ nghĩa thực dân (Colonialism) với một nhóm người ủng hộ nó được biết đến như một sự “khai hóa văn minh” cho người dân bản địa. Tuy nhiên, ở chiều kích ngược lại, nhiều người cũng nhìn nhận chủ nghĩa thực dân là một sự nô dịch, chiếm đất và bức tử nền văn hóa bản địa.
Things Fall Apart được phát họa một cách rất chân thật và khách quan từ góc nhìn của một người luôn mang ý thức mãnh liệt về văn hóa bản địa và không mang lấy bất cứ chút thiên kiến về những người thực dân phương Tây.
Tiểu thuyết xoay quanh cuộc đời nhân vật Okonkwo người vùng Umuofia, Nigeria, một người đàn ông nhiều tự hào, khỏe mạnh, cần cù nhưng nóng tính. Lớn lên trong sự mặc cảm xã hội về một người cha đầy nợ nần và lười biếng, chỉ thích thổi sáo uống rượu, Okonkwo luôn cảm thấy một nhu cầu để tự xác định giá trị cá nhân. Năm 18 tuổi, Okonkwo đánh ngã được cọp Amalinze và trở thành một đô vật nổi tiếng. Sau đó, Okonkwo nuôi sống gia đình mẹ và em nhỏ bằng cách trồng khoai mướn cho một người giàu có trong làng, cho tới khi ông kiếm đủ lợi tức mua đất, hạt giống và tự lập đất vườn riêng.
Okonkwo dần trở nên một người giàu có. Ông có tới ba người vợ và một khu nhà lớn với chòi riêng cho mỗi vợ, một chòi riêng cho ông và nhiều khoai trong kho chứa. Tham vọng của Okonkwo là đạt hết tất cả chức tước cao trong làng.
Về tính cách, Okonkwo là người nóng tính và không mấy thiện cảm với những người kém may mắn. Ông buồn phiền vì nghĩ rằng đứa con trai lớn, Nwoye, không lanh lợi, chăm chỉ như ý ông muốn. Có lần, giận lên vì cơm nước chưa chuẩn bị đúng giờ, ông đánh đập bà vợ trong Tuần Bình Yên, khoảng thời gian thờ thần vật tổ trước mùa gieo mới.
Mọi chuyện dường như chưa bao giờ suôn sẻ với Okonkwo, sau vụ một người đàn bà trong làng bị giết chết bởi một làng bên cạnh, vì không muốn gây chiến, họ phải đền làng Umuofia một cặp trai gái trẻ. Trong khi chờ sấm tiên tri cho biết sẽ làm gì thì đứa con trai, Ikemefuna, được Okonkwo nhận nuôi. Ikemefuna là một đứa giỏi, nhanh nhẹn, được lòng cả gia đình Okonkwo, trở nên bạn thân của Nwoye, lại xem Okonkwo như cha mình. Sau ba năm, những trưởng bối trong làng được sấm bảo phải giết chết Ikemefuna. Trên đường rừng, lấy tiếng là sẽ được họ dẫn trở lại về làng cũ, Ikemefuna bị chém. Chỉ bị thương, Ikemefuna chạy lại cầu cứu với Okonkwo, kêu ông bằng cha và nhờ ông bảo vệ. Tuy nhiên, sợ dân làng cho rằng mình yếu đuối, Okonkwo vung mã tấu chém chết Ikemefuna.
Sau cái chết của Ikemefuna, có người bảo việc Okonkwo chém chết thằng nhỏ là điềm xấu cho ông. Dần dần, ông cũng nguôi ngoai và trở lại tham dự vào những nghi lễ trong làng, nhưng con trai ông, Nwoye, vẫn bị ám ảnh về cái chết của bạn mình.
Trong những đứa con, Okonkwo thương nhất Ezinma, con gái duy nhất từ bà vợ hai Ezwefi. Ông tiếc Ezinma không là con trai, vì con bé có tính quyết đoán và lanh lợi. Chín người con trước của bà Ezwefi đều chết trẻ, khi sống chưa được hết năm năm. Những thầy tế trong làng tin rằng bà bị ám bởi ogbanje, một tiểu-linh thích chết sớm để được trở vào bụng mẹ hoài thay vì phải lớn lên như những trẻ khác.
Trong đám tang của Ezeudu, một trưởng bối trong làng mà cũng là thầy tế cho bà thần đất, mọi đàn ông trong làng bắn súng để tiễn Ezeudu lần cuối. Chẳng may, người con trai 16 tuổi của Ezeudu bị đạn lạc từ súng của Okonkwo bắn chết. Theo thông tục trong làng, Okonkwo phải bị lưu đày khỏi xứ bảy năm để chuộc tội. Okonkwo đem gia đình về lại làng Mbanda, quê mẹ của ông.
Gia đình Okonkwo được quê mẹ đón mừng, cho mượn hạt giống khoai và đất đai trồng trọt. Tuy buồn bã vì không thể đạt được những địa vị trong làng cũ như ông đã tính, Okonkwo làm ăn siêng năng nuôi gia đình. Sau bảy năm, ông thết tiệc thịnh soạn đãi làng quê mẹ để cám ơn.
Trở lại Umuofia, làng đổi nhiều vì người truyền đạo da trắng đã lập nên trường học, chợ búa, có chính quyền thực dân, và mời gọi dân làng vào đạo. Lúc đầu, chỉ có những người kém vị thế trong làng bỏ lòng tin cổ truyền để theo tôn giáo mới, nhưng nhà truyền giáo kiên trì, dần lôi cuốn được thêm những người có tài sản và địa vị tham dự. Người con trai lớn của Okonkwo, Nwoye cũng bỏ nhà vào làng đạo sống.
Người truyền giáo đầu tiên, ông Brown, tử tế, muốn hài hòa sống chung với dân làng. Khi ông mất, người kế vị, ông Smith, cứng rắn hơn, không tán thành với những phong tục cổ truyền trong làng, nghĩ rằng cuộc sống là một bãi chiến giữa sáng và tối, tốt và xấu. Smith cổ động những thành phần cuồng tín trong làng, luôn cả tên Enoch, tìm cách xúc phạm đến lòng tin vật thể thần thánh.
Sau ngày Enoch phá hoại một tập tục lâu đời, dân làng phản đối, mang mặt nạ thần linh đến đốt cháy khu nhà của Enoch và nhà thờ trong làng, nhưng lại tha sinh mạng Smith. Smith trả thù, nhờ chính quyền Anh địa phương bắt giữ sáu người trưởng làng và đòi tiền phạt. Những trưởng làng này, có cả Okonkwo, bị hành nhục, đánh đập và cạo đầu trong tù. Sau khi được thả ra, trong một buổi họp làng để bàn tính, Okonkwo nổi giận và chém chết một người trong nhóm chính quyền Anh gửi tới giải tán buổi họp. Khi thấy rằng không ai khác trong làng chịu theo mình nổi lên chống lại chính quyền thực dân, Okonkwo trở về nhà treo cổ tự sát.
Bi kịch của cuộc đời Okonkwo cũng là bi kịch của một thế hệ người dân sống dưới sự đấu tranh quyết liệt về mặt tư tưởng giữa việc từ chối hoặc hội nhập vào một nền văn hóa mới. Nó cũng phản ánh thái độ máy móc và áp đặt của chính quyền thực dân và bản thân các nhà truyền giáo. Chính hai yếu tố này đã làm đổ vỡ và tan rã đi những nỗ lực hội nhập của cả hai phía.
_________________________________________________
Liên hệ 🤙🤙🤙 với AWAKE Academy để mượn sách đọc trong mùa dịch này nhé! Chúng mình có cả bản gốc tiếng Anh và bản dịch tiếng Việt.
AWAKE Academy- "Education for Future Leaders"
Địa chỉ: số 10 Lý Tự Trọng, phường 1, thành phố Đà Lạt
☎️ Hotline: 0767289195
Facebook: https://www.facebook.com/AWAKEDALAT
10/07/2020
17/06/2020
15/06/2020
09/06/2020
14/05/2020
28/04/2020
21/04/2020
14/04/2020