22/01/2026
Đã bao giờ chúng ta từng đặt "MỘT CÂU HỎI VỀ GIÁ TRỊ BẢN THÂN???"
Khi sự tôn trọng được hiểu sâu sắc, thì cách làm cha mẹ lại trở nên đơn giản như không . Ngay cả khi mọi thứ của đời sống thường nhật không phải là dễ dàng và vui vẻ, chúng ta vẫn có thể hiểu ra vì sao, bởi vì chúng ta luôn luôn có thể cảm thông những nhu cầu của con mình trên cấp độ của một con người. Học được cách tôn trọng là một sự khởi sắc.
Như tôi đã nói trong các post khác, tôi đã từng một thời hoàn toàn mù tịt với ý nghĩa thật sự của tôn trọng. Dĩ nhiên tôi đã luôn nghĩ rằng mình tôn trọng trẻ em, nhưng thật sự là tôi không phải như vậy cho đến tận cái ngày mà tôi quan sát đứa con sơ sinh của mình nằm ngửa lưng trên sàn, và lần đầu tiên tôi đã “nhìn thấy” cô bé – một con người duy nhất đang rất chăm chú bận rộn với những suy nghĩ riêng của họ, một con người xứng đáng được tôi đối xử đúng như cách mà tôi mong muốn được đối xử.
Khi ta đã hiểu sự tôn trọng là thế nào, ta sẽ nhìn trẻ em thông qua một lăng kính mới.
Tôn trọng là một điều nhạy cảm mà có người có thể sinh ra đã có sẵn, hoặc có khi được phát triển sớm nhờ được ba mẹ đối xử với họ một cách tôn trọng. Tuy nhiên, rất nhiều người không bao giờ có thể có được, cho đến khi mà quan niệm trong văn hóa của chúng ta về trẻ sơ sinh và trẻ chập chững thay đổi một cách triệt để.
Sự thật nặng nề mà tôi học ra trong tuần này là dường như không có cách nào có thể giải thích về sự tôn trọng đối với đám đông những người-còn-trong-bóng-tối. Giống như tình yêu, hay âm nhạc hay que kem – bạn không tài nào hiểu được nếu bạn chưa bao giờ được trải nghiệm thử chúng. Vậy nên, một lần nữa tôi lại bắt gặp chính mình sa vào hố bùn ngớ ngẩn khi khơi ra cuộc tranh luận về một thứ mà hết sức rõ ràng (đối với tôi), đó là: ta có nên hay không - khi cảm thấy vui thích với những bức hình chụp trẻ em đang ở trong tâm trạng buồn bã…
“Ôi dào, trẻ nhỏ thì lúc nào mà chẳng khóc với với những lý do ngớ ngẩn, bạn không biết ư? Trông chúng thật buồn cười! Bạn không có tí hài hước nào sao? Và việc nhìn thấy trẻ em buồn bã vì những chuyện chẳng ra sao lại khiến ta thích thú, bởi vì thì ra trẻ em cũng khóc lóc bởi những thứ ngốc nghếch. Ta cảm thấy bớt cô đơn! Trẻ em còn nên học cách tự cười nhạo chính mình ấy chứ. Cớ gì mà lại phải căng thẳng thế? Bạn quả là kẻ gây rắc rối.”
Mặc dù có cảm giác rằng, cuối cùng thì vẫn vô ích và thậm chí còn nhận lấy đau đớn, nhưng tôi đang nỗ lực (một lần nữa) để giải thích sự phản đối mạnh mẽ của mình về những bức hình đó. Chúng ta liệu có phá lên cười vào một bà cụ đang khổ sở, bị tuổi tác hành hạ với những lý do dường như là ngớ ngẩn? Chúng ta có thấy buồn cười không nếu những bức ảnh của chính mình, đang tràn trề nước mắt, được đăng tải mà không hề nhận được sự đồng ý của ta? Còn về những con vật đang rên rỉ thì sao – chúng có gây cho bạn cảm giác khó chịu khốn khổ hay chỉ hoàn toàn mang lại sự vui thích?
Tôi giả sử rằng câu trả lời cho những câu hỏi trên là, “à thì, không, nhưng…”, vậy hãy tiếp tục xem xét điều này: thế những đứa trẻ nhỏ chưa nói được là những hình ảnh hoạt họa của một sinh vật chưa phải là con người hay sao? Tại sao một đứa trẻ đang khóc thì lại buồn cười với mọi người vậy?
Chúng ta không thể đột nhiên lớn vụt trở thành người lớn mỗi khi bắt đầu bước vào từng giai đoạn trong cuộc sống, như giai đoạn biết đi chập chững, giai đoạn bập bẹ nói ra những từ ngữ không ai hiểu, giai đoạn biết tôn trọng những mọi người, giai đoạn có quyền bầu cử hay giai đoạn lập gia đình. Chúng ta đều từ những giai đoạn đó mà lớn lên dần, trong quá trình đó ta luôn chờ đợi, hy vọng kết nối được với ai đó có thể thật sự nhìn rõ được ta, thấu hiểu ta, và ta tin tưởng rằng ba mẹ sẽ chỉ cho ta con đường.
Những nhà tâm lý đã biết từ lâu rằng trong những năm xây dựng đầu đời này (khoảng thời gian này bộ não sẽ nhân to lên ba lần về kích thước), những tương tác ta có với những người thân yêu, đặc biệt là cách thức mà những cảm xúc của ta được người khác đón nhận và phản hồi như thế nào, sẽ nội hóa vào bên trong tâm lý để trở thành niềm tin về “chính mình”. Điều này có nghĩa là, một người được đối xử như thế nào thì sẽ trở thành người như thế ấy, và những nhà trị liệu tâm lý hiểu rõ rằng kiểu niềm tin sâu sắc về chính bản thân mình như thế này sẽ là rất khó khăn, nếu như không phải nói là vô phương để có thể lay chuyển về sau này.
Như vậy, những năm đầu đời là khoảng thời gian nguy hiểm nhất và dễ có khả năng gây tổn hại nhất để mà làm cái việc cười nhạo vào cảm giác của trẻ em. Thật ra, chính trong suốt giai đoạn cực kỳ ngắn ngủi này mà chúng ta đang nắm giữ trong tay cơ hội tốt nhất để có những ảnh hưởng một cách tích cực lên con trẻ, cho sự hạnh phúc trong tương lai, những mối quan hệ và niềm tin về giá trị bản thân. Những lựa chọn mà ta đưa ra sẽ có ảnh hưởng trong tất cả các năm sau này của cuộc đời trẻ. Nghe đáng sợ phải không ạ. Chắc chắn là đã đến lúc ta phải trở nên cẩn thận hơn rồi.
Tuy nhiên, vì một lý do nào đó, có lẽ bởi vì trẻ em chỉ có thể chấp nhận mà không thể phản đối, em bé sơ sinh và trẻ chập chững là những đối tượng mà người lớn có khuynh hướng xua đuổi, thao túng, áp đặt, nhạo báng và không tôn trọng một cách nói chung. Và tôi thắc mắc rằng, có phải chăng thôi thúc khiến ta khinh thường thời thơ ấu này bắt rễ từ chính cảm giác cốt lõi bên trong ta về sự tự khinh thường bản thân mà ta đã từng bị nội hóa khi còn thuở nhỏ?
🎁🎁“Khi ta giúp một đứa trẻ cảm thấy an toàn, cảm thấy được trân trọng, cảm thấy “rằng có ai có thật sự quan tâm sâu sắc đến mình”, chỉ bởi cách chúng ta nhìn, cách chúng ta lắng nghe, đó là ta đã tạo ra ảnh hưởng đến toàn bộ tính cách của đứa trẻ đó, và cách mà trẻ nhìn nhận về cuộc sống" - Magda Ge**er. 🎁🎁
--------------
Tác giả: Janet Lansburry.
Bài dịch: Casa mia Montessori.
Linh bài gốc:
This isn’t what I’d planned to write today, but I’m learning that blogging isn’t always about what we want to write. Sometimes it’s about processing what’s making it impossible to concentrate on anything else. My focus as a parenting teacher and coach, and the underlying theme of every p...
