03/08/2026
Ngày nay, việc tự học Piano đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Chỉ cần có một cây đàn, một chiếc điện thoại và vài video hướng dẫn trên mạng, chúng ta đã có thể bắt đầu chơi những giai điệu mình yêu thích ngay tại nhà.
Nhưng cũng vì có quá nhiều thông tin, nhiều người tự học piano lại rơi vào một tình trạng khá quen thuộc: Tập rất nhiều nhưng không biết mình có đang tập đúng không; Chơi được vài bài rồi bắt đầu chững lại; Hoặc càng tập càng thấy mệt, thấy áp lực và dần mất hứng thú.
Những nghệ sĩ piano xuất sắc không chỉ có tài năng. Họ còn xây dựng những thói quen luyện tập rất rõ ràng, có chủ đích và được duy trì trong nhiều năm. Trong bài viết này, mình muốn chia sẻ 5 thói quen rất đáng học hỏi từ các pianist lớn trên thế giới. Và thật lòng mà nói, đây cũng là những điều mà chính mình - chỉ là một người bình thường - đã áp dụng và nhận được rất nhiều ích lợi trong quá trình học, dạy và chơi Piano.
5 thói quen này được sắp xếp theo trình tự từ lúc bắt đầu buổi tập cho đến khi kết thúc:
1. Mỗi ngày bắt đầu với khởi động kỹ thuật
2. Tập chậm và lắng nghe sâu
3. Tách riêng đoạn khó và đa dạng hoá âm nhạc
4. Luyện tập với sự tưởng tượng
5. Ghi âm và tự đánh giá
* Bạn nên cân nhắc với nội dung bài viết này, các mục tiêu tập luyện của những nghệ sỹ chuyên nghiệp sẽ hoàn toàn khác với định hướng của bạn. Vì thế, hãy xem đây chỉ là những điểm cần tham khảo và bạn nên lựa chọn cách nào phù hợp nhất với bản thân và hành trình mà bạn đang đi nhé!
1. Mỗi ngày bắt đầu với khởi động kỹ thuật
Nhiều người tự học chơi Piano ngồi vào đàn là muốn chơi ngay bài mình thích. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu, vì ai cũng muốn được nghe bản nhạc mình yêu thích ngay lập tức.
Nhưng với những pianist chuyên nghiệp, buổi tập thường không bắt đầu bằng một bản nhạc khó hay một đoạn chạy ngón thật nhanh. Họ thường bắt đầu bằng những điều rất cơ bản: gam, arpeggio, bài luyện ngón, hợp âm, quãng, hoặc một đoạn Bach ngắn và mọi thứ đều bắt đầu ở tốc độ chậm rãi.
Nghe có vẻ đơn giản, thậm chí có người nghĩ là “hơi chán”. Nhưng chính những điều đơn giản này lại giúp đôi tay được đánh thức, cơ thể được thả lỏng và tai nghe bắt đầu hoạt động thật sự.
Hãy tưởng tượng bạn chuẩn bị chạy bộ hoặc chơi thể thao. Chúng ta sẽ không lao ngay vào phần nặng nhất mà cần khởi động để cơ thể sẵn sàng. Piano cũng vậy. Đôi tay, cổ tay, cánh tay, vai, lưng và cả sự tập trung của não bộ đều cần được “hâm nóng” để sẵn sàng.
Áp dụng như thế nào ở level tự học Piano từ 1 ~ 2 năm?
Trước khi vào bài chính, hãy dành khoảng 10–15 phút cho một phần khởi động ngắn:
Chơi 1 hoặc 2 gam quen thuộc.
Chơi arpeggio chậm, đều và thả lỏng.
Tập một bài Hanon, Czerny hoặc mẫu luyện ngón ngắn.
Chú ý tiếng đàn phải đều, không căng vai, không gồng cổ tay.
Đừng cố chơi nhanh; hãy chơi sao cho tay cảm thấy dễ chịu và âm thanh chỉn chu tròn đều.
Nếu duy trì thói quen này mỗi ngày, bạn sẽ thấy tay mình ổn định hơn rất nhiều khi bước vào bài chính.
2. Tập chậm và lắng nghe sâu
Có một điều rất thú vị: Đa số người học piano đều thích chơi nhanh hơn khả năng thật của mình.
Chúng ta muốn bản nhạc nghe giống phiên bản trên YouTube. Muốn chạy nhanh, chơi mượt, muốn “ra nhạc” ngay lập tức. Muốn dùng Pedal để tạo tiếng vang cho hay, vv...vv...Nhưng chính sự vội vàng này lại là lý do khiến rất nhiều người tập mãi mà không chắc, hay vấp, sai nốt và không kiểm soát được âm thanh.
Những pianist giỏi thường có một thói quen rất đơn giản nhưng vô cùng quan trọng: tập chậm.
Tập chậm không có nghĩa là tập một cách buồn tẻ hoặc thiếu cảm xúc. Tập chậm là để một nghệ sỹ có thời gian nghe thật kỹ: nốt nào chưa chẵn, nhịp nào còn vội, âm thanh nào còn nông, tay trái có đang quá to không, giai điệu có đang nổi lên không, pedal có bị nhoè không...
Khi chơi nhanh, chúng ta thường chỉ “cố cho qua”. Khi chơi chậm, chúng ta mới thật sự nhìn thấy và nghe thấy mình đang làm gì.
*Áp dụng như thế nào ở level tự học Piano được gần 1 năm?
Khi gặp một đoạn khó, hãy thử làm như sau:
Chọn khoảng 2–4 ô nhịp, đừng ôn lại hết cả bài hay cả đoạn.
Chơi chậm hơn tốc độ bạn nghĩ là cần thiết.
Tập tay phải riêng, sau đó tay trái riêng.
Ghép hai tay ở tempo thật chậm.
Dùng metronome nếu bạn thường bị vội nhịp.
Khi chơi, hãy để cho đôi tai dẫn dắt đôi tay, thay vì tập trung quá nhiều vào sheet nhạc.
Tập chậm không làm bạn chậm tiến bộ. Ngược lại, đó là con đường ngắn nhất để chơi nhanh mà vẫn chắc và đẹp.
3. Tách riêng đoạn khó và đa dạng hóa cách luyện tập
Một lỗi rất phổ biến của người tự học piano là luôn lặp lại từ đầu bài đến cuối bài. Ngay khi chỉ vừa sai một lỗi nhỏ.
Chơi hết bài tạo cảm giác rất thoả mãn. Bạn thấy mình “đã tập được nhiều”. Nhưng hãy tưởng tượng, nếu bạn luôn bị vấp ở ô nhịp 24 thì dù bạn chơi cả bài 10 lần nhưng chỉ đúng được 1 lần, thì điều đó chẳng có ý nghĩa gì. Ô nhịp số 24 đó vẫn có thể tiếp tục sai vào lần thứ 11.
Những pianists giỏi không ngại dừng lại ở một đoạn rất ngắn. Có khi chỉ 2 ô nhịp, thậm chí một chuyển động tay nhỏ, nhưng họ có thể dành nhiều thời gian để quan sát, thử nghiệm, lắng nghe và tìm cách giải quyết.
Đây là một thay đổi rất quan trọng: đừng chỉ lặp đi lặp lại vô nghĩa, hãy lặp lại với ý thức của bạn.
*Áp dụng như thế nào ở level tự học Piano được từ 1 ~ 2 năm?
Khi gặp một đoạn khó, đừng chơi lại từ đầu.
Hãy thử một vài cách sau:
Tìm ra vấn đề cốt lõi (số ngón tay, tiết tấu, kỹ thuật...vv...vv...)
Chơi chậm và cố gắng để chơi chính xác nhất có thể
Luyện tập với những tiết tấu khác nhau
Luyện tập kết hợp với giọng hát
Luyện tập kết hợp với sự tưởng tượng bên trong
Kết nối phần khó với những ô nhịp kế bên
Mỗi cách luyện sẽ cho não và tay một trải nghiệm khác nhau. Nhờ vậy, bạn không chỉ “thuộc tay” mà còn thật sự hiểu và có thể làm chủ được âm nhạc.
4. Luyện tập với sự tưởng tượng
Có một dạng luyện tập mang đến giá trị cao nhưng thường bị bỏ quên: tập không có đàn.
Nghe có vẻ lạ, nhưng bạn hoàn toàn có thể luyện piano bằng cách chỉ đọc sheet nhạc, hình dung thế tay, tưởng tượng âm thanh, nghe giai điệu trong đầu và suy nghĩ về cách bạn muốn chơi một câu nhạc.
Đó được gọi là luyện tập bằng trí tưởng tượng (mental practice).
Khi bạn có thể nghe được bản nhạc trong đầu, hình dung được câu nhạc đang đi đâu, nhớ được cấu trúc và thế tay, bạn sẽ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào việc “đặt tay lên đàn rồi mới biết phải làm gì”.
Thói quen này đặc biệt hữu ích cho việc ghi nhớ tác phẩm và biểu diễn trước đám đông.
*Áp dụng như thế nào ở level tự học Piano được từ 1 ~ 2 năm?
Có thể bắt đầu rất đơn giản:
Trước khi chơi một đoạn, "đọc" những ô nhịp trong im lặng.
Hình dung đường nét của giai điệu. Để cho tốc độ và nhịp điệu của âm nhạc rung động từ bên trong bạn.
Nhìn thế ngón tay trên sheet nhạc và tưởng tượng bàn tay di chuyển trên phím.
Khi đi dạo hoặc nghỉ trưa, thử "nghe lại" (recall) một đoạn nhạc trong đầu.
Trước khi ngủ, thử “chơi lại” một vài ô nhịp bạn đang học.
Ban đầu có thể bạn sẽ thấy khó. Nhưng chỉ cần làm đều, khả năng nghe bên trong (internal ear) và việc ghi nhớ âm nhạc của bạn sẽ rất phát triển.
5. Ghi âm và tự đánh giá
Chúng ta thường nghĩ: “Mình chơi chưa hay, ghi âm làm gì?” Hoặc: “Nghe lại mình đánh thấy xấu hổ quá..."
Nhưng thật ra, chính thời điểm bạn nhận ra "tiếng đàn của mình vẫn chưa đủ hay" chính là thời điểm quan trọng nhất cho toàn bộ hành trình của bạn.
Khi ngồi ở đàn, bạn phải đọc nốt, điều khiển ngón, nhớ nhịp, xử lý pedal và theo dõi rất nhiều thứ cùng lúc. Vì vậy, tai của bạn không phải lúc nào cũng nghe được tất cả những gì cần phải nghe.
Khi nghe lại bản ghi âm hoặc xem lại video, bạn sẽ phát hiện rất nhiều điều thú vị về chính mình: Bạn sẽ nhìn thấy bạn như cách một người khán giả đang nhìn thấy bạn.
KẾT
Học Piano không phải là một cuộc đua để xem ai chơi nhanh hơn, chơi nhiều bản khó hơn hay chơi điêu luyện hơn. Đó là một hành trình để chúng ta ngày càng hiểu âm nhạc hơn, hiểu chính mình hơn và tìm được niềm vui sâu sắc khi ngồi trước cây đàn.
Việc áp dụng 5 thói quen này vào quá trình tập luyện cũng không có nghĩa là một phép màu sẽ xảy ra ngay lập tức. Nhưng mình tin rằng, mỗi lần bạn ngồi xuống bên cây đàn với sự chú ý, kiên nhẫn và tận tâm dành cho âm nhạc, bạn đang tiến thêm một bước gần hơn đến “sân khấu” của chính mình.
Sân khấu ấy có thể là một buổi biểu diễn thật sự. Cũng có thể chỉ là khoảnh khắc bạn tự tin chơi một bản nhạc cho người thân nghe, tự đệm hát cho chính mình, hoặc đơn giản là được ngồi yên bên cây đàn sau một ngày dài.
Và như thế thôi...cũng đã là một điều rất đẹp rồi.
Happy Musically Weekend!
Chia sẻ từ bạn Nguyễn Ngân
