21/07/2026
[KỶ NIỆM 300 NĂM NGÀY SINH DANH NHÂN VĂN HÓA LÊ QUÝ ĐÔN (1726 – 2026)]
Lê Quý Đôn, tên thật là Lê Danh Phương, tự Doãn Hậu, hiệu Quế Đường, sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, trấn Sơn Nam, nay thuộc tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng, ngay từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, ham học và có trí nhớ đặc biệt. Tương truyền, khi mới năm tuổi ông đã có thể đọc thuộc nhiều bài trong Kinh Thi. Mười hai tuổi, ông đã thông thạo nhiều kinh điển Nho học và liên tiếp đỗ đầu các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình, trở thành một trong những trí thức kiệt xuất của Việt Nam thế kỷ XVIII.
Trong suốt cuộc đời, Lê Quý Đôn đảm nhiệm nhiều trọng trách trong triều đình. Dù ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng luôn thể hiện phẩm chất của một vị quan thanh liêm, tận tụy, hết lòng vì nước, vì dân. Những đề xuất và kiến nghị của ông đều hướng đến mục tiêu chăm lo đời sống Nhân dân, phát triển kinh tế, giáo dục và xây dựng một đất nước ổn định, hưng thịnh.
Không chỉ là một nhà chính trị tài năng, Lê Quý Đôn còn được xem là nhà bác học bách khoa tiêu biểu của Việt Nam. Với tinh thần học tập không ngừng nghỉ và phương pháp nghiên cứu khoa học nghiêm cẩn, ông để lại khối lượng tác phẩm đồ sộ trên nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lý, triết học, văn học, giáo dục, ngôn ngữ, nông nghiệp, thiên văn và y học. Những công trình nổi tiếng như Đại Việt thông sử, Phủ biên tạp lục, Kiến văn tiểu lục, Vân đài loại ngữ, Quần thư khảo biện, Quế Đường thi tập... không chỉ là nguồn tư liệu quý giá về lịch sử và văn hóa dân tộc mà còn thể hiện tầm nhìn sâu rộng, tư duy khoa học và khát vọng khám phá tri thức của ông.
Bên cạnh đó, Lê Quý Đôn còn là một nhà giáo dục lớn. Ông luôn đề cao tinh thần thực học, thực nghiệp, coi việc học không chỉ để thi cử hay mưu cầu danh lợi mà trước hết là để hoàn thiện bản thân, phục vụ Nhân dân và cống hiến cho đất nước. Ông đặc biệt coi trọng việc phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng nhân tài, xem hiền tài là nền tảng cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Những tư tưởng ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Lê Quý Đôn cũng là nhà văn hóa lớn, người có công gìn giữ và phát huy nền văn hiến dân tộc. Thông qua các công trình nghiên cứu, ông đã hệ thống, lưu giữ nhiều giá trị về lịch sử, địa lý, phong tục, văn học và đời sống xã hội Việt Nam, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc cho các thế hệ mai sau. Trong hoạt động ngoại giao, ông còn là một sứ thần tiêu biểu của Đại Việt, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần chủ động tiếp thu tinh hoa nhân loại, góp phần nâng cao vị thế của đất nước.
Nhằm ghi nhận những đóng góp to lớn của Lê Quý Đôn đối với nền văn hóa và tri thức nhân loại, tại Kỳ họp lần thứ 43 của Đại hội đồng UNESCO năm 2025, UNESCO đã thông qua Nghị quyết cùng Việt Nam kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Đây là niềm tự hào không chỉ của quê hương Hưng Yên mà còn của dân tộc Việt Nam.
Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là dịp để tưởng nhớ, tri ân một bậc hiền tài mà còn là cơ hội để mỗi chúng ta tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước, khát vọng học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, trọng dụng nhân tài và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Những giá trị mà ông để lại chính là nguồn động lực để thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục phấn đấu, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh và phát triển.
🌱 Đối với thầy và trò Trường PTDTNT THCS và THPT Cao Lộc, việc học tập và noi gương Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn cần được thể hiện bằng những hành động thiết thực như tích cực học tập, rèn luyện đạo đức, phát huy tinh thần tự học, xây dựng văn hóa đọc, say mê nghiên cứu khoa học, sáng tạo và ứng dụng công nghệ, đồng thời giữ gìn truyền thống hiếu học, đoàn kết và trách nhiệm với cộng đồng.