21/09/2022
𝐂ó 𝐭𝐡ể 𝐛ạ𝐧 đ𝐚𝐧𝐠 ô𝐧 𝐥𝐮𝐲ệ𝐧 𝐜𝐡𝐨 𝐛à𝐢 𝐭𝐡𝐢 𝐈𝐄𝐋𝐓𝐒 𝐑𝐞𝐚𝐝𝐢𝐧𝐠 𝐬𝐚𝐢 𝐜á𝐜𝐡
Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao mình chăm chỉ “cày” các bài đọc IELTS liên tục, học theo các được đưa ra, nhưng kết quả của bài thi của mình vẫn lẹt đẹt, dậm chân tại chỗ, hoặc mắc kẹt ở trình độ trung cấp?
Một điều thường gặp ở những học sinh đang ôn luyện cho bài thi IELTS là tâm lý nóng vội, muốn tăng Band nhanh chóng. Cụ thể đối với phần thi Reading, để tự trấn an bản thân mình, các thí sinh chăm chỉ thường dồn sức đọc và cày các bài đọc IELTS, mua các đầu sách chứa đề luyện thi như Cambridge, Collins, Mindset, etc., hoặc các đầu sách về từ vựng theo chủ đề. Xu hướng này có thể được thấy rõ nhất ở nhóm người học ở trình độ trung cấp trở lên.
Nhưng đây là một cách tiếp cận vừa không tự nhiên vừa không hiệu quả.
Điểm đầu tiên, chúng ta cần xác định rằng bài thi IELTS chỉ là một trạm đánh giá trên con đường học tập của mình, nó không nên là đích đến cuối cùng của việc học tiếng Anh. Những kiến thức ta trau dồi trong quá trình ôn luyện IELTS nên được trau dồi với tinh thần ta có thể dùng được cho bản thân sau này.
Điểm thứ hai, lý do việc tập trung nỗ lực vào làm các bài đọc IELTS là không hiệu quả nằm ở chỗ các bài đọc này chỉ là những “lát cắt”, những đoạn trích ngắn. Mỗi khi đọc một bài đọc như vậy, người học như bị ném vào thế giới của một chủ đề mới mẻ hoàn toàn, thiếu vắng bối cảnh. Để “thu hoạch” từ một bài tập như này, người học có thể tra từ điển, ghi chép lại những từ mới trong bài. Một số người học chăm chỉ hơn có thể quay lại làm cùng bài đọc này vài lần.
Nhưng như thế này vẫn chưa đủ.
Ở đây có một vài khó khăn:
_Mỗi bài đọc trong IELTS thường về một chủ đề độc đáo, cụ thể, đồng nghĩa với việc cơ hội để học sinh gặp lại cùng những từ vựng đã học ở một bài đọc khác là không cao. Trong khi đó, lí thuyết sư phạm chỉ ra rằng để thực sự thu nạp một từ vựng ở tất cả những khía cạnh của nó (ngữ nghĩa, từ loại, đánh vần, phát âm,...) người học cần có ít nhất vài ba lần gặp lại, được nhắc cho nhớ lại về nó.
_Người học cần được rèn luyện kĩ năng phán đoán nghĩa của một từ mới dựa vào bối cảnh xung quanh của nó. Kĩ năng này cần được trợ giúp bởi tính chất tự tham chiếu lẫn nhau (mutually referencing) của các khái niệm/từ vựng trong cùng một chủ đề. Nói nôm na điều này có nghĩa là để học sinh nắm được từ vựng/khái niệm A, nhiều khi họ cần hiểu được từ vựng/khái niệm B, C, D có họ hàng với A.
_Có khả năng cao người học sẽ gặp những từ vựng, khái niệm học thuật bằng tiếng Anh mà họ còn chưa gặp trong tiếng Việt bao giờ, cho nên việc tra từ điển cũng không có tác dụng nhiều. Điều duy nhất có thể giúp họ là một vốn hiểu biết “hữu cơ” về chủ đề liên quan, và khả năng tham chiếu từ các khái niệm xung quanh.
Nhược điểm của các bài đọc IELTS nằm ở chỗ phạm vi của chúng quá hẹp và chủ đề của chúng quá cục bộ để cung cấp cho người học một sự phơi bày liên tục (constant exposure) đối với từ vựng mới, khái niệm mới.
Vậy giải pháp của chúng ta là gì?
Đối với người học ở cấp độ tiền trung cấp trở lên, chúng ta rất cần một khóa huấn luyện đọc sâu, trong đó người học được giới thiệu vào một môi trường đọc chuyên môn, nơi họ làm quen dần và đọc sâu vào một chủ đề nhất định. Người học sẽ được đọc rộng vào các tài liệu thật (authentic material), chứ không phải tài liệu sinh ra để luyện đề, để luyện tập.
Thông qua việc tìm hiểu về chủ đề này bằng tiếng Anh, làm quen với các khái niệm bên trong nó, người học sẽ có cơ hội xây dựng một vốn từ một cách hữu cơ, nắm được mối liên hệ giữa các khái niệm liên quan với nhau, thông qua đó nắm được các quy luật hoạt động của tiếng Anh (quy luật ngữ pháp, quy luật cấu tạo từ, etc.). Từ một chủ đề cụ thể này, người học có thể sau đấy bứt phá sang các chủ đề khác, mang theo cùng bộ kĩ năng và vốn hiểu biết về các quy luật đã được nhập tâm hóa (internalized) để chinh phục những cấp độ tiếng Anh tiếp theo.
Mặc dù phương pháp này thoạt nhìn có vẻ mang tính gián tiếp, thay vì trực tiếp như là “cày” thẳng vào các bài đọc IELTS, nó lại là con đường ngắn nhất để học viên chinh phục bài thi này. Quả thật, đây là cách tiếp cận duy nhất hiệu quả dành cho những người học tham vọng, muốn đạt được những Band điểm 8.0, 9.0 trong kĩ năng Reading.
