20/05/2020
1. Quy tắc viết c-k-q:
- Chữ c đứng đầu tiếng có vần có âm chính: a, ă, â, o, ô, ơ, u, uô, ư, ươ.
Ví dụ: cam, căn, cần, con, côi, cơm, cung, cứng, cúi, cửi, cuối, cược, ...
- Chữ c không đứng đầu các tiếng có vần có âm đệm và các tiếng có vần có âm chính là i, e, ê, y.
Ví dụ: Không viết: coăn, coạc, cuyên, cuyết, cuy, cỉ, cẻ, cê, cý,...
+ Chú ý: Trong uy thì u là âm đệm, ui thì u là âm chính.
- Chữ k chỉ đứng đầu các tiếng có vần bắt đầu bằng i 👍, e, ê, không đứng đầu các tiếng có vần bắt đầu bằng a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư.
Ví dụ: Viết: kỷ niệm, kẻ, kê, kiên định, kiệt tác, ...
Không viết: ka sĩ, kăn bản, ân kần, kéo ko, kô giáo.
- Chữ q chỉ đứng đầu các tiếng có vần có âm đệm.
Ví dụ: quân đội, tóc quăn, quét nhà, quyết tâm, quyền lợi.
+ Chú ý: Các vần có âm đệm là o (oa, oan, oang, oat, oac, oe, oet, oăn, oăng,... ) khi đứng sau q thì viết o thành u (quả, quét, quãng, quăn,...)
+ Trường hợp đặc biệt: Tổ quốc.
2. Quy tắc viết g-gh, ng-ngh:
- Chữ gh, ngh đứng đầu các nguyên âm: i, e, ê.
Ví dụ: ghi chép, nghỉ hè, dì ghẻ, con nghé, nghề nghiệp,...
- Chữ g, ng đứng đầu các nguyên âm: a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư.
Ví dụ: gà, gắn, gần, gỗ, gươm, ngai, ngắn, ngấn, ngừng,...
3. Quy tắc viết i-y:
- Chữ y được viết trong các trường hợp sau:
+ Trong các tiếng viết bằng một chữ cái và tiếng đi cùng nó có âm đầu:
Ví dụ: y tế, y học, ý nghĩ, ý nghĩa, chú ý, ỷ lại, ỳ ra, ...
+ Trong các tiếng khuyết âm đầu và có nguyên âm đôi đứng đầu:
Ví dụ: yên lặng, tổ yến, yêu thương, ốm yếu, yết kiến, ...
+ Trong các vần có âm đệm là u: (uy, uyên, uyêt, uya, uyn, uynh)
Ví dụ: suy nghĩ, khuyên bảo, quyết tâm, đêm khuya, khuynh hướng, ...
- Chữ i được viết trong các trường hợp sau:
+ Trong tiếng viết bằng một chữ cái và tiếng đi cùng khuyết âm đầu:
Ví dụ: i a, ì ạch, ầm ĩ, í ới, ỉ oi, âm ỉ, ầm ì, ù ì, ...
+ Trong các tiếng khuyết âm đầu và có i là âm chính:
Ví dụ: inh ỏi, bản in, im lặng, ủn ỉn, ỉm đi, ích lợi, ít ỏi, ...
+ Trong các vần không có âm đệm (trừ: ay, ây, oay)
Ví dụ: mai, nói, tôi, vời, ngoài, cuội, cười, ...
+ Trong các tiếng có vần chỉ gồm một nguyên âm:
Ví dụ: bi, dì, ghi, lí, mĩ, ni, rỉ, xị, chỉ, thi, khi, nhi, phi, tri.
+ Trong các tiếng có vần có i là âm chính:
Ví dụ: xinh, kìa, hiu, mít, miệt, lim, thích, tin, chiều, ...
4. Quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí Việt Nam
- Tên người, tên địa lí Việt Nam thông thường được viết hoa các chữ cái đầu của mỗi tiếng.
Ví dụ: Tố Hữu, Phạm Hoàng Minh, Lê Thị Tường Vy, ...
Thái Bình, Cửu Long, Hai Bà Trưng, Hàng Bún, ...
- Tên người, tên địa lí Việt Nam thuộc dân tộc ít người (phiên âm từ tiếng dân tộc) được viết hoa các chữ cái đầu ở mỗi bộ phận của tên đó, giữa các tiếng trong một bộ phận có dấu gạch nối.
Ví dụ: Đăm-bri, Ê-va, Y-sun, Siu-blach, Kơ-tia, ...
Y-a-li, Pắc-pó, Đắk-lắk, Gia-rai, Hơ-mông, ...
5. Quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí nước ngoài
- Tên người, tên địa lí nước ngoài thông thường được viết hoa các chữ cái đầu ở mỗi bộ phận của tên đó, giữa các tiếng trong một bộ phận có dấu gạch nối. (giống tên dân tộc ít người Việt Nam)
Ví dụ: Lu-i Pa-xtơ, Cô-rét-ti, A-mi-xi, La Phông-ten, ...
Tô-mát, Mê-kông, Ki-ép, Ma-lai-xi-a, Niu Y-oóc, ...
- Một số tên người, tên địa lí nước ngoài đã Việt hoá được viết hoa các chữ cái đầu của mỗi tiếng (giống tên người, tên địa lí Việt Nam).
Ví dụ: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Hồ Cẩm Đào, Chu Văn Vương,...
Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hi Lạp.
6. Quy tắc viết hoa cụm từ chỉ huân, huy chương, danh hiệu, giải thưởng các tổ chức, đơn vị, cơ quan
- Tên các cụm từ chỉ huân, huy chương, danh hiệu, giải thưởng, các tổ chức, đơn vị, cơ quan được viết hoa chữ cái đầu của tiếng đầu của mỗi bộ phận.
Ví dụ: Huân chương Lao động hạng Nhất.
Huy hiệu Măng non.
Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Giải thưởng Hồ Chí Minh
Hội Khoa học lịch sử Việt Nam.
Nhà máy Thuỷ điện Sông Đà.
Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội,...
Dự án Phát triển giáo viên Tiểu học.
- Một bộ phận trong cụm từ có thể là một tiếng, một từ hay một cụm từ.
Ví dụ: + Bộ / Y tế.
+ Học viện / Ngân hàng.
+ Dự án / Phát triển giáo viên / Tiểu học.
- Một bộ phận có thể gồm nhiều bộ phận nhỏ.
Ví dụ: + Bộ / Thông tin - Văn hoá - Thể thao và Du lịch.
+ Huy chương / Vì sự nghiệp Giáo dục.
+ Học viện / Khoa học / Xã hội và Nhân văn.
- Trong một bộ phận của cụm từ, nếu có danh từ riêng thì viết danh từ riêng đó theo quy tắc viết hoa danh từ riêng.
Ví dụ: + Danh hiệu / Cháu ngoan Bác Hồ.
+ Trường / Đại học Sư phạm / Hà Nội.
- Khi viết các cụm từ là Huân chương thì viết hoa các từ chỉ hạng.
Ví dụ: + Huân chương / Lao động hạng Nhất.
+ Huân chương / Kháng chiến hạng Nhì.