25/06/2023
CÁC BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ VƯỢT QUA THỜI KỲ KHỦNG HOẢNG TUỔI LÊN 3
Với sự phát triển tâm sinh lý nhanh hơn giai đoạn trước, ở trẻ lên 3 có những nhu cầu mới như muốn độc lập, khẳng định mình, muốn mở rộng mối quan hệ với mọi người; vì thế chúng ta nên kịp thời nhận ra những nhu cầu này của trẻ.
- Song song với đó, cần nhận ra những khả năng mới ở trẻ, tạo điều kiện, động viên, khuyến khích để trẻ tự thực hiện lấy những việc vừa sức với trẻ (tự thay quần áo, mang giầy dép, xúc cơm…) và làm một số việc đơn giản giúp người lớn như rót nước cho mẹ uống, cất ly cho mẹ, cất áo quần đúng vị trí… Chính những việc trẻ làm vừa sức với khả năng của trẻ khi lên ba sẽ dần dần hình thành ở trẻ tính tự lập.
- Khi tự bản thân trẻ làm được một việc gì, người lớn nên khen ngợi, động viên, khuyến khích trẻ bằng một nụ cười, tràng vỗ tay, hay những lời khen ngợi, động viên như “Con của mẹ giỏi lắm”, “Con ngoan của mẹ”… để trẻ thấy mình được tôn trọng, được khẳng định mình, được mọi người thừa nhận.
- Khi yêu cầu trẻ làm điều gì, chúng ta nên nhẹ nhàng nói và giải thích vói trẻ, đừng tỏ thái độ ép buộc trẻ hay ra lệnh trẻ phải làm. Trẻ sẽ cảm thấy mình không được tôn trọng, từ đó trẻ dễ trở chứng, bướng bỉnh, chống đối lại.
-Tạo điều kiện để trẻ lên 3 được chơi đùa thoải mái với đồ chơi, bạn bè; được đi dạo chơi ngoài trời, công viên để trẻ có thể chạy nhảy tung tăng, khám phá thế giới.
- Biết được nhu cầu muốn làm người lớn của trẻ, chúng ta có thể cùng trẻ chơi trò chơi đóng vai ( đóng vai mẹ - con, bác sỹ - bệnh nhân, cô giáo – học sinh), trò chơi nấu ăn (cho trẻ giả vờ nấu ăn bằng các đồ chơi bên cạnh mẹ đang nấu ăn) hay bố cùng trẻ chơi trò chơi xây nhà, sửa xe…
- Kể cho trẻ nghe những mẩu chuyện vui, chuyện ngắn, có tính giáo dục. Thông qua các nhân vật trong những câu chuyện, gán cho trẻ những đức tính tốt của nhân vật như lòng yêu thương con người, trung thực, thật thà, dũng cảm… để trẻ phấn khởi và cố gắng thể hiện được những đức tính trong cuộc sống đời thường.
- Thay vì cấm đoán trẻ không được đụng vào cái này, không được sờ vào đồ vật kia, người lớn nên nhẹ nhàng, hướng dẫn trẻ khám phá và tìm hiểu thế giới, vừa giúp trẻ mở mang tầm hiểu biết, phát triển nhận thức, vừa là dịp chúng ta có thể gần gũi và hiểu trẻ.
“Trẻ lên ba, cả nhà học nói”, chúng ta nên tiếp tục củng cố khả năng ngôn ngữ của trẻ, luôn gợi ý để trẻ diễn đạt những điều mình muốn thật rõ ràng. Điều này sẽ giúp trẻ giải tỏa được tâm lý và không bị ức chế khi muốn diễn đạt mà không thể diễn đạt được.
- Khi trẻ có những biểu hiện bướng bỉnh, ngang ngạnh, ăn vạ, “xấc láo” chúng ta nên bình tĩnh, đừng nóng giận mà hãy nhẹ nhàng khuyên bảo trẻ, giải thích cho trẻ, nói dứt khoát với trẻ “Con không nên có hành động như thế...”, “Mẹ không vui khi con làm như vậy”; cần thiết chúng ta cũng nên nghiêm mặt với trẻ, thể hiện sự không hài lòng. Bên cạnh đó, các bậc cha mẹ nên di chuyển sự chú ý của trẻ sang việc khác. Khi bé vui vẻ trở lại, hãy cùng trẻ thảo luận về những việc làm trước đó, giải thích để trẻ hiểu điều gì nên và không nên.
- Trẻ lên 3 thường gặp khó khăn trong quan hệ với người lớn, trẻ cho rằng người lớn không hiểu trẻ. Vì lẽ đó, cha mẹ nên dành thời gian chơi đùa cùng trẻ, lắng nghe những tâm tư nguyện vọng của trẻ; khuyến khích trẻ nói lên những suy nghĩ, chính kiến của mình..., tạo sự gần gũi, gắn kết giữa trẻ với người lớn.
Có thể thấy, sự chống đối của trẻ lên ba đối với người lớn có tính lựa chọn rõ rệt, trẻ chỉ tỏ ra bướng bỉnh, chống đối những bậc cha mẹ có tính độc đoán, muốn kiểm soát, áp đặt, điều khiển trẻ, hạn chế tính tự do, tính độc lập của trẻ. Vì thế, nếu cha mẹ biết khuyến khích tính độc lập của trẻ một cách hợp lý thì những khó khăn trong quan hệ giữa trẻ và người lớn sẽ được khắc phục, khủng hoảng ở trẻ sẽ nhanh chóng qua đi.
* Một số lưu ý khi cha mẹ giáo dục trẻ ở tuổi lên 3:
- Cha mẹ không nên quá nuông chiều trẻ, trẻ thích gì, đòi gì được nấy, quá chú ý đến sự có mặt của trẻ. Chính những điều đó mà trẻ cảm thấy và tự cho rằng mình là “ông vua con”, Những trẻ như thế thường trở nên rất bướng bỉnh và ích kỷ, không vâng lời người lớn, ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển nhân cách của trẻ (lớn lên trẻ dễ trở thành “cậu ấm cô chiêu”, không biết làm gì, luôn ỷ lại, vụng về). Sự bướng bỉnh ở trẻ lên 3 có tính lựa chọn, trẻ sẽ trở nên bướng bỉnh với những người quá quan tâm đến trẻ, muốn điều khiển trẻ, không để cho trẻ tự do làm bất cứ việc gì.
- Ngược lại với lối giáo dục nuông chiều trên, trước những biểu hiện của khủng hoảng tuổi lên ba, nhiều bậc cha mẹ cấm đoán mỗi khi thấy trẻ làm một việc gì khác thường, thậm chí còn đe dọa, nạt nộ trẻ khi thấy trẻ đang sờ mó, tìm hiểu một đồ vật nào đó. Cha mẹ luôn nghĩ rằng trẻ còn nhỏ, “không làm nên trò trống gì, đụng đâu phá đó”. Với lối giáo dục như thế, vô tình không khơi dậy được những tiềm năng ở trẻ lên ba, dần dần đứa trẻ trở nên thụ động, nhút nhát, chậm chạp vì sợ và không dám làm gì; một số trẻ do bản tính hiếu động mà bị cha mẹ cấm đoán nên tìm cách làm vụng trộm, dấu diếm để tránh bị la mắng, từ đó mà phát sinh tính gian lận, thói quen nói dối, luôn tìm cách đối phó với người lớn.
Tất cả những phương pháp giáo dục trên đều không đúng và ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển nhân cách của trẻ.
Tóm lại, Hiểu trẻ đã khó, dạy trẻ càng khó hơn, và làm gương cho trẻ càng không dễ. Không hiểu trẻ người lớn sẽ chủ quan áp đặt mong muốn của mình cho trẻ, như thế rất dễ đẩy trẻ lún sâu hơn vào cái gọi là “khủng hoảng của tuổi lên 3”, càng lún sâu thì lại càng khó giúp trẻ vượt qua. Vì vậy người lớn chúng ta cần có sự hiểu biết về tâm lý trẻ; cần kiên trì, bình tĩnh và sáng suốt để có thể mang lại cơ hội phát triển tích cực cho con mình. Và một điều nữa , chúng ta dạy trẻ bằng cách đánh đòn, doạ nạt là biện pháp rất bất đắc dĩ, dễ mang lại hiệu quả tiêu cực khó lường
Rất mong các bậc phụ huynh chúng ta hãy cùng hợp tác với GVMN để giúp những đứa con yêu quý của mình vượt qua khủng hỏang tuổi lên 3
