Cóc cần học

Nữ thần mang đầu mèo
-----

Hôm qua Cóc đi chơi với một bạn mèo, đang đi giữa chừng thì thấy mây đen kéo đến, sấm chớp vang vọng cả một vùng trời. Cóc hí hửng quay ra nói với bạn mèo là:
“Cậu biết không, người ta nói con Cóc là cậu ông Trời, ai mà đánh Cóc là trời đánh cho đấy.”

Cóc chờ đợi để xem bạn mèo đen có trầm trồ và kinh ngạc gì không, nhưng bạn chỉ cười nhẹ và bảo:
“Cũng hay đó, nhưng cậu có biết loài mèo chúng mình từng được con người tôn thờ như những vị thần không?”

Cóc đứng hình mất mấy giây, bạn mèo liền kể một câu chuyện rất thú vị về nữ thần Bastet - Vị thần mang đầu mèo của Ai Cập cổ đại.

***

Người Ai Cập cổ đại tôn sùng rất nhiều loài vật linh thiêng, họ coi đó là hiện thân của các vị thần quyền lực. Cũng trong giai đoạn này, mèo đã bắt đầu đến sống gần hơn với con người, giúp cư dân nơi dây xua đuổi các động vật nhỏ nguy hiểm, tiêu diệt các loài gặm nhấm, cùng với nhiều lý do khác, mèo được coi là sinh vật thiêng. Nữ thần Bastet, hay còn có tên gọi khác là Ubaste, Bast là một trong những vị thần được người dân Ai Cập cổ đại tôn quý nhất. Bà có thân hình của con người nhưng mang đầu mèo.

Ban đầu, nữ thần Bast có đầu của một con sư tử cái hung dữ, bảo hộ cho người dân ở Hạ Ai Cập. Bà cũng được coi là con gái của thần Ra. Sau khi các nền văn hóa Ai Cập thống nhất, vai trò của vị thần chiến tranh mang đầu sư tử cái chuyển sang Sekhmet, thần Bast đổi tên thành Bastet và gắn liền với hình tượng mèo.

Trong dáng hình mèo, Bastet kết nối sức mạnh với Khonsu - vị thần Mặt trăng, tăng cường năng lượng của tính nữ. Bà là nữ thần chống lại các bệnh truyền nhiễm và xua đuổi ma quỷ, bà cũng tượng trưng cho hương thơm. Với nhiều người Ai Cập, nữ thần Bastet cũng đại diện cho phụ nữ và trẻ nhỏ, được coi như một vị thần bảo hộ cho sự sinh sản. Đối với các vị vua, nữ thần và loài mèo được tôn thờ như thần hộ vệ cho hoàng gia.

Các Pharaoh đã xây dựng cho bà một ngôi đền tráng lệ là Per-Bast, ngụ trong thành phố mà ngày nay chúng ta biết đến với tên Hy Lạp là Bubastis. Thành phố này từng xuất hiện trong Kinh thánh.
Ngôi đền của nữ thần Bastet có dáng vẻ khiêm tốn hơn so với các đền thờ khác, cũng như sự nhỏ bé của một nàng mèo giữa những sư tử, cá sấu,..nhưng lại có vẻ diễm lệ khó nơi nào bì được. Ở nơi này, bất cứ ai dù vô tình hay cố ý làm tổn hại đến mèo, đều phải nhận h.ình p.hạt rất nặng, còn nặng hơn cả việc bị “ông trời đ.ánh cho”.
***

Cóc chợt nhớ ra mình cũng đã từng đọc được rằng, không chỉ Ai Cập mà trong nhiều nền văn hóa trên thế giới, mèo là biểu tượng gắn liền với tính nữ, ngược lại với chó đại diện cho tính nam. Như ngạn ngữ Pháp có câu: “Phụ nữ và mèo ở trong nhà, đàn ông và chó ở ngoài nhà”. Hay một số chàng trai thất tình thì hay trích lời của Noah Richard rằng: “Mèo đánh dấu lãnh thổ bằng vết móng vuốt trên lưng bạn, phụ nữ cũng làm điều đó nhưng là trong trái tim của bạn!”.

Cóc quay sang nhìn cô bạn của mình đang ưỡn ngực đầy tự hào, sấm chớp cũng đã ngừng, chẳng lẽ ông Trời cũng sợ làm phật lòng nữ thần mèo ư?

Nguồn ảnh: The Collector

Anubis – Vị thần không có đền thờ
_______
Anubis là ai?

Trong ngôn ngữ Ai Cập cổ đại, thần Anubis được gọi là Anpu hay Inpu. Cái tên này có cùng gốc với một từ có nghĩa là “đứa trẻ hoàng gia”.

Hình dáng: Thần Anubis được miêu tả đưới hình dạng nửa người nửa chó, hoặc ở dạng một con chó rừng màu đen. Màu đen của thần Anubis không phải do có mối liên hệ với màu lông của chó, mà là sự liên tưởng với màu sắc của thịt thối rữa và với đất đen của thung lũng sông Nile, tượng trưng cho sự tái sinh. Cánh tay thần Anubis đeo một dải ruy băng, một tay cầm móc (hequa, heka), tay kia cầm néo (nekhakha).

Vai trò chính của Anubis là ướp xác, hướng dẫn cho các linh hồn, và bảo vệ ngôi mộ. Theo huyền thoại về Osiris, ông đã giúp Isis ướp xác chồng bà. Theo câu chuyện này, những thầy tu làm việc trong quá trình ướp xác phải đeo mặt nạ mặt chó rừng. Hơn nữa, truyền thuyết kể rằng khi Osiris bị Set giết, các cơ quan nội tạng của ông đã trở thành quà tặng cho Anubis. Điều này khởi nguồn cho truyền thống dâng tặng một số bộ phận của người chết cho ông. Chó rừng thật thường đào xác chết ra khỏi những ngôi mộ nông để ăn xác. Vì vậy người Ai Cập cổ đại đã làm cho Anubis thành người bảo vệ cho nghĩa trang và là vị thần ướp xác để biến lực lượng tiêu cực thành lực lượng tích cực.

Do đó, những thầy tư tế làm việc trong quá trình ướp xác thời Ai Cập cổ phải đeo mặt nạ phỏng theo gương mặt của thần Anubis. Người ta tin rằng những kẻ cướp mộ sẽ bị trừng phạt bởi thần Anubis. Còn đối với những người tốt đã khuất, Anubis sẽ bảo hộ và ban cho họ một cuộc sống bình yên và hạnh phúc ở thế giới bên kia. Chính vì vậy, Anubis còn có tên gọi khác là “Người giám hộ cân tim”.

Vị thần không có đền thờ

Cho đến nay, các nhà khảo cổ chưa từng khai quật được đền thờ to lớn nào dành riêng cho thần Anubis.

Với vai trò quan trọng quyết định một linh hồn phàm trần đạt được sự sống vĩnh cửu, thần Anubis được thờ cúng trên khắp đất nước. Tuy nhiên, không giống như các vị thần và nữ thần khác, hầu hết các ngôi đền thờ Anubis đều xuất hiện dưới dạng lăng mộ và nghĩa trang.

Và không phải tất cả các ngôi mộ và nghĩa trang này đều chứa hài cốt người. Trong triều đại đầu tiên của Ai Cập cổ đại, người ta tin rằng những con vật linh thiêng là biểu hiện của các vị thần mà họ đại diện. Đó là lý do ra đời hệ thống "hầm mộ chó", là một hệ thống đường hầm dưới lòng đất chứa gần tám triệu con chó được ướp xác, bao gồm cả chó rừng và cáo, để tôn vinh thần chết.

Ngày nay mặc dù chúng ta biết khá nhiều về Anubis, một số điều vẫn còn là bí ẩn. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn: Anubis, vị thần chó rừng Ai Cập, đóng vai trò trung tâm trong việc xoa dịu nỗi lo lắng và niềm đam mê tự nhiên của người Ai Cập cổ đại về những gì xảy ra sau khi chúng ta trút hơi thở cuối cùng.

【 𝐓𝐡𝐢ê𝐧 𝐂ẩ𝐮 – 𝐘ê𝐮 𝐪𝐮á𝐢 𝐡𝐚𝐲 𝐭𝐡ầ𝐧? 】

Thuở xa xưa, có một loài yêu quái (Youkai) có thể hô mưa, gọi gió, tạo sấm sét,...mang sức mạnh của những vị thần (Kami) trong Thần đạo – tôn giáo bản địa của Nhật Bản. Qua biên niên sử hay những bản thoại truyền miệng đan xen giữa lịch sử cùng những huyễn hoặc kỳ ảo, chúng ngày càng được khoác lên mình tấm áo choàng huyền bí và mang nhiều sắc thái khác biệt.

Người Nhật gọi chúng là “天狗 – 𝐓𝐞𝐧𝐠𝐮 – 𝐓𝐡𝐢ê𝐧 𝐂ẩ𝐮” mang ý nghĩa là thiên khuyển – chó trời, nhưng trong suốt quá trình tiến hoá của Tengu, hình dạng lại không hề giống với loài chó.

𝐇ộ 𝐤𝐡ẩ𝐮 𝐜ư 𝐭𝐫ú: Trong núi (chủ yếu trên các ngọn núi cao) do ưa thích cuộc sống yên ổn và khá tách biệt, nhưng lại rất thích can thiệp vào xã hội con người (hay chọc phá con người).

𝐍𝐠𝐨ạ𝐢 𝐡ì𝐧𝐡: (mang tính lừa gạt do là một bậc thầy về nghệ thuật biến hình như các pháp sư Trung Hoa, không giống trong Manga hay được “đẹp trai hóa” thành “ nam chính”)
Ban đầu, xuất hiện trong hình dạng của một ác điểu mình người đầu quạ, trên cái đầu nhỏ có chiếc mỏ dài cùng đôi cánh rộng và bộ móng vuốt dữ tợn. Hàng thế kỉ trôi qua, người - chim càng tiến hoá sâu hơn, càng lúc càng giống người, lông chim rụng đi nhiều, mỏ chim cũng vậy, rụng đi và được thay bằng chiếc mũi dài của người. Dù ngoại hình giống người hơn trước, ta vẫn dễ dàng nhận ra chúng nhờ đôi cánh lớn giống cánh chim ưng và nước da hung đỏ. “ Không kì thị ( Thật ra rất nhiều nha!) nhưng nói chung không thể nào là soái ca được.”

𝐓í𝐧𝐡 𝐜á𝐜𝐡: Kiêu ngạo, thù dai, tinh nghịch,... nhưng không ác độc. Đôi khi hơi ác tính, có xu hướng chơi khăm con người.
Là bậc thầy trong nghệ thuật biến hình, nên thích sử dụng khả năng này để trêu chọc, chơi khăm con người. Thường thấy nhất là hóa thân thành ẩn sĩ hoặc nhà sư để bày trò chọc phá người dân hay ám vào các thiếu nữ xinh đẹp để quyến rũ các nhà sư. Nhưng khác với các yêu quái khác, Tengu hầu như không làm hại con người. Tengu chỉ bắt cóc một thời gian sau đó thì trả về ở một địa điểm cách xa nơi bị bắt cóc và các nạn nhân sẽ không nhớ gì về sự việc này. Do vậy, nên đôi khi những người bị mất tích do đi lạc cũng đổ lỗi cho tengu. “Hơi oan ức nhưng thôi kệ.”
Hơn nữa, mặc dù Tengu khinh bỉ những kẻ kiêu căng, ngạo mạn, nhưng chính Tengu lại mắc phải những khuyết điểm đó. Và có tiếng là kiêu ngạo, thù dai và rất dễ bị xúc phạm. “Rất làm mình làm mẩy!”

𝐍ă𝐧𝐠 𝐥ự𝐜:
Thuật biến hình: thay đổi hình dạng, biến thành nhiều loài khác nhau.
Ngoại cảm: trò chuyện với con người mà không cần mở miệng hay mỏ, điều khiển và đọc được tâm trí của loài người.
=> 2 khả năng này thường được Tengu dùng để trêu chọc, lừa gạt dân thường hoặc khi tấn công nhà sư. Hoá thành các đại sư được tôn kính, thậm chí thành Đức Phật để loan tin đồn thất thiệt hoặc ám những thiếu nữ trẻ đẹp để sai họ mê hoặc sư sãi mới vào chùa.
Bay: sở hữu đôi cánh lớn nên rất giỏi trong việc bay lượn, việc di chuyển, bay từ nơi này sang nơi khác trong nháy mắt.
Triển khai tà thuật: khi giao đấu Tengu tung ra những tuyệt kỹ tà thuật nhanh như chớp và mạnh như vũ bão mà người trần mắt thịt không thể nắm bắt hay nhìn thấy được khiến đối thủ dễ bị trúng chiêu và khó tránh được.
Kỹ năng chiến đấu: tinh thông võ thuật, được cho là thầy dạy võ cho các Ninja, samurai, kiếm sĩ thời xưa.
Điều khiến thời tiết: chúng có thể hô mưa, gọi gió, tạo giông tố lốc xoáy một cách dễ dàng với chiếc quạt thần kỳ.
Nghịch lửa: Tengu rất thích đùa nghịch với lửa, chúng có thể dùng lửa biến mọi thứ thành tro tàn chỉ trong phút chốc.
Với pháp lực phi thường, cộng thêm sự phức tạp trong nhân cách của Tengu càng khiến Tengu trở nên thần bí và hấp dẫn hơn.

𝙋/𝙨: Tengu là một sinh vật kỳ lạ, đại diện cho hai mặt đối lập là thiện ác, thần linh và yêu quái. Tuy ban đầu được miêu tả là một “yêu quái” độc ác, nhưng lại có rất nhiều truyền thuyết khắc họa về Tengu theo hướng lương thiện, có phần giống với “thần” hơn. Tengu cũng cứu giúp người tốt, trừng phạt kẻ xấu, dạy dỗ người tài. Những truyền thuyết ấy khiến người ta khó có thể khẳng định bản chất của Tengu. Liệu chúng có thật sự xấu? Hay chỉ là những vị thần khái tính giúp đỡ con người bằng những cách không ngờ? Rất khó phân định bản chất của Tengu là tốt xấu, đúng hay sai có lẽ đều phụ thuộc vào những câu chuyện và đức tin của mỗi người. Chỉ có duy nhất một điều có thể khẳng định rằng Tengu chính là một sinh vật huyền thoại có ảnh hưởng sâu sắc trong đời sống văn hóa tinh thần của người Nhật.

Dạo này tình hình lũ lụt xảy ra ở khắp nơi, trải qua khoảng thời gian khó khăn này Cóc mới thấm thía được sức ảnh hưởng đáng sợ của bão lũ và vai trò của hệ thống đê điều như “Thành trì vững chắc” để bảo vệ sản xuất cũng như cuộc sống của cộng đồng người dân trước thiên tai. Thảo nào từ xa xưa ông cha ta đã coi việc đắp đê là ưu tiên hàng đầu. Vì vậy, Cóc đã tìm hiểu một số thông tin liên quan đến hoạt động đắp đê ở thời kỳ phong kiến và hào hứng chia sẻ với các bạn cùng nghe sau đây!

Theo ghi chép trong Quốc sử Việt Nam, công trình thủy lợi đầu tiên được xây dựng vào thời Lê sơ - kênh nối thông Ninh Bình với nam Thanh Hóa. Đến thời Lý đã xây dựng được các công trình như: đê sông Lam (Nghệ An), đê Như Nguyệt trên sông Cầu, kênh Lẫm Cảng - Ninh Bình, sông Tô Lịch - Hà Nội…

Tiếp tục đến tháng 3 năm Mậu Thân (1248), nhà Trần cho đắp đê Đỉnh nhĩ. Lần đầu tiên đê này được đắp suốt từ đầu nguồn đến bờ biển để ngăn nước lụt khỏi tràn ngập và có bồi thường thỏa đáng cho dân ở những chỗ nào phạm vào ruộng đất của họ.

Đến thời kỳ nhà Nguyễn cai trị vào thế kỷ XIX, lũ lụt, vỡ đê xảy ra khá thường xuyên nên tại thời vua Minh Mạng đã có người đưa ra đề nghị bỏ đê. Tuy nhiên nhà vua và nhiều quan lại đã lập luận và quyết tâm giữ đê, đắp đê là chống nước lụt cho dân yên. Đến thập niên đầu thế kỷ 20, triều đình có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức quản lý đê điều dẫn đến tình trạng lụt lội đã giảm thiểu.

Cho đến nay, việc đắp đê và tu bổ đê hàng năm để ngăn lũ đã trở thành nhiệm vụ thường xuyên, luôn được Chính phủ đặc biệt coi trọng. Công trình đê điều đã trở thành công trình văn hóa, lịch sử của dân tộc ta.

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH BÃO NHIỆT ĐỚI

Bão là trạng thái nhiễu động của khí quyển và là một loại hình thời tiết cực đoan. Bão chỉ có thể hình thành khi có đủ 3 điều kiện: Nhiệt, ẩm và động lực để tạo xoáy.

Bão thường hình thành ở các vùng nhiệt đới (trong dải vĩ độ 5-20 độ) vì hiện tượng này cần một dòng nước rất nóng, tối thiểu là 26 độ ở độ sâu ít nhất là 50m dưới nước.

Nước nóng tạo nên tình trạng bốc hơi mạnh, mà sự bốc hơi chính là nhiên liệu của bão. Khối khí có độ ẩm rất lớn này sẽ di chuyển lên cao đến 15 km. Ở đó, khí sẽ trở nên lạnh, cô đặc và khiến những đám mây bão không cố định trở nên lớn hơn.

Khi khí lạnh di chuyển từ trên xuống dưới thông qua mắt bão, nó sẽ tiếp tục hút đầy không khí nóng ẩm và bị hút bay lên cao với tốc độ rất lớn vào bên trong ống khí.

Nước càng nóng, guồng máy nhiệt độ càng lên cao và gió cũng tăng tốc. Lúc này, bão tăng sức mạnh. Sức của nó đôi khi đạt đến mức tương đương 5 quả bom hạt nhân/mỗi giây. Nhưng ngay khi gặp một dòng nước lạnh hơn hoặc gặp đất liền, bão giảm cường độ vì thiếu khí nóng bốc hơi.

Mỗi năm, bão nhiệt đới gây ra nhiều thương vong, tử vong và gây thiệt hại to lớn về tài sản cũng như cơ sở hạ tầng của nhiều nước. Trong 50 năm qua, đã có 1.945 thiệt hại có nguyên nhân từ bão nhiệt đới, khiến 779.324 người thiệt mạng và gây tổn thất 1,4 nghìn tỷ USD.

Vẹt có lẽ đã không còn xa lạ với người nuôi chim cảnh. Ngoài việc hót líu lo, chúng còn có khả năng bắt chước tiếng người rất giỏi. Sở hữu ngoại hình đẹp đẽ, loài vẹt thường được ưa chuộng và nuôi nhiều. Nhưng hôm nay, nhà Cóc knows sẽ giới thiệu cho các bạn biết về một loài vẹt sở hữu nhiều “giấy chứng nhận” nhất. Một tràng pháo tay dành cho khách mời của chúng ta, nãi ba của cú vẹt Kakapo.

Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Xin chào mọi người, tôi là người chăm sóc của những chú vẹt Kakapo.
MC: Vâng, chào anh. Rất hân hạn được đón tiếp anh ở đây.
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Dạ vâng. Hôm nay, tôi cũng rất vui mừng được xuất hiện ở đây để nói về những “báo thủ” mà mình đang chăm sóc.
( Chiếu bức ảnh của Kakapo lên màn hình).
MC: Oa, trông thật là to lớn làm sao. Không thể tin là một con vẹt có thể to lớn đến vậy.
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Ấn tượng ban đầu là rất béo và ục ịch, không giống hầu hết các loài chim khác là thường có thân hình thon thả(cần duy trì cơ thể nhẹ nhàng để bay). Đôi cánh không thể gánh vác đỡ được trọng lượng cơ thể, nên chúng đã tiến hóa lên một tầm cao mới – một con gà đi bộ thực thụ. “Giấy chứng nhận thứ nhất - Loài vẹt duy nhất trên thế giới không biết bay”.
MC: Nếu chúng không biết bay, thì việc săn mồi sẽ như thế nào?
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Thay vì săn mồi, chúng có chế độ “ăn chay toàn phần” . Chỉ ăn hạt hạnh nhân và các loại quả cây Muselin, Rimu, Matai, Totara...nhưng lại bị béo phì. “ Giấy chứng nhận thứ 2 – Loài vẹt béo nhất”
MC: Khổ quá nhỉ, ăn chay mà vẫn béo.
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Nhưng có lẽ vì chỉ ăn chay nên nó lại có tác dụng khác, vì vẹt Kakapo có tuổi thọ cao tới 90 năm.”Giấy chứng nhận 3 – Loài vẹt có tuổi thọ cao nhất”
MC: Vậy cũng coi như được an ủi chút chút, không được thân hình thon thả, nhưng lại được cái sống thọ.
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Bạn nghĩ sao khi mà chúng được coi là đối thủ nặng kí của gấu trúc về độ ngu ngốc và việc tự đưa tên mình vào sách đỏ. Dù không biết bay nhưng chúng lại có sở thích ăn các loại hạt tươi ở trên cây cao 20 – 30m, vì vậy chúng chỉ có thể trèo cây nhờ bộ vuốt sắc nhọn và chiếc mỏ cứng cáp. Đôi cánh nhỏ bé cũng giúp giữ thăng bằng cho cơ thể. Lúc leo lên rất giỏi, nhưng lúc xuống thì có thể loay hoay 1-2 tiếng đồng hồ, nếu vẫn không xuống được chúng sẽ thả rơi tự do(chắc nó quên là nó không biết bay) và tiếp đất bằng đầu gây chấn thương. “Giấy chứng nhận thứ 4 - Loài vẹt ngu ngốc nhất”.
MC: Bị ngã như vậy chúng không rút kinh nghiệm nào sao?
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Chúng không để tâm đến đâu, dù hôm nay rơi đau như thế nào, chỉ cần một giác ngủ, mọi thứ sẽ được reset lại và chạy lại từ đầu vào hôm sau.
MC: Thật là một tinh thần sắt thép. Với tính cách như vậy, thì hẳn là vẹt Kakapo rất thân thiện nhỉ?
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Chính vì quá thân thiện, hiền lành nên sức chiến đấu gần như bằng không. Khi gặp nguy hiểm, chúng thường chọn cách đứng im và có lối suy nghĩ có lẽ chúng tàng hình hay là 1 lá cây (vì lông vẹt Kakapo có màu xanh) ẩn mình vào hậu cảnh. “Giấy chứng nhận thứ 5 – Loài vẹt không có bất cứ một cơ chế phòng vệ chủ động nào”.
MC: Thế chúng có ngụy trang được không?
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: Chỉ có tác dụng duy nhất với đại bàng mà thôi. Chứ thật ra cách chúng đứng im gần như ( mà chính xác) là nộp mạng. Bởi vì trên cơ thể vẹt Kakapo luôn tỏa ra mùi hương dễ chịu, gần giống mùi hương hoa, mùi mật hoặc sáp ong. Nếu mà gặp kẻ săn mồi trực tiếp, về cơ bản là coi như xong đời.”Giấy chứng nhận thứ 6- Loài vẹt có mùi hương hoa đặc trưng”.
MC: Tôi còn một vấn đề muốn hỏi tại sao lại gọi vẹt Kakapo là cú vẹt vậy?
Nãi ba của cú vẹt Kakapo: À, đây là một sở thích khá là khác lạ, tuy là vẹt nhưng chúng lại có lối sống như một con cú, chúng dành cả ngày để ngủ và đi bộ lang thang vào ban đêm – thời điểm đi săn của động vật săn mồi.”Giấy chứng nhận thứ 7 – Loài vẹt đi ngược lại tự nhiên về ham muốn sinh tồn”.
MC: Cám ơn anh đã đến đây và chia sẻ với chúng tôi.

P/s: Chiến lược sinh tồn duy nhất của vẹt Kakapo là sống lâu hơn đối thủ. Nhưng kết hợp với những pha tự hủy ở trên như vậy sống 5 năm đã là khó chứ đừng nói là 90 năm.

NGÀY CHEO CHEO TRỞ VỀ

Cóc *đang phát trực tiếp*: Xin chào cả nhà yêu, mình đang thực hiện thử thách 3 ngày sinh tồn trong rừng, nhưng mình đang bị mất phương hướng sau 30 phút đầu tiên và…Áaaa! Trời ơi!
*Cóc giật mình nhìn thấy khóm cây trước mặt rung rinh”
Trong khóm cây phát ra một tiếng “É”
Cóc: Ai… ai đó?
Cóc tiến lại gần khóm cây thì con vật kia chạy mất, Cóc nhìn theo một dáng hình mà chưa từng thấy bao giờ. Cóc đuổi theo.
Cóc: Hộc…hộc…bạn gì ơi, dừng lại tôi hỏi đường với!
Con vật bí ẩn kia hoảng sợ và chạy tiếp
Cóc: Bạn ơi … hộc…hộc…đã có ai làm gì bạn đâu…đã chạm vào đâu???
Cóc: Bạn chuột chân dài ơi! Ôi…ăn gì mà chạy nhanh thế.

Con vật bí ẩn đứng khựng lại, quay ra lườm: Bạn gọi mình là gì cơ, chuột á?
Cóc lúc này mới nhìn rõ mặt người bạn, thầm nghĩ: Mặt giống chuột chứ người lại không giống, là sao nhỉ?
Con vật bí ẩn lên giọng: Mình là Cheo Cheo, chẳng lẽ bạn không biết ư?
Cóc nheo mắt: Cheo Cheo á? Lần đầu tiên mình được nghe tên đấy!
Cheo Cheo: Chắc ở trường bạn lười học lắm nhỉ, họ của mình mà cũng không biết. Với mình là hươu, không phải chuột!
Cóc: Hươu á? Hươu phải to và cao, còn mình thấy bạn khá lá…!
Cheo Cheo: Bạn muốn mình để bạn lại đây một mình không?
Cóc giật mình, hay tay xoa vào nhau, cúi đầu hối lỗi: Ối đừng! Cho mình xin lỗi, mình không có ý xấu đâu. Nhưng thực sự mình chưa từng biết đến bạn. Bạn có thể giới thiệu cho mình thêm không?

Cheo Cheo: Tổ tiên của chúng mình đã sống ở Việt Nam từ lâu. Chúng mình sống ở bìa rừng ẩm để tránh thú dữ. Chúng mình ăn các loại lá, quả nhỏ và hạt.
Nhìn Cóc vẫn đang băn khoăn, Cheo Cheo tiếp lời: Mình biết bạn tò mò điều gì? Bạn thấy mình là hươu nhưng lại không có sừng đúng không?
Cóc gật đầu
Cheo Cheo: Từ xưa chúng mình đã không có sừng rồi, nghe ông bà kể lại thì mình là loài móng guốc nhỏ nhất. Ngoài ra, mình cũng không có tuyến lệ.
Cóc: Thế bạn có bị khô mắt không?
Cheo Cheo: Nên mình có chiếc lưỡi rất dài để liếm làm ướt mắt.
Cóc lè lưỡi mình ra nhìn thử, rồi tìm cách đổi chủ đề.
Cóc: Mà nay bạn đi chơi một mình à, đàn của bạn đâu?
Cheo Cheo: Chúng mình thường sống độc lập, những anh chị trưởng thành thì mỗi năm lại gặp nhau ghép đôi một lần, còn lại thì sẽ sống một mình.
Cheo Cheo: Bình thường họ mình toàn là “cú đêm”, từ 7 giờ tối đến 11 giờ đêm mới ra đường. Hôm nay mình muốn ngắm bình minh mới ra ngoài giờ này, thế là gặp bạn.

…
Sau cuộc trò chuyện ngắn, Cheo Cheo chỉ đường cho Cóc ra khỏi rừng để dễ xác định lại phương hướng. Cheo Cheo không quên nhắn nhủ Cóc hãy chăm học hành hơn rồi hẵng vào rừng đi thực tế. Cóc ngượng lắm, nên tranh thủ có 4G phải tra google ngay về người bạn mới gặp.

Google: “Loài Cheo Cheo được cho rằng đã tuyệt chủng từ 30 năm trước, nay bất ngờ xuất hiện lại ở Việt Nam”
Cóc giật mình: “30 năm, vậy là các cụ tổ nhà mình còn chưa ra đời…Thế mà bạn ấy dám chê mình học không đến nơi đến chốn!”
Google: “Cheo Cheo là loài nhút nhát. Chính vì vậy nên trong quá khứ Cheo Cheo rất dễ bị con người săn bắt, giết thịt. Mất môi trường sống và việc buôn bán bất hợp pháp là 2 nguyên nhân khiến loài này rơi vào tình trạng gần tuyệt chủng."
Cóc trầm tư, nhìn về phía rừng: “Hy vọng bạn ấy sẽ được lớn lên khỏe mạnh, được thoải mái vui chơi trong rừng già!”

Cóc: Xin chào!! Tôi là Cóc Cần Học, hình như bạn chính là bộ trưởng bộ ngoại giao - Capybara đúng không?
🦫: Ơ không không, tôi là Hải ly!!!
Cóc: Thật không vậy, sao nhìn bạn lại có nét giống Capybara nhỉ?
🦫: Haha, tôi không nói đùa đâu…Dạo gần đây cũng có khá nhiều người nhầm tôi với Capybara. Chắc cũng do chúng tôi đều thuộc loài gặm nhấm với bộ lông màu nâu sẫm cùng ngoại hình tròn tròn ú ú giống nhau. Chúng tôi còn là loài gặm nhấm lớn thứ hai trên thế giới đó
Cóc: Ra là thế…Nhưng mà còn có cách nào khác để tôi cũng như mọi người nhận ra cậu nữa không nhỉ?
🦫: Xem nào…chúng tôi còn có bộ lông màu nâu sẫm, đuôi hình mái chèo, 2 chân trước có móng vuốt để cầm nắm, 2 chân sau có màng bơi giống vịt…
Cóc: Đỉnh thật sự đấy!!
🦫: Nhưng mà mắt của chúng tôi kém lắm. Nhưng chắc cũng do thị lực kém bẩm sinh nên ông Trời bù lại cho chúng tôi có thính giác, khứu giác và xúc giác nhạy bén.
Cóc: Dù sao đây cũng là một đặc điểm riêng độc đáo của các bạn mà…Vậy bạn có thể giới thiệu về nhà của bạn không?
🦫: À…Chúng tôi có tập tính xây nhà dưới nước. Trước khi xây chúng tôi phải lượm nhặt các cành, cây gỗ, đá, bùn để làm vật liệu xây dựng. Sau đó, chúng bắt đầu xây đập trên một con sông để ngăn nước chảy tạo ra khu vực nước dâng cao và tiến hành xây nhà trên đó.
Cóc: Ý bạn là nhà của bạn giống một cái đập nước hả?
🦫: Đúng rồi, chúng tôi xây nhà như vậy để tránh khỏi những kẻ săn mồi. Nhà của chúng tôi có lối vào ở dưới nước để giữ được sự an toàn. Trong trường hợp khẩn cấp, lối vào này sẽ là cửa thoát hiểm để chúng tôi rời đi.
Cóc: Tôi thấy vài cái cây khá to bị đổ, có phải bạn do làm không?
🦫: Hehe…Vì cmiếng cơm manh áo thôi mà. Chúng tôi sử dụng hàm răng và răng cửa chắc chắn để đốn cây làm nhà đó.
Cóc: Vậy ở đây có khá nhiều gia đình hải ly, làm cách nào để bạn tìm được về nhà mình thế
🦫: À không lo bạn ơi, chúng tôi có một cái túi có mùi nằm ở đuôi, giúp chúng tôi tìm đường đi và lãnh thổ, mùi của chúng tôi giống mùi vani đó.
Cóc: Wow…Thảo nào đúng cạnh bạn tôi cứ thấy thơm thơm. Cơ mà tôi xin phép không làm phiền bạn làm việc nữa. Cảm ơn bạn vì buổi nói chuyện này nha!!!
🦫: Baii baiii!!!

Cóc: Xin chào các bạn! Cóc nghiện đọc sách và xem phim thế giới động vật nhưng đến gần đây mới có cơ hội để được đi trải nghiệm "Người thật việc thật". Hôm nay, Cóc đã được gặp anh Kền Kền, và được giải đáp rất nhiều thắc mắc của Cóc.

Cóc: Chào anh Kền Kền. Lần đầu gặp anh, xin anh giới thiệu về bản thân ạ.
Kền kền: Chào các bạn, tôi là Kền Kền, trong các loài chim, chỉ chúng tôi là có cái đầu trọc như này thôi

Cóc: Cái đầu trọc này làm anh khác biệt gì so với những loài chim khác ạ?
Kền kền: Cái đầu này hơi xấu, nhưng mà rất xịn. Chúng tôi ăn thịt xác chết, nên cái đầu trọc giúp chúng tôi tránh vi khuẩn bám vào người. Nhìn vậy thôi chứ chúng tôi sạch sẽ lắm!

Cóc: Vậy là cái đầu trọc là một ưu điểm rất lớn rồi. Cóc có thắc mắc, các anh có phải loài duy nhất có khẩu phần ăn đặc biệt như vậy không?
Kền Kền: Thật ra là không phải đâu, chúng tôi không phải loài duy nhất ăn nhưng đây là khẩu phần chính của chúng tôi. Chúng tôi không có móng vuốt sắc nhọn để đi săn, nhưng mỏ của chúng tôi rất chắc khỏe, có thể xé được các mảng thịt lớn.

Cóc: Việc ăn như vậy có ảnh hưởng gì đến các anh không?
Kền Kền: Không hề, thậm chí tôi thấy rất tốt. Chúng tôi không phải đi săn, sư tử hay các loài khác đi săn nhưng không thể ăn hết con mồi lớn, mà ở rừng tôi đâu có tủ lạnh. Sau 1 vài ngày là lũ sư tử không thể ăn thêm, thì chúng tôi sẽ mở tiệc. Chúng tôi "miễn nhiễm" với những vi khuẩn, virus trên xác chết nên chả ai tranh giành.

Cóc: Vậy thì thật hạnh phúc!
Kền Kền: Ngoài ra, các loài khác thấy tôi ăn xác chết còn thích lắm. Nếu không có chúng tôi, thì từ các xác đó, bao nhiêu là vi khuẩn bệnh dịch sẽ lan ra. Còn cả các mùi hôi rất khó chịu và khí độc nữa.

Cóc: Wow, vậy thì các anh chính là "Người bảo vệ môi trường" rồi!!
Kền kền: Đúng đúng, dù ngoại hình không bắt mắt như công hay những loài chim khác, nhưng chúng tôi cũng làm việc có ích nha.

Cóc: Lại nói, bao nhiêu là vi khuẩn, sao anh miễn nhiễm được với chúng?
Kền kền: Đầu tiên là hệ miễn dịch của chúng tôi rất khỏe. Tiếp theo là chúng tôi rất sạch sẽ. Ăn xong chúng tôi sẽ tắm rửa rất kĩ càng. Cuối cùng, là nhờ chiếc dạ dày thép này. Dịch dạ dày của chúng tôi có chứa axit cực mạnh, sẽ tiêu diệt tất cả các con vi khuẩn gây bệnh.

Cóc: Thật là tuyệt vời! Qua cuộc nói chuyện này tôi có một góc nhìn mới hơn về loài động vật ăn xác chết như các anh. Xin cảm ơn anh về buổi phỏng vấn thú vị này!!

𝟓 𝐒𝐔̛̣ 𝐓𝐇𝐀̣̂𝐓 𝐕𝐄̂̀ 𝐋𝐎𝐀̀𝐈 𝐊𝐈𝐄̂́𝐍 𝐂𝐎́ 𝐓𝐇𝐄̂̉ 𝐁𝐀̣𝐍 𝐂𝐇𝐔̛𝐀 𝐁𝐈𝐄̂́𝐓

Sự thật số 1 – Kiến có thể nâng vật nặng gấp 20 lần trọng lượng cơ thể của chúng. Chúng ta đều kinh ngạc khi thấy một con kiến ​ có thể mang một chiếc lá nặng gấp 100 lần kích thước vật lý của nó. Bạn có thể tưởng tượng nếu bạn có thể nhấc chiếc ô tô của mình lên để tập gym không?

Sự thật số 2 – Trong một đàn kiến, mỗi cá thể đều có một vai trò thông qua một hệ thống đẳng cấp. Một bộ phận là kiến ​​thợ, một nhóm là kiến ​​lính và một số ít sẽ là kiến ​​chúa. Kiến thợ đảm nhiệm việc duy trì sự phát triển của đàn kiến cùng với kiến ​​chúa thông qua việc chăm sóc hàng ngày, trong khi kiến ​​lính đảm nhiệm việc phòng thủ tổ. Kiến chúa có trách nhiệm lớn nhất đó là đẻ trứng để đàn kiến ​​ngày càng phát triển. Như vậy, mỗi con kiến ​​đều biết vai trò của mình và luôn bắt đầu thực hiện nhiệm vụ được giao mỗi ngày biến đàn kiến ​​trở thành một trong những tổ chức sống được điều hành hiệu quả nhất trong thế giới tự nhiên.

Sự thật #3 - Kiến đi theo những dấu vết do kiến ​​trinh sát để lại để tìm thức ăn. Nếu tuyến đường đó bị chặn bởi 1 vật thể, kiến ​​sẽ cố gắng đi vòng qua chỗ bị chặn để tìm tuyến đường ngắn nhất đến chỗ mục tiêu. Khi đã tìm được tuyến đường tối ưu, con kiến ​​sẽ tiết ra pheromone để thông báo cho những con kiến ​​khác. Không những vậy, kiến ​ sử dụng râu của chúng để ngửi những dấu vết này để tìm đến được nguồn thức ăn đó!

Sự thật số 4 – Ngoại trừ loài kiến ​​Bull Dog của Úc, hầu hết các loài kiến ​​đều có thị lực kém. Kiến có mắt kép giống như hầu hết các loài côn trùng. Nghĩa là mỗi mắt của chúng có nhiều thấu kính. Một số loài kiến ​​thậm chí còn bị mù hoàn toàn và chúng phải cảm nhận thế giới thông qua một số phương thức khác.

Sự thật số 5 – Kiến có thể "giao tiếp" với nhau. Kiến sử dụng pheromone để làm nhiều việc hơn là chỉ tạo ra một con đường mòn đến nguồn thức ăn gần nhất. Chúng có thể cảnh báo những con kiến ​​khác về một kẻ săn mồi và làm các đàn kiến ​​khác bối rối để khiến chúng đánh nhau.

Sự thật số 6 - Kiến là loài sinh vật khá tuyệt vời đã tồn tại hàng triệu năm. Chúng được tìm thấy trong các hóa thạch hổ phách và có mặt ở mọi châu lục ngoại trừ Nam Cực.

"CHẾ ĐỘ MẪU HỆ " CỦA ONG MẬT

Khi tìm hiểu về tổ chức xã hội của ong mật, Cóc nhận thấy một vài nét có thể liên tưởng đến chế độ mẫu hệ của con người. Ví dụ như việc người phụ nữ sẽ đứng đầu dòng họ, cai quản mọi công việc liên quan đến gia đình, phân công lao động. Tuy nhiên, mọi sự so sánh đều là khập khiễng nên Cóc chỉ liên tưởng vu vơ một chút thôi. Hôm nay, các bạn hãy cùng Cóc thâm nhập vào một tổ ong để tìm hiểu về những hoạt động bên trong nhé!

Ong là loài côn trùng có tổ chức xã hội cao, giống như kiến và mối. Ong sống theo đàn, mỗi đàn đều có ong chúa, ong thợ, ong đực, ong non, ấu trùng và trứng. Trong đó, ong chúa là con cái duy nhất có khả năng sinh sản, ong thợ dù cũng mang giống cái nhưng buồng trứng không phát triển. Mỗi con ong mang những nhiệm vụ khác nhau.

Mỗi đàn chỉ có một con ong chúa, mục đích chính của nó là sinh sản. Nếu trong tổ ong có 2 chúa trở lên thì đàn ong đó sẽ sớm tách đàn, một phần của đàn ong sẽ theo chúa mới. Hoặc cũng có trường hợp ong chúa mới được sinh ra để thay thế cho ong chúa đã già yếu. Ong chúa được sinh ra từ trứng đã thụ tinh, được chăm sóc trong “mũ chúa” ngay từ bé và được cho ăn hoàn toàn bằng sữa ong chúa. Ong chúa chỉ giao phối 1 hoặc 2 Lần trong đời nhưng với nhiều ong đực cùng một lúc, tinh trùng được lưu trữ lại để thụ tinh dần, đảm bảo tính chọn lọc di truyền tốt nhất cho sự phát triển của loài ong. Ong chúa trung bình sống 3 đến 5 năm, nhưng có thể đẻ lên tới 200.000 trứng mỗi năm trong 2 đến 3 năm đầu tiên. Ngoài việc sinh sản để gia tăng số lượng cá thể, ong chúa còn có nhiệm vụ duy trì trật tự xã hội của đàn ong nhờ vào “chất chúa” mà nó tiết ra.

“Chất chúa” này thực chất là feromol. Ong chúa có khả năng tiết ra khoảng 30 loại feromol khác nhau, mỗi loại phục vụ một mục đích riêng. Ví dụ feromol có thể hấp dẫn ong đực đến giao phối, hoặc kích thích ong thợ tích lũy thức ăn, hoặc ngăn cản ong thợ xây mũ chúa mới quá sớm,...Feromol giống như một thiết bị điều khiển từ xa, giúp ong chúa điều hành mọi hoạt động diễn ra trong tổ. Khi ong chúa già đi, số lượng và chất lượng feromol giảm, đàn ong đông đúc sẽ không thường xuyên “nhận lệnh” từ chúa, lúc này ong thợ có thể bắt đầu xây dựng mũ chúa thay thế. Mũ chúa là tổ cho ấu trùng chúa mới, ấu trùng ong chua được nuôi hoàn toàn bằng sữa ong chúa nên cơ thể phát triển toàn diện. Mặt khác, ong thợ chỉ được nuôi bằng sữa ong chúa trong 3 ngày đầu tiên, rồi được nuôi bằng mật ong và phấn hoa cho tới khi trưởng thành, nên khả năng sinh sản của chúng không phát triển.

Ong chúa và ong thợ đều được sinh ra từ trứng đã thụ tinh. Ong thợ có số lượng đông đúc nhất trong đàn ong. Chúng đảm nhận tất cả các công việc nặng nhọc nhất trong đàn ong như xây tổ, chăm sóc ấu trùng, ong non và ong chúa, tìm kiếm thức ăn, phòng chống kẻ thù…Thông thường, ong thợ chỉ được khoảng 50 đến 60 ngày. Nếu thời tiết nắng nóng, ong thợ chỉ sống được 5 đến 6 tuần. Một trong những vai trò quan trọng nhất của ong thợ là kiếm ăn, chúng thường bay xa để kiếm phấn hoa. Việc thu hoạch này được chỉ dẫn bởi ong trinh sát, những cô ong sẽ bay đi tìm nơi có thức ăn trước rồi về báo cho ong thợ đến thụ phấn. Ong thợ sẽ nhai mật hoa và biến chúng thành mật ong thông qua enzyme.

Với đa phần các loài động vật thì trứng không thụ tinh sẽ không nở ra con được, nhưng với ong thì khác. Trứng ong không được thụ tinh sẽ nở ra ong đực. Ong đực thường to lớn nhưng chúng không biết tự tìm kiếm thức ăn, mà đều nhờ ong thợ nuôi. Tuổi thọ của ong đực thường được khoảng 3 tháng đến 1 năm. Tuy nhiên nếu nguồn thức ăn khan hiếm, ong đực sẽ bị đẩy ra khỏi tổ. Ong đực chỉ được sinh ra nhiều trong mùa sinh sản hoặc chia đàn. Nhiệm vụ của ong đực là thụ tinh cho ong chúa. Trong mùa giao phối, ong chúa sẽ bay lên không trung và tỏa ra feromol thu hút hàng nghìn ong đực đến vây quanh, tạo thành một “đám mây” ong đực. Khoảng 15 đến 30 con ong đực khỏe nhất sẽ được giao phối với chúa tơ. Sau khi giao phối, cơ quan giao cấu của ong đực bị đứt, chúng sẽ trở nên tê liệt rồi c.hết.

Ngoài những thông tin kể trên, cách tổ chức và vận hành của đàn ong mật còn rất nhiều điều thú vị khác nữa. Các bạn đọc thân mến nếu muốn cùng Cóc tìm hiểu sâu thêm thì hãy để lại lời nhắn ở comment nhé!