21/04/2024
Đặng Huy Trứ (1825-1874) - ông tổ nghề nhiếp ảnh Việt Nam
Danh thần và danh sĩ thời Nguyễn. Ông có tên tự là Hoàng Trung, tên hiệu là Võng Tân và Tỉnh Trai, từng đi tu ở chùa Từ Hiếu nên có pháp danh là Đức Hải. Ông quê ở làng Bát Vọng, sau chuyển sang ở làng Thanh Lương, nay thuộc phường Hương Xuân, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Đặng Huy Trứ nổi tiếng thông minh, dĩnh ngộ và ham học từ nhỏ. Ông từng hai lần thi đỗ Cử nhân Nho học, làm vua Tự Đức đến chức Bố chánh tỉnh Nam Định, nhiều lần đi sứ quan triều đến các nước Trung Quốc, Triều Tiên, Xiêm La (Thái Lan). Ông đi nhiều nơi trong nước và nước ngoài, tiếp xúc với nhiều quan điểm tư tưởng mới.
Từ giữa thế kỷ XIX, Đặng Huy Trứ chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế, canh tân đất nước, vận động triều đình Huế chú trọng đầu tư khai mỏ, mở mang thủ công nghiệp, thương nghiệp và giao thông vận tải, phát triển khoa học quân sự bằng cách cử người đi học đóng thuyền, chế tác vũ khí ở phương Tây, đẩy mạnh cải cách xã hội bằng cách chống tư tưởng trọng văn khinh võ, chống hối lộ - tham nhũng, nhấn mạnh đức tính cần kiệm liêm chính, chí công vô tư của quan lại... Ông được vua Tự Đức tin tưởng giao cho việc thành lập và quản lý các thương điếm Lạc Sinh Điếm, Lạc Thanh Điếm và Ty Bình Chuẩn để giao thương với phương Tây, tạo dựng nền tảng tài chính và quân sự cho triều đình nhà Nguyễn trong những năm 1850-1870. Về sau, chủ trương canh tân của ông không được ủng hộ, vua Tự Đức giáng chức, đưa ra Bắc làm Bang biện Ninh Thái (Bắc Ninh Thái Nguyên). Ông mất năm 1874 tại Đồn Vàng thuộc tỉnh Hà Đông (Hà Nội).
-
Đặng Huy Trứ còn là một danh sĩ có nhiều sáng tác được lưu truyền. Tác phẩm của ông bao gồm các bộ Tùng chinh di quy, Nhị vị tập, Hoàng Trung thi văn sao, Tứ thập bát hiếu kỷ sự tân biên, Khang Hy canh chức đồ, Việt sử thánh huấn diễn nghĩa, Nữ giới diễn ca... Ngoài ra, ông còn có công đưa loại hình nghệ thuật nhiếp ảnh vào Việt Nam.
-Trích: Tiểu vùng văn hoá xứ Huế-
Video: TRT online