02/04/2025
Tại sao khi bước chân vào ngành này, hầu như các thành viên trong hệ thống chỉ đưa ra 1 cách làm đó là truyền miệng. Có lẽ vì ngay tại thời điểm khai sinh ra ngành kinh doanh này, khái niệm marketing chỉ mới bắt đầu bước vào giai đoạn sơ khai. Mọi người vẫn chưa có nhiều nhận thức về khái niệm marketing. Và bên cạnh đó, tại thời điểm mà MLM ra đời, cũng không có quá nhiều phương thức truyền thông khác để thay thế cho hình thức truyền miệng.
Hiện nay, có rất nhiều những chuyên gia đang giang dạy các khóa học marketing khác nhau trên các nền tang như facebook, zalo, youtube, ...
Tuy nhiên, những việc như chúng ta đǎng bài trên facebook, zalo hay đǎng tải 1 đoạn video lên youtube, nó không thể hiện công việc của marketing. Mà nó chỉ là 1 phần ở trong đó. Nếu như marketing là 1 chiếc bánh xe, thì việc đǎng tải nội dung lên các nền tang đó chỉ được xem như chiếc vành của bánh xe. Nó là 1 phần trong marketing, chứ không phải là marketing. Tại sao tôi lại đang nói về những điều này? Chúng ta đang ở trong ngành kinh doanh Multi Level Marketing, và nếu như chúng ta không có cách hiểu đúng đắn về Marketing, thì chúng ta sẽ chẳng thể nào hiểu được ngành kinh doanh này. Và vì trước đây tôi đã từng có 1 thời gian làm việc trong vai trò một người làm marketing, nên tôi phần nào hiểu được marketing là gì. Tôi không nói rằng tôi là một người làm marketing giỏi, tôi chỉ nói rằng tôi hiểu được nó.
Tôi sẽ không đưa ra khái niệm về marketing là gì, vì cho dù đến tận bây giờ, vẫn chưa có một định nghĩa chính xác nhất về marketing. Mà tôi sẽ chỉ đưa ra những công việc một người làm marketing cần làm. Nếu bạn tìm kiếm thông tin ở bất cứ đâu, bạn có thể thấy được rằng thế giới của marketing thật sự rất rộng lớn với rất nhiều những công việc khác nhau và mặc dù phải đến những nǎm đầu của thế kỉ 19, khái niệm về marketing mới ra đời, nhưng một cách bản nǎng và tự nhiên nhất, từ thời xa xưa, kể từ khi có trao đổi hàng hóa, giao thương buôn bán, con người đã làm hoạt động marketing.
Có thể ở Việt Nam bạn đã nghe rất nhiều về ’Hữu xạ tự nhiên hương’ đúng chứ. Tạm hiểu là sản phẩm tốt, tự khắc người khác biết đến. Tuy nhiên có phải như vậy không? Nếu 1 sản phẩm tốt, nhưng sau khi chúng ta làm ra, cất giấu trong nhà và khóa cửa lại thì có ai biết đến không nhỉ? Trên đời này không hề có sản phẩm nào tự bán cả! Hẳn là bạn cũng có xem các phim truyền hình, bạn có thể thấy người ta đặt một gánh bánh bao ở chợ và đứng rao lên ’Bánh bao nóng hổi vừa thổi vừa ǎn, 3 hào 1 cái, 5 hào 2 cái, mua đi mua đi’. Chỉ bấy nhiêu đó thôi, là chúng ta đã làm hoạt động marketing.
Đầu tiên, đó là mang gánh bánh bao đến chợ, nơi có thể sẽ xuất hiện nhiều khách hàng tiêu thụ bánh của chúng ta.
Thứ hai, đó là rao lên ’Bánh bao nóng hổi vừa thổi vừa ǎn, 3 hào 1 cái, 5 hào 2 cái, mua đi mua đi’ đó là đưa ra thông điệp quang cáo sản phẩm. Bạn có thể nghĩ xem, nếu chúng ta không đứng ở chợ mà đặt gánh bánh bao bên bờ suối cạnh một đỉnh núi nào đó rồi đứng rao lên thì có ai mua không nhỉ?
Hoặc nếu như bạn đặt gánh bánh bao ở chợ, và bạn không nói gì cả. Tuy nhiên, bên cạnh có 1 người cũng bán bánh bao và đứng rao lên như ví dụ trên tôi đưa ra, bạn nghĩ khách hàng sẽ mua của ai? Chắc hẳn cũng sẽ có 1 số ít khách hàng tiến lại gần chúng ta để mua nếu họ không thích chen lấn, hoặc họ thấy bạn đẹp trai và muốn làm quen thì có thể, nhưng với việc bạn rao lên như vậy hẳn sẽ mang về khách hàng nhiều hơn cho việc bán bánh bao. Đúng chứ?
Rồi sau đó, vì bạn thấy bên kia đắt khách quá, bạn không bán được hàng, bạn bắt đầu có ý nghĩ đó là thực hiện một chiến dịch khuyến mại để thu hút khách hàng đó là mua 1 cái bánh bao, tặng 1 cái. Hoặc mua 1 cái bánh bao, sẽ được tặng một phần quà gì đó. Và rồi sau đó chính việc thực hiện các chiến dịch quang cáo giúp chúng ta bán được nhiều bánh bao hơn.
Qua ví dụ trên, tôi muốn cung cấp cho bạn ví dụ đơn giản và dễ hiểu nhất để bạn có thể có được góc nhìn về marketing. Thật ra khi bạn tìm hiểu về marketing thì sẽ có rất nhiều công việc cần phải làm như phân tích thị trường, phân tích khách hàng, tối ưu ngân sách quang cáo, CRM, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm và rất rất nhiều những công việc khác nhau. Tuy nhiên, tất cả những điều đó đều là kĩ thuật phục vụ cho marketing, và mục đích sau cùng mà các người làm marketing cần hướng đến trước khi đưa sản phẩm ra thị trường đó là: tạo ra được thông điệp bán hàng, cùng với một lời đề nghị bán hàng, và cũng như lên được kế hoạch và thực hiện một chiến dịch marketing.
Ở ví dụ về lời đề nghị khuyến mại, tôi không hề chủ đích nói đến hoạt động khuyến mại, mà tôi chỉ đưa ra ví dụ để hàm ý nói về việc thực hiện 1 chiến dịch marketing. Bạn cũng hoàn toàn có thể thực hiện một chiến dịch marketing khác ví dụ như trong trường hợp tôi đưa ra ở trên về việc bán bánh bao, mặc dù bạn vẫn đứng ở chợ và không nói gì, nhưng bạn lại đưa theo người vợ đến bên cạnh và đứng hát - để khách hàng vừa ǎn bánh bao vừa nghe ca hát. Và nếu vợ bạn xinh đẹp nữa thì sẽ lại càng thu hút khách hàng nhiều hơn đúng không nào? Tôi không muốn bạn bị cố định suy nghĩ của mình vào 1 hướng nào đó, mà tôi chỉ muốn bạn hiểu rõ những công việc mà một người làm marketing cần thực hiện. Tất cả những gì bên ngoài dạy bạn về email, facebook, youtube, ... chỉ là dạy cho bạn về cách tối ưu hóa khi sử dụng các công cụ, các nền tảng truyền thông.
Tôi không hề nói rằng nó không có ích, tất nhiên việc có người hướng dẫn các công cụ sẽ giúp chúng ta làm chủ các công cụ nhanh hơn rất nhiều và nó thật sự rất hữu dụng cho chúng ta, nhưng tôi mong bạn hiểu rằng đó không phải là marketing, mà chỉ là một phần ở trong đó. Việc xuất hiện ở chợ, thực hiện các chiến dịch quang cáo, khuyến mại, … được xem là một chiến dịch marketing.
Bạn có thể thấy điện máy xanh hay các thương hiệu lớn vẫn thường mang đồng phục và đạp xe trên phố chứ?
‘Bánh bao nóng hổi vừa thổi vừa ǎn’ là một thông điệp. Một thông điệp tốt cần gợi lên được cảm xúc cho khách hàng. Và thẳng thắn mà nói thì marketing chính là khơi gợi được cảm xúc của khách hàng. Và bạn thử nghĩ xem, nếu thông điệp đó được nghe bởi một người đang no bụng, thì họ có mua không? Gần như chắc chắn là không. Thông điệp đó chỉ có tác dụng với những ai đang đói bụng mà thôi. Buổi sáng lúc mới thức dậy, và nghe thấy câu này, bạn có thèm và muốn mua không chứ?
Vậy nếu bạn muốn bán bánh bao cho một người đang no bụng thì làm thế nào? ’Bánh bao tuyệt hao, gia đình yêu thương’. Đừng cười nhé, đây chỉ là thông điệp tôi tạm nghĩ ra để hướng đến ý nghĩa là hãy mua bánh bao để mang về cho gia đình. Vậy nên, khi nói ra điều này, cũng đồng nghĩa với việc, bạn có thể tạo nên cảm xúc cho những khách hàng đã no bụng, nhưng muốn mua gì đó về cho gia đình của mình.
‘3 hào 1 cái, 5 hào 2 cái’ là lời đề nghị bán hàng. Rất rõ ràng đúng không?‘mua đi mua đi’ là lời kêu gọi hành động. Nếu bạn có để ý trong bất kì một video, hay một đoạn quang cáo bán hàng nào, cũng đều sẽ có những lời kêu gọi hành động. Hay chỉ đơn giản nếu bạn xem các video trên một kênh youtube, bạn cũng sẽ thấy youtuber đưa ra các lời kêu gọi hãy thích và đǎng kí kênh như một lời nhắc nhở. Đây đơn giản là một yếu tố tâm lí của con người. Nếu chúng ta không đưa ra cho khách hàng một lời gợi ý, thì khách hàng sẽ không làm gì cả. Vì họ chẳng biết phải làm gì. Ngay thời khắc bạn cảm nhận được giữa khách hàng/đối tác và bạn đã không còn rào cản về niềm tin, đây là lúc bạn sẽ đưa ra lời kêu gọi hành động. Nó sẽ tạo nên sự thôi thúc cho khách hàng khi ra quyết định.
Rồi sau đó, chúng ta sẽ làm gì nữa? Có thể khách hàng sẽ mặc cả, sao đắt vậy? Lúc đó người bán bánh bao trong phim sẽ nói gì? ’Bánh bao như thế này mà quan khách còn chê đắt, bánh bao của chúng tôi chất lượng nhất vùng này, quan khách không thể nào tìm được bánh bao vừa rẻ vừa ngon như của chúng tôi đâu’. Đây chính là quá trình nói chuyện với khách hàng và xử lí từ chối. Tôi đưa ra ví dụ theo cách đơn giản nhất để bạn hiểu được marketing là gì, và qua đó hiểu thêm mối quan hệ của marketing và sales.
Tuy nhiên đó không phải là mục tiêu chính mà tôi hướng đến trong phần này. Hãy thử nghĩ xem, nếu marketing chỉ là thông điệp, lời đề nghị và chiến dịch thì đâu có liên quan gì đến việc chúng ta nói mà phải nhất thiết sử dụng đến ’truyền miệng’? Bạn vẫn thấy các chú bán bánh bao hiện nay vẫn đang thu âm những câu rao và phát thông qua loa phát thanh sau đó chạy xe đi khắp đường phố đúng chứ?
Vậy nên, tôi chỉ chia sẻ để bạn thấy rằng, truyền miệng – chỉ là một phương thức truyền thông. Tương tự như facebook, google, zalo, email, ... Tất cả chỉ là phương thức mà chúng ta đưa thông tin đến khách hàng.
Vậy ngoài ra chúng ta có những phương thức truyền thông nào khác? Thư tay, tờ rơi, báo chí, fax, quang cáo trên tivi, tin nhắn điện thoại, ... và sau cùng mới là các kênh truyền thông trên internet. Tùy từng thời đại khác nhau, và cũng như là thế mạnh hiện tại của bạn là gì, mà bạn sẽ muốn chọn ra kênh truyền thông phù hợp hoặc phối hợp các kênh lại cùng với nhau.
Vậy hãy thử nghĩ xem, nếu như chúng ta đang bán 1 sản phẩm giảm cân. Và chúng ta tạo ra những thông tin quang cáo về các khóa đào tạo giảm cân, những bộ tài liệu giảm cân, những hoạt động tập thể dục ngoại khóa, rồi sau đó chúng ta đưa nó đến khách hàng thông qua các kênh truyền thông khả dụng. Lúc đó chúng ta sẽ khiến cho khách hàng tự tìm đến mình, chúng ta còn lọc ra được những người không có nhu cầu giảm cân, và xây dựng được mối quan hệ với những người đang có mong muốn đó dựa trên việc giai quyết một vấn đề của họ. Lúc đó, chúng ta sẽ bán được sản phẩm của công ty mlm chúng ta đang tham gia đơn giản hơn rất nhiều đúng chứ? Vì lúc này chúng ta đã có được cho mình 2 yếu tố đó là: tập hợp những người có nhu cầu về giảm cân, và xây dựng được mối quan hệ với khách hàng.
Nếu làm theo nguyên tắc này, chúng ta hoàn toàn có thể kinh doanh MLM theo nhiều những phương thức khác nhau. Đây chính là lí do vì sao tôi nói rằng MLM là ngành kinh doanh của tự do. Không hề có cách làm cố định nào cả, và bạn được quyền tự do sáng tạo, miễn sao bạn hiểu được những nguyên tắc của các nền tang truyền thông mà bạn sử dụng đưa ra, và cũng như tuân thủ luật của công ty. Tất nhiên, nguyên tắc đưa ra ở đây là bạn hãy đừng đề cập đến tên công ty mà bạn đang tham gia, không bán sản phẩm công ty mlm ngay từ đầu, cũng như không tuyển thành viên ngay từ lần đầu tiên. Vì sẽ không có công ty nào cho phép bạn nắm quyền sở hữu thương hiệu của họ và phát tán rộng rãi trên các kênh truyền thông. Hãy tuân thủ luật chơi. Bạn chỉ có thể mang những khách hàng của mình về và nói chuyện về công việc kinh doanh của bạn ngay sau đó, trong những cuộc nói chuyện riêng tư.
Ngoài ra, vẫn sẽ có thể còn những cách khác nhau để làm. Cùng với một ví dụ về thực phẩm giảm cân như trên, bạn hoàn toàn có thể nghĩ theo 1 hướng khác chứ không chỉ nằm ở các khóa đào tạo. Bạn có thể bán 1 tấm tham tập thể dục tại nhà, hay bán 1 tấm vé thành viên của các trung tâm tập gym, những người này đa số đều có nhu cầu giảm cân đúng chứ?
Những gì tôi chia sẻ ở trên chỉ là một vài gợi ý mà tôi nghĩ ra, tôi cũng chỉ nói lên ý tưởng của mình, và tôi tin là nó hoàn toàn có thể thực hiện được. Bạn hoàn toàn có thể sáng tạo theo cách riêng của bạn để tìm kiếm khách hàng cho mình, chỉ cần không phá luật của công ty hay bất cứ nền tảng truyền thông nào mà bạn đang sử dụng. Mặc dù tôi đang hướng đến sử dụng nền tảng internet làm kênh truyền thông chủ chốt để xây dựng công việc kinh doanh mlm của mình, nhưng ai biết được chứ? Có thể nó cũng sẽ sụp đổ vào một ngày nào đó. Chúng ta đang trong một giai đoạn biến động của thế giới, có khi ngày mai thức dậy, facebook biến mất tại Việt Nam, Internet bị ngắt tại Việt Nam, tôi vẫn sẽ sử dụng một phương tiện truyền thông khác để làm MLM.
Khi bạn có thể nhìn rõ được những nguyên tắc này, bạn sẽ không bao giờ phải bị phụ thuộc vào bất kì phương thức truyền thông nào để làm cả. Truyền miệng cũng chỉ là một phương thức truyền thông, và chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng các phương thức truyền thông khác để xây dựng sự nghiệp kinh doanh cho chính mình.
Lí Tiểu Long có một câu nói rất nổi tiếng mà ông đã sử dụng nó như biểu tượng cho Tiệt Quyền Đạo của mình. Và tôi thấy rằng, nó hoàn toàn có thể ứng dụng được trong ngành kinh doanh của chúng ta, ở đây tôi chỉ tạm trích dẫn nửa câu đầu tiên ’Using no way as a way’. Dịch nghĩa ra sẽ tương đối lủng củng, nhưng bạn có thể tạm hiểu là ‘hãy đừng bị bó buộc vào một phương thức cụ thể’.
—--
Nếu bạn đang gặp bất kì khó khăn hay có bất kì câu hỏi, thắc mắc nào hãy chia sẻ tại đây, https://forms.gle/1NG633yVrx83E6jJA MLM Innovators sẽ giúp bạn giải đáp trong khả năng của mình.