05/12/2024
𝐈𝐍𝐓𝐄𝐑𝐏𝐑𝐎𝐗𝐈𝐌𝐀𝐋 𝐖𝐄𝐀𝐑
Giữa các quần thể người, sự mòn tiếp xúc bên (và mặt nhai) phổ biến hơn ở các nhóm phi công nghiệp sống trong môi trường khắc nghiệt, đòi hỏi hoạt động nhai mạnh mẽ hơn so với các xã hội hiện đại tiêu thụ thực phẩm mềm, đã chế biến, mặc dù một số cá nhân nghiến răng quá mức cũng có thể thể hiện sự mòn bề mặt tiếp xúc và bề mặt nhai đáng kể.
Sự mòn tiếp xúc bên liên quan đến hai lực riêng biệt tác động lên răng, một là lực có vectơ hướng về phía trước tạo xu hướng di gần của răng, giúp duy trì sự tiếp xúc giữa các răng, hai là lực theo hướng trong-ngoài do chuyển động nhai sang bên. Mặc dù có nhiều ý kiến khác nhau về cách thức hình thành vectơ lực hướng về gần, nhưng nhìn chung, người ta cho rằng lực nhai tác động dọc theo trục dài của răng với chân răng nghiêng về phía xa, là nguyên nhân chính.
Thông thường, với sự mòn tiếp xúc bên, mặt gần răng phía sau sẽ mòn nhanh hơn mặt xa răng trước, dẫn đến sự phát triển của hình thái diện mòn lõm ở phía gần răng sau và diện mòn lồi ở phía xa răng trước (mesial concavity, distal convexity). Theo Kubein và Kruger, sự mòn không đều này thể hiện sự khác biệt về tốc độ dao động giữa hai răng tiếp xúc, với răng trước dao động với tần số cao hơn răng sau.
Nguyên tắc chỉnh nha của Begg được hỗ trợ bởi lý thuyết "khớp cắn mòn" của ông, dựa trên sự giảm chiều dài cung răng do sự di chuyển của răng về phía trước trong quá trình mòn tiếp xúc bên. Begg cho rằng sự giảm chiều dài cung răng cung cấp khoảng trống phía sau cho sự xuất hiện của răng khôn mà không bị kẹt, một đặc điểm phổ biến trong các quần thể thổ dân tiền hiện đại. Và tỉ lệ lệch lạc khớp cắn cao hơn trong các xã hội hiện đại có liên quan chặt chẽ đến sự thiếu hụt tương đối của sự mòn bề mặt tiếp xúc. Và xuất phát từ tiền đề của Begg, rằng sự giảm chiều dài cung răng trong suốt cuộc đời tương đương với đường kính gần-xa của một răng hàm nhỏ, dẫn đến hình thành quan điểm nhổ răng hàm nhỏ để trong điều trị chỉnh nha.
______
Brief Communication: Interproximal Tooth Wear: A New Observation - Kaidonis et al 1992
Tooth wear: the view of the anthropologist - Kaidonis et al 2008
Human tooth wear in the past and the present: Tribological mechanisms, scoring systems, dental and skeletal compensations - d'Incau et al 2012
The anterior component of occlusal force - Southard 1989
