20/11/2025
Ngày 20 tháng 11 hằng năm – Ngày Nhà giáo Việt Nam – không chỉ là một dịp tri ân truyền thống, mà còn là kết tinh của dòng chảy văn hóa – lịch sử lâu đời của dân tộc. Đó là ngày người Việt tôn vinh nghề dạy học – nghề được coi là gốc rễ của tri thức, là nền tảng xây dựng nhân cách và là một trong những giá trị bền vững nhất của nền văn minh. Suốt hơn bảy thập kỷ qua, ngày 20/11 đã trở thành biểu tượng của đạo lý “tôn sư trọng đạo”, một phẩm chất đã thấm sâu vào tâm thức người Việt từ ngàn xưa.
Nguồn gốc của ngày 20/11 bắt đầu từ năm 1949, khi Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục (FISE) thành lập tại Paris và chọn ngày 20/11/1958 làm ngày quốc tế tôn vinh nhà giáo. Năm 1957, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một trong những nước đầu tiên ở châu Á tham gia tổ chức này. Đến năm 1982, Chính phủ Việt Nam chính thức quyết định lựa chọn ngày 20/11 hằng năm làm Ngày Nhà giáo Việt Nam – một quyết định khẳng định sâu sắc truyền thống hiếu học và vị thế người thầy trong sự nghiệp xây dựng đất nước.
Những tấm gương người thầy trong lịch sử dân tộc
Từ trong lịch sử, nghề dạy học luôn được đặt ở vị trí cao quý. Ngay từ thời Lý – Trần, việc mở Quốc Tử Giám, đặt học quan, trọng dụng hiền tài đã thể hiện sự kính trọng đối với người thầy. Trong số những bậc danh sư thời trung đại, Chu Văn An nổi bật với danh hiệu “Vạn thế sư biểu”, tượng trưng cho trí đức, thanh liêm và tinh thần bất khuất. Dù làm quan, ông vẫn một lòng vì đạo học, nuôi chí khí thẳng ngay, luôn đặt sự liêm chính của người thầy lên trên mọi thứ.
Nguyễn Bỉnh Khiêm, hay Trạng Trình, suốt đời lấy việc dạy người làm gốc. Ông mở trường ở quê, dạy đạo lý, truyền tư tưởng “giữ đức – an dân”, đào tạo nhiều thế hệ học trò tài năng, trong đó có những người sau này góp phần làm nên sự ổn định của đất nước.
Nguyễn Đình Chiểu, giữa cảnh đất nước bị giày xéo, vẫn kiên trì “dùng đạo đức để dạy người”, dùng văn chương để thức tỉnh lòng yêu nước. Dù mù lòa, ông vẫn là ngọn đèn sáng, soi đường cho bao thế hệ học trò.
Lương Thế Vinh – Trạng Lường – góp phần nâng tầm khoa học nước nhà thời Hồng Đức bằng tài toán học và những trước tác quan trọng. La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp là tấm gương lớn về đạo đức nhà giáo, người được vua Quang Trung nhiều lần kính mời, nhưng ông vẫn chọn gắn bó với trường học, với học trò, với việc “dạy người trước khi dạy chữ”.
Những tấm gương nhà giáo thời hiện đại
Bước sang thời cận – hiện đại, lịch sử dân tộc tiếp tục ghi nhận những bậc thầy lớn – những người đã đem tư tưởng giáo dục của mình soi sáng cho cả một dân tộc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những nhà giáo tiêu biểu nhất. Trong thời gian bôn ba tìm đường cứu nước, Người từng dạy học tại trường Dục Thanh (Phan Thiết) và tại Thái Lan. Nhưng vượt lên trên vai trò người thầy đứng lớp, cả cuộc đời Bác chính là sự nghiệp “dạy làm người”. Người dạy đạo đức, dạy lẽ sống, dạy tinh thần nhân ái, khoan dung và trách nhiệm. Triết lý “học để làm người” và chân lý “trồng người” mà Người để lại đã trở thành nền tảng tư tưởng của giáo dục Việt Nam. Bác được xem là người thầy của mọi người thầy, bởi những giá trị nhân văn mà Người truyền lại cho cả dân tộc.
Một tấm gương sáng khác của thời hiện đại là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ít ai biết rằng trước khi trở thành vị tướng huyền thoại của thế kỷ XX, ông từng là giáo viên dạy lịch sử tại Trường Thăng Long. Đại tướng từng tâm sự rằng ước mơ thanh xuân lớn nhất của ông không phải làm tướng, mà là được làm thầy giáo – người truyền lửa yêu nước cho thế hệ trẻ. Khi trở thành Đại tướng, ông vẫn giữ phong cách của nhà giáo: nhân hậu, quyết đoán nhưng thấm đượm lý lẽ, giảng giải. Ông dạy học trò, dạy cán bộ, dạy chiến sĩ bằng cả tấm lòng. Chính từ lớp học ấy, từ những bài giảng năm nào, đã hình thành những tư tưởng quân sự sắc bén sau này làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu”.
Những tấm gương ấy – từ thời phong kiến đến hiện đại – đã khẳng định một điều: người thầy Việt Nam không chỉ truyền chữ mà còn truyền đạo, truyền chí khí, truyền lòng yêu nước – nuôi dưỡng bản lĩnh của cả dân tộc.
Nghề giáo hôm nay
Trải qua hai cuộc kháng chiến, giữa bom đạn, lớp học vẫn sáng lên trong hầm trú ẩn, trong rừng sâu. Sau hòa bình, người thầy vẫn là lực lượng đi đầu trong công cuộc xóa mù chữ, phổ cập giáo dục và đưa đất nước bước vào kỷ nguyên của tri thức.
Trong thời đại công nghiệp hóa, toàn cầu hóa, nghề giáo đang đứng trước nhiều thách thức. Áp lực xã hội, yêu cầu đổi mới liên tục, thu nhập hạn chế… khiến vị thế người thầy đôi lúc bị lung lay. Bởi vậy, ngày 20/11 hôm nay không chỉ là ngày tri ân, mà còn là ngày để xã hội nhìn lại mình: để thấu hiểu, để sẻ chia và để hành động thiết thực hơn vì người thầy.
Tri ân thực chất – Giữ vững ngọn lửa nghề giáo
Tri ân thầy cô không dừng lại ở bó hoa hay lời chúc; đó phải là sự kính trọng, lắng nghe và những chính sách thực chất. Học trò trân quý sự tận tâm của người thầy. Phụ huynh hiểu rõ những khó khăn trong giảng dạy. Ngành giáo dục đổi mới theo hướng nhân văn, bền vững để người thầy yên tâm cống hiến.
Lòng biết ơn thầy cô không phải là nghi lễ, mà là thái độ sống – thái độ của người trân trọng tri thức và những người đã mở cánh cửa tương lai cho mình. Tri ân, tôn vinh người thầy để ngọn lửa đạo lý vẫn còn cháy mãi – bền bỉ và sâu sắc – như lời Bác Hồ căn dặn: “Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người.”
—————————————————————-
Design: Hoàng Thiên
Caption: Bảo Anh & Lê Quân
—————————————————————-
05/02/2026
28/01/2026
09/01/2026
06/12/2025
03/12/2025
20/11/2025