10/10/2024
[Góc nhìn] VÌ SAO NGƯỜI LÀM VIỆC CHĂM CHỈ VÀ GIỎI CHUYÊN MÔN THƯỜNG KHÔNG THÀNH CÔNG
October 10, 2024
Trong môi trường công sở, quan niệm rằng những người làm việc chăm chỉ và giỏi chuyên môn sẽ tự nhiên thành công và thăng tiến. Tuy nhiên, nghiên cứu từ Harvard Business Review (HBR), Forbes, và nhiều nguồn khác lại chỉ ra rằng điều này không phải lúc nào cũng đúng.
Rất nhiều người làm việc có năng lực, luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, nhưng lại bị chững lại trong sự nghiệp. Hiện tượng này có thể được hiểu qua nhiều yếu tố, từ tư duy, hành động cá nhân cho đến tổ chức và hệ thống quản trị trong doanh nghiệp.
Chỉ làm tốt việc thôi là chưa đủ
Một nghiên cứu từ Harvard Business Review chỉ ra rằng chỉ mỗi làm việc chăm chỉ và có năng lực không phải là yếu tố quyết định lớn nhất cho thành công trong sự nghiệp.
Nghiên cứu cho thấy nhiều nhân viên có năng lực gặp khó khăn trong việc thăng tiến vì họ thiếu khả năng quản lý chiến lược cho sự nghiệp của mình hoặc không xây dựng được mạng lưới quan hệ hiệu quả. Trong cuốn sách The Progress Principle của Teresa Amabile và Steven Kramer, tác giả chỉ ra rằng tiến bộ hàng ngày hướng tới những mục tiêu có ý nghĩa, thay vì chỉ tập trung vào khối lượng công việc, mới là yếu tố gắn liền với sự thăng tiến.
Một nghiên cứu khác của Harvard Business School (HBS) cho thấy những người giỏi "xây dựng mối quan hệ" thường tiến xa hơn những người chỉ tập trung vào công việc. Sự khác biệt nằm ở khả năng tạo dựng và khai thác các mối quan hệ để mở ra cơ hội mới. Trong cuốn sách Act Like a Leader, Think Like a Leader của Herminia Ibarra, giáo sư tại HBS, tác giả nhấn mạnh rằng những cá nhân quá tập trung vào công việc thường bỏ lỡ cơ hội quảng bá bản thân và mở rộng mối quan hệ.
Nghiên cứu trên Forbes cũng khẳng định rằng kỹ năng và sự chăm chỉ là cần thiết, nhưng trong thế giới kết nối ngày nay, điều đó không còn đủ. Nguyên tắc Peter (Peter Principle) của Laurence Peter cũng đóng vai trò ở đây, với lý thuyết rằng nhân viên thường được thăng chức cho đến khi họ đạt đến mức độ không đủ năng lực. Nhiều người giỏi làm việc cụ thể nhưng không được chuẩn bị cho vai trò lãnh đạo, vốn đòi hỏi những kỹ năng như tư duy chiến lược, trí tuệ cảm xúc và quản lý mối quan hệ.
Tầm quan trọng của mục tiêu và luyện tập có chủ đích
Một trong những ý tưởng nổi bật từ các nghiên cứu này là khái niệm về luyện tập có chủ đích (deliberate practice). Được phổ biến bởi Anders Ericsson và được thảo luận kỹ hơn trên HBR, luyện tập có chủ đích là việc tập trung và có cấu trúc để cải thiện hiệu suất thông qua phản hồi liên tục và đặt mục tiêu rõ ràng, thay vì lặp lại công việc một cách máy móc. Đối với những người làm tốt công việc hàng ngày, điều quan trọng là phải có tư duy này - không chỉ làm việc chăm chỉ mà còn tập trung vào việc phát triển những kỹ năng cụ thể giúp họ tiến xa hơn trong sự nghiệp.
Chỉ "làm việc cho xong" hoặc "ráng cố gắng để tốt hơn" có thể khiến một người bị giới hạn nếu không có sự tập trung vào phát triển bản thân. Những người thành công nhất luôn luyện tập có chủ đích, tìm cách cải thiện điểm yếu, đặt mục tiêu rõ ràng, tìm kiếm phản hồi, và cải thiện một cách có hệ thống xuyên suốt và liên tục.
Hệ thống thường bao gồm quản trị công việc và đo lường hiệu quả công việc. Nó phải luôn được đánh giá và cải tiến liên tục trong suốt quá trình làm việc của mỗi người. Không phải ngẫu nhiên mà các công ty tường có các chương trình đánh giá lãnh đạo 360 độ cùng với việc cung cấp các phản hồi giá trị, mang tính xây dựng. Ngoài ra, việc theo dõi, cung cấp và đánh giá thường xuyên giúp cho việc luyện tập và thực hiện mục tiêu đi đến điểm cuối cùng. Đó là sự khác biệt lớn nhất trong việc đo lường hiệu quả chung của quá trình luyện tập có chủ đích theo mục tiêu xác định.
Tại sao quá “vô tư” có thể là rào cản
Một thách thức khác mà nhiều người làm việc chăm chỉ gặp phải là họ thường ngại tự quảng bá bản thân hoặc không đứng ra nhận công lao cho những thành quả của mình.
Nghiên cứu từ Forbes ghi nhận rằng những người quá khiêm tốn hoặc quá “tử tế” thường không được thăng tiến vì họ ít có khả năng tự đề cao hoặc nói về những đóng góp của mình. Dù sự khiêm tốn có thể tạo ra mối quan hệ tốt, nhưng nó cũng có thể khiến họ trở nên “vô hình” trong tổ chức.
Trong một môi trường làm việc đề cao sự hiện diện và tầm ảnh hưởng, việc cân bằng giữa trách nhiệm công việc và việc quảng bá bản thân là rất quan trọng. Trong cuốn sách The rules of work (Những quy tắc trong công việc): A Definitive Code for Personal Success của Richard Templar có đề cập đến việc cẩn phải biết cách thể hiện bản thân đúng chỗ, đúng lúc. Có thể thông qua nhiều cách khác nhau nhưng có một cách chung nhất đó là biết cách gây ấn tượng.
Vô tư trong suy nghĩ rằng mình sẽ được ghi nhận, thừa nhận hoặc vô tư trong việc giúp đỡ người khác mà quên dành thời gian cho việc phát triển bản thân cũng là một điều không thật sự tốt. Bạn cần hiểu rõ vai trò, phạm vi, các kết quả cần đạt được ở các mức độ khác nhau nhằm thấy rõ được mình đang ở đâu và làm sao để có thể phát triển và thăng tiến được hơn trong công việc. Thay vì chỉ giỏi chuyên môn một việc, hãy phát triển những khả năng khác bên cạnh các năng lực "thường thấy" mà bạn vẫn "vô tư" coi nó là điều đương nhiên.
Thực tế vẫn luôn phũ phàng và tàn nhẫn hơn do nhu cầu và lòng mong muốn vô đáy của con người. Do vậy, khó mà có thể biết bao nhiêu là đủ, bao nhiêu là đáng. Vì vậy, không cần phải quá toan tính nhưng cũng đừng quá "vô tư" để bị lợi dụng hoặc chính mình cản trở việc phát triển bản thân. Đó là điều mà rất khó để bạn có thể chấp nhận cũng như thoát khỏi nó nếu như vô tình gặp phải trong suốt sự nghiệp.
Góc nhìn về Nghề Nhân sự tại Việt Nam
Tại Việt Nam, những thách thức đối với nhân sự càng phức tạp hơn bởi các yếu tố văn hóa và xã hội. Ngành nhân sự tại Việt Nam vẫn đang phát triển, và các giá trị truyền thống thường nhấn mạnh sự chăm chỉ và khiêm tốn. Nhiều chuyên gia nhân sự tập trung vào các khía cạnh vận hành của công việc - lương bổng, quan hệ nhân viên, tuyển dụng - mà không đầu tư vào thương hiệu cá nhân hay các năng lực lãnh đạo.
Bên cạnh đó, đây đang là giai đoạn chuyển mình từ vai trò Back Office (khối BO, hỗ trợ) để trở thành khối tiền tuyến (Front Office) hay Business Partner (Đối tác kinh doanh chiến lược) theo đúng nghĩa. Ngoài các chức năng hay chuyên môn của lĩnh vực, người làm Nhân sự tại Việt Nam còn chuẩn bị cho việc hay đổi vai trò nhằm chứng minh các năng lực và khả năng thực thi chiến lược nhân sự, gắn chặt với các chiến lược kinh doanh của tổ chức. Một trong những điều vô cùng quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà vấn đề quản trị năng lực, thúc đẩy sự đổi mới và tăng cường hiệu quả là những vấn đề then chốt. Chưa bao giờ, vai trò của những người làm Nhân sự được nâng cao giống như vai trò của CFO (Giám đốc Tài chính) hay CIO (Giám đốc Thông tin).
Với nhiều trường hợp mà chúng tôi gặp, việc có đủ năng lực, khả năng để có thể trao đổi một cách sòng phẳng trong BOD (Board of Director) đòi hỏi một quá trình học hỏi và tích luỹ kinh nghiệm đủ lâu, đủ hiểu sâu về mọi ngóc ngách vận hành, chiến lược và bức tranh tài chính của từng doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi, người làm nhân sự cần tự ý thức được vai trò, chủ động hành động và chứng minh hiệu quả trong các hoạt động chung thì ngay lập tức sẽ chứng minh được hiệu quả và giá trị của các hoạt động nhân sự nói chung. Đó vừa là cơ hội, vừa là thách thức của những người làm Nhân sự hiện đại trong bối cảnh mới.
Để thành công trong ngành nhân sự tại Việt Nam, các chuyên gia cần phải áp dụng một chiến lược toàn diện hơn. Điều này bao gồm việc xây dựng mối quan hệ, quảng bá bản thân, và phát triển thương hiệu cá nhân tương tự như các chuyên gia thành công ở những thị trường phát triển hơn. Dù chăm chỉ và có năng lực là quan trọng, các chuyên gia nhân sự Việt Nam cũng cần hướng đến mục tiêu và chủ động hơn trong việc phát triển sự nghiệp.
Sự thành công trong kỷ nguyên mạng xã hội
Trong kỷ nguyên của mạng xã hội, ngày càng quan trọng khi mỗi cá nhân cần kết hợp lời nói với hành động, giữa làm được và nói được. Các nền tảng như LinkedIn giúp chuyên gia dễ dàng chứng minh giá trị và chia sẻ thành tựu của mình. Tuy nhiên, chỉ đơn thuần chia sẻ về thành công là không đủ, các hành động thực tế cần phản ánh thương hiệu cá nhân, hình ảnh và phong cách lãnh đạo mà họ đang xây dựng.
Trong bài viết này, chúng tôi không nói quá về vai trò của thương hiệu cá nhân trên nền tảng Linkedin, mà Linkedin cũng như nhiều nền tảng mạng xã hội khác đều chỉ là phương tiện, công cụ để sử dụng. Phần lớn là tự thân người làm việc, nhất là làm Nhân sự cần chủ động tìm hiểu cũng như khai thác các thế mạnh của bản thân trong việc tiếp cận ứng viên, đại sứ thương hiệu công ty. Điều này, đồng nghĩa với những người làm nhân sự cần nỗ lực học tập suốt đời trong hành trình định vị bản thân, xây dựng thương hiệu và phong cách lãnh đạo cá nhân. Điều mà trước đây có vẻ như chưa được chú tâm.
Với kinh nghiệm của chúng tôi, để nổi bật trong thời đại số, các chuyên gia nói chung và những người làm Nhân sự nói riêng cần:
1- Chủ động chia sẻ thành tựu: Sử dụng mạng xã hội để giới thiệu các đóng góp của mình, chẳng hạn viết bài chia sẻ kinh nghiệm hoặc chia sẻ các dự án thành công trong ngành nhân sự. Đó không hẳn là sự khoe khoang hay phông bạt mà đơn giản chỉ là chia sẻ một cách khéo léo, tế nhị trong bức tranh chung.
2- Xây dựng mạng lưới quan hệ có giá trị: Năng lực lãnh đạo, tạo ảnh hưởng hoặc xây dựng mạng lưới quan hệ chất lượng (relationship building) là những việc hàng đầu cần làm của các chuyên gia nhân sự hay lãnh đạo Nhân sự. Việc kết nối với các nhà lãnh đạo, chuyên gia trong ngành nhằm tìm kiếm sự đồng tình hoặc tăng cường các cơ hội học hỏi lẫn nhau trong ngành cũng như tăng cường mức độ hiện diện có định hướng, có mục tiêu rõ ràng.
3- Năng lực học hỏi liên tục: Như đã chia sẻ ở trên, hành trình phát triển năng lực không bao giờ dễ dàng, nhất là vai trò lãnh đạo đội ngũ, tổ chức. Việc học hỏi liên tục và linh hoạt luôn cần chủ động và mức độ đầu tư. Đọc sách, tham gia các hội thảo, webinar, hoặc đăng ký các khóa học nâng cao kỹ năng lãnh đạo nhân sự gần như là những yếu tố thường thấy. Tuy nhiên, khuyến cáo của chúng tôi là bạn cần biết mình học gì, học ở đâu trước khi xây dựng các danh mục học tập để bổ sung năng lực lãnh đạo, quản lý trong tương lai gần. Nên tham khảo từ các chuyên gia hoặc những người có kinh nghiệm trong ngành Nhân sự Việt Nam để lựa chọn hoặc theo đuổi các chương trình phù hợp.
Trong bối cảnh này, các chuyên gia tại Việt Nam và Nhân sự cần thay đổi suy nghĩ "để công việc tự nói lên" hay hữu xạ tự nhiên hương và cần hiểu rằng việc tự quảng bá bản thân và mạng lưới quan hệ là cần thiết. Đặc biệt, trong thời đại mà sự hiện diện trên mạng xã hội đóng vai trò quan trọng trong sự thăng tiến, cần hành động nhiều hơn và đảm bảo hành động trong công việc được diễn ra liên tục, nhất quán.
Kết luận: Con đường phía trước
Dù năng lực và chăm chỉ vẫn quan trọng, quản lý sự nghiệp chiến lược, luyện tập có chủ đích, và biết tự quảng bá bản thân là những yếu tố không kém phần quan trọng trong việc quyết định sự thành công. Thế giới công việc đang thay đổi nhanh chóng, và những người có thể thích nghi với yêu cầu về thương hiệu cá nhân và mạng lưới quan hệ sẽ ở vị trí tốt nhất để tiến xa hơn. Đó cũng là yêu cầu tất yếu trong việc gắn kết tổ chức, thực hiện và làm việc thông qua người khác của lãnh đạo.
Với các chuyên gia nhân sự tại Việt Nam cũng như toàn cầu, thách thức là phải cân bằng giữa sự xuất sắc trong công việc vận hành và việc phát triển bản thân, xây dựng mối quan hệ và nâng cao tầm ảnh hưởng chưa bao giờ là dễ giải quyết. Chỉ khi hành động song song với mục tiêu và kể câu chuyện cá nhân một cách chiến lược, những người làm việc chăm chỉ mới có thể phát huy hết tiềm năng và thành công không chỉ trong tổ chức mà còn trong xã hội. Khi mọi thứ mất đi, chỉ nên dựa vào bản thân mình vì chỉ có mình mới giúp được mình. Đó cũng là nền tảng để xây dựng sự nghiệp bền vững và viên mãn.
Bùi Đoàn Chung
NGHỀ NHÂN SỰ VIỆT NAM
27/10/2024
23/10/2024
22/10/2024
11/10/2024
09/10/2024
09/10/2024
05/10/2024
05/10/2024