22/01/2022
LÀM THẾ NÀO ĐỂ NHẬN LƯƠNG CAO KHI ĐI THỰC TẬP
Nếu muốn doanh nghiệp trả lương cho bạn trong quá trình thực tập - tức chấp nhận đầu tư lớn hơn vào bạn - hãy cho nhà tuyển dụng thấy bạn là một ứng viên có TIỀM NĂNG. Tiềm năng càng lớn thì đầu tư càng cao, đầu tư càng cao thì mức lương, và giá trị đãi ngộ dành cho bạn càng lớn.
Vậy cụ thể, một nhà Tuyển dụng sẽ đánh giá TIỀM NĂNG của một Sinh viên thực tập trên những khía cạnh nào?
- Kiến thức chuyên môn nền tảng: Ví dụ với vị trí Developer sẽ là các kiến thức chung về Computer Science, Software Engineering, kiến thức về cấu trúc dữ liệu và giải thuật, các ngôn ngữ lập trình và Framework cơ bản mà dự án đang sử dụng...
- Kỹ năng làm việc: Khả năng sử dụng ngoại ngữ, Kỹ năng giao tiếp, Báo cáo, trao đổi và làm việc nhóm; Kỹ năng tự học, nghiên cứu, giải quyết vấn đề, xung đột mâu thuẫn, kỹ năng thuyết trình...Đó toàn bộ đều là những kỹ năng mà một người làm việc chuyên nghiệp cần có.
- Thái độ với công việc: Thái độ làm việc chuyên nghiệp: đúng giờ, đúng deadline... chăm chỉ, sẵn sàng học hỏi trau dồi kiến thức, sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ quan điểm, không ngại khó, ngại khổ
Đặc biệt đối với sinh viên thực tập thì yếu tố thời gian làm việc - thực tập cũng là rất quan trọng để các dự án/ doanh nghiệp đánh giá và xem xét việc có trả lương/ trợ cấp cho các bạn hay không. Nếu bạn có kiến thức, kỹ năng làm việc ở mức khá nhưng thời gian thực tập quá ít / quá ngắn (VD: Tuần chỉ đi thực tập 1-2 buổi, lịch không cố định; thực tập ngắn hạn 3-4 tuần...) thì sẽ rất khó để doanh nghiệp trả lương/ trợ cấp cho bạn. Bởi lẽ:
- Thời gian thực tập/tuần quá ít: Mentor khó gặp mặt hướng dẫn. Giả sử muốn giao cho bạn task gì đó, khi cần checking tiến độ thì lại không gặp được bạn, hoặc các task gấp - daily, nếu bạn ít khi có mặt thường xuyên tại công ty/ văn phòng thì sẽ khó khăn trong việc báo cáo tiến độ, kết quả => Ngại giao việc.
- Thời gian thực tập quá ngắn: Khó để training hoàn thiện hoặc vừa hướng dẫn để bạn quen việc thì kỳ thực tập cũng kết thúc. Coi như công lao đào tạo của dự án/ cty không thu lại được kết quả gì. => Ngại đào tạo chuyên môn sâu.
Do đó, một lời khuyên dành cho các bạn sinh viên khi xác định một công việc thực tập nghiêm túc và muốn nhận lương/ trợ cấp từ việc thực tập đó thì hãy bố trí sắp xếp thời gian, lịch học tập trên trường/ lớp để có thể đi thực tập fulltime hoặc gần Fulltime (tương đương khoảng 80-85% thời gian làm việc quy định của công ty). Đồng thời nên thực tập - làm việc tối thiểu từ 6 tháng - 1 năm trở lên để đảm bảo các công việc được đào tạo sẽ có đủ thời gian thực hành nhuần nhuyễn. Như vậy hiệu quả thực tập cũng sẽ cao nhất và dễ dàng "Deal" được mức lương/ trợ cấp tốt ngay trong quá trình thực tập.
50/40/10: Công thức cho Kỳ thực tập thành công
50% Cho thái độ, 40% cho năng lực và 10% cho khả năng hòa nhập.
(1). THÁI ĐỘ TỐT QUYẾT ĐỊNH ĐẾN 50% KẾT QUẢ CỦA KỲ THỰC TẬP
Mình tin rằng biểu hiện, hành vi tốt trước hết bắt đầu từ một thái độ tốt. Hãy không ngừng tự nhắc nhở bản thân phải duy trì và thể hiện một thái độ tích cực. Thế thì thái độ tích cực bao gồm những gì? Theo mình thì nó là 4 yếu tố: chủ động, trách nhiệm, tôn trọng & trung thực. Cụ thể đây là những nguyên tắc mình đặt ra để luôn tuân thủ các yếu tố này:
Chủ động học hỏi: Thông thường các Mentor/Senior đều rất bận, do đó họ chỉ có thể dành thời gian để hướng dẫn bạn một phần rất nhỏ, còn lại bạn sẽ cần chủ động để học hỏi. Nếu may mắn bạn có thể được thực tập ở dự án có lộ trình training rõ ràng nhưng nếu không thì cũng đừng thất vọng. Hãy chủ động xin từ Mentor các tài liệu liên quan về công việc để nghiên cứu và nghiền ngẫm thật kỹ. Chủ động hỏi các anh chị Mentor/ đồng nghiệp những điều mình chưa biết, chưa hiểu. Học hỏi từ việc quan sát mọi người làm việc và từ các công việc hỗ trợ mọi người.
Sẵn sàng tiếp thu những hướng dẫn, góp ý và luôn dành sự công nhận (một cách khách quan) với ý kiến hay sản phẩm của mọi người. Hãy nói lời cảm ơn nếu được ai đó hướng dẫn xử lý công việc hoặc "được mắng" + chỉ ra lỗi sai, điểm chưa đúng của mình trong công việc.
Làm việc như một nhân viên chính thức: Đừng suy nghĩ "mình là thực tập, mình chỉ cần làm 60% là ok rồi". Không dừng lại ở mức “hoàn thành công việc" mà là hoàn thành theo cách tốt nhất. Nếu cần thiết, và bố trí cân bằng được thời gian học ở trường, hãy sẵn sàng làm thêm giờ để có thời gian nghiên cứu kỹ hơn dự án, nhằm tìm ra cách thực hiện tối ưu hơn.
Dành thời gian quan sát khối lượng công việc của nhóm và mạnh dạn đề nghị hỗ trợ với những phần việc đang quá tải hay còn thiếu, nếu năng lực cho phép.
Trung thực với kết quả công việc mình làm được và thường xuyên báo cáo, phản hồi tới Mentor/ quản lý trực tiếp để xử lý các vấn đề ngay khi phát hiện.
(2) 40% SỰ THÀNH CÔNG CỦA KỲ THỰC TẬP NẰM Ở NĂNG LỰC
Năng lực bao gồm: Kiến thức chuyên môn và kỹ năng công việc được thể hiện qua 2 tiêu chí:
- Khả năng nâng cao năng lực - học hỏi và rèn luyện
- Năng lực thực tế - thể hiện qua kết quả làm việc
Thông thường, mỗi kỳ thực tập sẽ đều gồm 2 giai đoạn trong đó: 1 tuần đến 1 tháng đầu tiên (tùy theo công việc) là giai đoạn đào tạo, huấn luyện chuyên sâu và giai đoạn tiếp theo là giai đoạn để bạn ứng dụng các kiến thức đó vào thực tế.
Với giai đoạn đào tạo nền tảng, hãy tập trung rèn luyện kỹ năng chuyên môn và làm quen thành thục với các công cụ làm việc, tìm hiểu tổng quan về dự án, đơn vị thực tập. Hãy tự xây dựng lộ trình học tập cho các vấn đề liên quan đến chuyên môn và luôn ghi nhớ chủ động tìm hiểu trước rồi mới đặt câu hỏi, để hạn chế tối đa gây phiền nhiễu cho anh chị đồng nghiệp.
Với giai đoạn sau, hãy lưu ý cố gắng áp dụng các kiến thức và kỹ năng học được vào công việc. Lưu ý thường xuyên báo cáo, tham vấn ý kiến từ mentor để học hỏi các "Best Practice" và cải thiện chất lượng công việc. Với vị trí Developer, hãy đọc kỹ các đoạn code của anh chị senior đã viết, tìm hiểu và nghiên cứu tại sao họ lại dùng keyword A chứ không phải B, cách đặt tên biến như nào, Coding Conventions như thế nào, Clean code ra sao...
(3). 10% CUỐI CÙNG DÀNH CHO SỰ HÒA NHẬP VỚI MÔI TRƯỜNG CÔNG TY
Để trở thành một phần của tập thể, “thần chú” của mình là 2C - Cởi mở và Chân thành. Cụ thể là:
Chủ động làm quen và giới thiệu về bản thân, sau đó dành thời gian tìm hiểu về những người đồng nghiệp của mình để tìm ra điểm chung. Sẵn sàng giúp đỡ, hỗ trợ họ khi cần.
Lắng nghe những chủ đề mà họ thường thảo luận và quan sát tần suất cùng hình thức họ kết nối (như cách họ dùng bữa trưa thế nào - gọi đồ ngoài hay mang cơm hộp, tham gia các nhóm sở thích: đá bóng, chơi games...) để giúp mình làm quen với họ tự nhiên hơn. Một trong những giá trị quan trọng nhất của việc thực tập đó chính là xây dựng được Net-working, làm quen được với các anh chị senior trong nghề. Có thể sau này bạn không làm ở công ty/ dự án đó, nhưng biết đâu những người anh chị, người bạn ở nơi thực tập sẽ giới thiệu bạn những cơ hội làm việc và hợp tác trong tương lai.
Cuối cùng, sau khi kết thúc từng giai đoạn thực tập (hàng tháng) hoặc kết thúc cả kỳ thực tập hãy tự làm 1 bản “Reflect & Review” (tự đánh giá và nhận xét) với trưởng nhóm (leader) / Mentor trực tiếp để nhìn lại quá trình làm quen công việc vừa qua. Từ đó, tìm ra những điểm tốt, vấn đề gặp phải và rút ra bài học cho mình. Qua đây mình và leader đều có thể đánh giá được bản thân mình còn cách vị trí chính thức bao xa, hay mình đã sẵn sàng với vị trí đó chưa. Và cũng chính bởi hoạt động này, mình nhận được sự công nhận từ sếp ở sự nghiêm túc với công việc cùng với nỗ lực để tiến bộ. Nếu nhận được sự đánh giá tốt từ Mentor/ Leader và mong muốn gắn bó với công việc lâu dài thì hãy mạnh dạn đề xuất ký hợp đồng chính thức với công ty hoặc một mức lương xứng đáng theo năng lực của mình trên thị trường.
Có lẽ sẽ còn rất nhiều điều cần làm để có một kỳ thực tập thành công và được nhận lương trong quá trình thực tập. Tổng kết lại ở cả chuỗi bài viết này, các bạn hãy:
1. Xác định rõ mục tiêu của kỳ thực tập của mình, đâu là yếu tố mình quan tâm nhất ở thời điểm này. Thực tập không phải giai đoạn để cày cuốc kiếm tiền.
2. Không nên đặt nặng quá vấn đề về lương khi thực tập. Không lương - nếu cảm thấy tốt cho mình thì vẫn nên làm. Đừng vội lo người ta "bóc lột" mình.
3. Nếu có lương thì hãy cứ nhận, và làm việc cho xứng đáng với đồng lương ấy. Và tự làm gia tăng giá trị bản thân để công ty sẵn sàng trả mức lương cao để giữ bạn trở thành nhân viên chính thức sau kỳ thực tập hoặc tái tuyển bạn sau khi bạn hoàn thành việc học ở trường.
4. Chủ động học hỏi, mở rộng quan hệ, học cách làm việc chuyên nghiệp và trở thành phiên bản tốt nhất của bản thân!
Chúc các bạn sẽ có những trải nghiệm thú vị trong kỳ thực tập và đạt được công việc mơ ước của mình trong tương lai!
Nguồn: Đào Việt Bách
