Quantum Leap - Bước Đại Nhảy Vọt

ĐIỀU GÌ KHIẾN TA LUÔN CHẠY THEO KHUÔN MẪU MÀ XÃ HỘI ĐẶT RA?
🤔 Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao nhiều người thích xem video truyền động lực, thích nghe câu chuyện cảm hứng về những người thành công, và thích sống theo những khuôn mẫu của xã hội? Phải chăng, bản chất con người đã được lập trình sẵn để theo đuổi những tiêu chuẩn sẵn có? Và liệu điều đó có thực sự xấu?

👥 Tâm lý học đám đông: Khi an toàn nằm trong số đông.
Con người, về bản chất, là loài động vật quần cư. Chúng ta luôn có nhu cầu hòa nhập, được chấp nhận và cảm thấy an toàn trong một tập thể. Đó là lý do tại sao hầu hết chúng ta luôn theo đuổi những khuôn mẫu mà xã hội đã thiết lập. Trong tâm lý học, điều này được gọi là tâm lý đám đông – khi cá nhân dễ dàng chấp nhận quan điểm của số đông, tin rằng quyết định của đa số chắc chắn là đúng đắn. (nhưng chưa chắc!)

Khi mọi người xung quanh đều có sự nghiệp ổn định, nhà cửa sang trọng và những thành tựu đáng ngưỡng mộ, chúng ta dễ bị cám dỗ bước theo con đường ấy, ngay cả khi lòng mình chưa thực sự đồng thuận. Sợ lạc lõng, sợ thất bại, sợ bị đánh giá là những nỗi sợ phổ biến khiến con người bám vào những khuôn mẫu có sẵn như một cách để tránh rủi ro. Và đúng thật, khi làm như vậy, bạn sẽ thấy an toàn. Nhưng liệu đó có phải là cách để chúng ta phát triển toàn diện?

🫂 Học từ người đi trước: Nền tảng hay rào cản?
Phải thừa nhận rằng việc theo đuổi các hình mẫu xã hội không phải lúc nào cũng tiêu cực. Thực tế, nhiều quy chuẩn được hình thành từ kinh nghiệm quý báu của người đi trước. Xã hội luôn cung cấp những con đường đã được định hình để chúng ta có thể bước đi một cách an toàn hơn, ít vấp ngã hơn.

Hãy nhìn vào các lĩnh vực như giáo dục hay nghề nghiệp. Chúng ta thường được khuyên nên chọn một ngành nghề ổn định, tìm một công việc lương cao, hoặc làm theo những gì "người lớn" bảo, vì đó là cách mà nhiều thế hệ đã thành công. Và đúng, những khuôn mẫu này giúp chúng ta có một nền tảng vững chắc để không bị sa lầy vào những sai lầm không đáng có.

💡 Tuy nhiên, mỗi cá nhân là một thực thể độc đáo.
Dù xã hội có đưa ra bao nhiêu khuôn mẫu an toàn, chúng ta vẫn không thể phủ nhận một sự thật quan trọng: mỗi người là một cá thể riêng biệt, với năng lực, đam mê và số phận khác nhau. Điều này có nghĩa là, dù học hỏi là điều cần thiết, nhưng rập khuôn hoàn toàn không phải lúc nào cũng mang lại kết quả tốt nhất cho tất cả mọi người.

Bạn có thể học hỏi từ Bill Gates, nhưng không có nghĩa bạn phải bỏ học như ông ấy để thành công (và ông ấy bỏ học Harvard đấy!). Bill Gates xuất thân từ một gia đình danh giá ở Seattle, đã có một bộ máy nghiên cứu máy tính từ năm 13 tuổi, và mẹ ông là người hỗ trợ đắc lực cho sự hợp tác của Microsoft với IBM. Đừng quên, ông có điểm SAT lên tới 1590/1600 nữa!

Còn Elon Musk? Ông cũng không phải tự mình làm tất cả. Cha Musk là một tỷ phú, mẹ ông là một cựu người mẫu nổi tiếng, và gia đình ông sở hữu khối tài sản khổng lồ. Chính điều này đã cho phép ông theo đuổi những giấc mơ "điên rồ" như chế tạo tên lửa.

Hãy nhớ, mỗi người có con đường riêng và việc cố gắng ép bản thân vào những tiêu chuẩn xã hội chỉ làm hạn chế tiềm năng phát triển cá nhân của bạn.
👉 Hãy học hỏi, nhưng đừng quên lắng nghe chính mình!
Xã hội cung cấp cho chúng ta những khuôn mẫu để tránh con đường sai lầm. Nhưng điều đó không có nghĩa chúng ta phải sống hoàn toàn theo chuẩn mực ấy. Học hỏi từ những gì xã hội đã xây dựng là điều tốt, nhưng điều quan trọng hơn là chúng ta phải biết lắng nghe trái tim mình, để tìm ra hướng đi riêng phù hợp nhất.
Cuộc sống là một hành trình. Bạn không nhất thiết phải cầm bản đồ của người khác để đi con đường của mình. Sống theo khuôn mẫu có thể mang lại sự an toàn, nhưng chỉ khi bạn dám bước ra khỏi khuôn khổ đó và tin tưởng vào khả năng của mình, bạn mới có thể tìm thấy hạnh phúc và thành công thực sự.

❤️‍🔥 Và nếu bạn cảm thấy mình đang lạc lối giữa những tiêu chuẩn và áp lực từ xã hội, khóa học Quantum Leap sẽ giúp bạn tìm lại sự tự tin và đánh thức ngọn lửa đam mê trong bạn.

Hội chứng con vịt và áp lực dưới lớp vỏ bọc mang tên HOÀN HẢO 💢

Nhiều người nhìn bề ngoài có thể thấy cuộc sống của họ rất hoàn hảo, từ sự nghiệp cho đến hôn nhân gia đình.

Thời đi học, ai cũng có những người bạn luôn đạt điểm cao trong mọi bài thi.
Hay vài người sở hữu số đo 3 vòng chuẩn chỉnh, còn bạn thì dù cố gắng cân nặng vẫn như cũ, hoặc rất dễ tăng cân.
Một vài người khác thì công việc tốt, đường thăng tiến rộng mở, thu nhập khủng.

Bạn nhìn vào những người này và tự hỏi vì sao cuộc sống họ tuyệt vời đến thế, để rồi càng thêm đau khổ với cuộc sống hiện thực trước mắt. Nhưng bạn sẽ không bao giờ biết được phía sau những hình ảnh đẹp đẽ kia, họ đã lo lắng, căng thẳng và kiệt sức đến mức độ nào. Hiện tượng này được các nhà tâm lý gọi là "hội chứng con vịt" – duck syndrome.

🦆 Hội chứng con vịt là gì?

Chúng ta nhìn vào con vịt đang lướt nhẹ như không trên mặt hồ yên bình và thấy nó luôn ở trong trạng thái điềm tĩnh, không cần cố gắng, không hề mệt mỏi. Nhìn như thể chúng không tốn bất kỳ công sức nào, nhưng đôi chân nhỏ bé của chúng đang phải đạp cật lực dưới nước để không bị chìm. Tên gọi của hội chứng này xuất phát từ cách loài vịt bơi.

Hội chứng con vịt miêu tả tình trạng một người hoàn hảo trong mắt mọi người và lúc nào cũng có vẻ chẳng cần cố gắng gì. Nhưng thực chất, họ đang chịu rất nhiều áp lực và nỗ lực vô cùng để theo kịp guồng quay của xã hội. Họ tự tạo áp lực mình phải trở nên thành công hoặc thấy rằng mình phải đạt được những kỳ vọng cao. Bên trong thâm tâm họ luôn là sự dằn vặt, đấu tranh tâm lý, cảm thấy căng thẳng, tổn thương, thậm chí xuất hiện những ý nghĩ tiêu cực về bản thân.

🏋️‍♀️ Làm gì có ai không nỗ lực!

Có thể bạn không biết nhưng:
- Đứa bạn đạt điểm 10 thật ra đã phải thức đến sáng học bài từ nhiều đêm trước đó.
- Để có vóc dáng đẹp, người ta phải luyện tập không ngừng và áp dụng chế độ ăn uống cực kỳ nghiêm ngặt.
- Đằng sau chức vụ cao là những đêm tăng ca, làm việc với những khách hàng khó tính, chịu vô số áp lực từ cấp trên…

Thực chất, vô số người luôn phải nỗ lực gấp nhiều lần người khác, nhưng họ không bao giờ nói cho ai biết. Vì ai cũng có những khó khăn riêng, và thành công chỉ đến khi ta bỏ công sức và nỗ lực. Nếu không nỗ lực thì không ai làm giúp bạn, công việc cũng không tự hoàn thành được.

🦆 Hạn chế sự ảnh hưởng của hội chứng con vịt

Hội chứng con vịt không phải bệnh nhưng việc việc cố gắng nỗ lực trong thầm lặng, không chia sẻ sự mệt mỏi với người xung quanh sẽ khiến căng thẳng kéo dài. Rất may mắn, tình trạng này hoàn toàn có thể thay đổi.

- Trò chuyện với những người bạn tin tưởng về khó khăn của mình: Được lắng nghe và thấu hiểu luôn là một liều thuốc chữa lành. Nếu ngại phải nói ra với người quen, bạn có thể chia sẻ (ẩn danh) trên các trang confession hoặc các hội nhóm có chung tiếng nói.

- Ngừng so sánh bản thân với người khác: Việc liên tục nhìn thấy những người giỏi giang trên mạng xã hội dễ khiến bạn có áp lực phải trở nên giống họ. Nhưng chúng ta chỉ nhìn thấy những thứ mà họ muốn thế giới nhìn thấy được hoặc những hình ảnh được chỉnh sửa tỉ mỉ. Hầu hết nỗi buồn của ta đều bắt nguồn từ việc lấy hậu trường của mình so sánh với trailer của người khác. Thật ra, người duy nhất bạn cần so sánh chính là bản thân mình.

- Đừng quá khắt khe với bản thân: Chúng ta thường nghĩ mọi người sẽ chú ý đến từng lỗi lầm của mình. Điều đó khiến ta sợ hãi những sai lầm. Nhưng người khác thường không quá quan tâm đến bạn nhiều như bạn nghĩ nên hãy thư giãn và dành nhiều thời gian để chăm sóc bản thân.

📖 Cuộc sống mỗi người đều có nhịp độ và những giá trị riêng biệt. Nói cách khác, nhận thức của bạn về cuộc sống của mọi người xung quanh chưa chắc đã đúng. Có thể bạn khát khao được như họ, nhưng họ cũng đang đối mặt với vô vàn áp lực để trở nên hoàn hảo.

Tất cả chúng ta ai cũng là con vịt đang cố nỗ lực để nổi trên mặt nước. Bạn không thể nhìn thấu mọi ngóc ngách cuộc sống của người khác, vậy nên hãy tập trung hoàn thành công việc của mình để sống hạnh phúc hơn.
**********
Nỗ lực nâng cấp bản thân từng ngày sẽ giúp bạn tiến gần hơn đến sự hoàn hảo. Tham gia khóa học Quantum Leap để được trang bị những tư duy quan trọng và tạo ra bước đại nhảy vọt của mình. Tìm hiểu ngay: https://thamgia.evol.vn/buocdainhayvot-1045

VÌ SAO TÔI LUÔN THẤY MÌNH KHÔNG XỨNG ĐÁNG?
"Liệu mình có xứng đáng với vị trí này không?"
"Chắc chắn sẽ có ai đó nhận ra mình không giỏi như họ tưởng."
"Tại sao ngay cả khi được khen ngợi, mình vẫn cảm thấy không đủ?"

😰 Bạn đã bao giờ tự hỏi mình những câu hỏi này chưa? Khi được khen ngợi hay đạt được thành công, thay vì cảm thấy tự hào, bạn lại hoài nghi bản thân và lo lắng rằng mình chỉ may mắn. Đây chính là dấu hiệu của Hội chứng Kẻ mạo danh – một nỗi sợ phổ biến hơn bạn nghĩ.

Hội chứng Kẻ mạo danh (Impostor Syndrome) là một hiện tượng tâm lý khiến người trải nghiệm cảm thấy mình không xứng đáng với những thành công mà họ đã đạt được. Mặc dù có thể họ rất giỏi và thành công trong công việc cũng như cuộc sống, nhưng họ luôn nghi ngờ năng lực của chính mình.

Theo một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Nội khoa Tổng quát, có tới 82% người từng trải qua Hội chứng Kẻ mạo danh vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời. Điều này cho thấy rằng, cảm giác “mạo danh” không chỉ giới hạn ở một số ít người. Nó xuất hiện ở mọi tầng lớp và ngành nghề, từ những sinh viên mới ra trường, các chuyên gia trẻ tuổi cho đến những nhà lãnh đạo cao cấp. Đôi khi, sự thành công có thể trở thành một áp lực vô hình khiến người thành đạt càng cảm thấy không xứng đáng với những gì họ đã đạt được.

🔎Tâm lý ẩn sâu đằng sau hội chứng kẻ mạo danh

Vậy tại sao chúng ta lại tự nghi ngờ bản thân đến vậy? Hội chứng Kẻ mạo danh xuất phát từ những kỳ vọng xã hội và bản thân. Xã hội hiện đại thường đề cao những hình mẫu thành công, làm cho nhiều người cảm thấy rằng họ cần phải luôn hoàn hảo, không được phép mắc sai lầm. Đồng thời, những suy nghĩ tiêu cực và nỗi sợ bị từ chối khiến chúng ta dễ rơi vào tình trạng so sánh bản thân với người khác, dẫn đến cảm giác tự ti và không đủ năng lực.

Thực tế, đây là kết quả của việc tự đặt ra những tiêu chuẩn quá cao và không thực tế cho bản thân. Chúng ta có xu hướng chỉ tập trung vào những khuyết điểm nhỏ, bỏ qua những thành công lớn đã đạt được. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn của sự tự ti và sợ hãi, khiến cho bất kỳ thành tựu nào cũng không đủ để khiến chúng ta vỗ ngực tự hào.

Hội chứng kẻ mạo danh gây ra những tác hại nào?

❌ Ngại thử thách mới: Hội chứng kẻ mạo danh khiến bạn thiếu tự tin và dễ dàng từ chối cơ hội vì sợ mình sẽ không đủ giỏi. Hãy tưởng tượng rằng bạn đã được thăng chức, nhưng thay vì ăn mừng, bạn lại lo lắng sếp sẽ sớm nhận ra bạn không xứng đáng với vị trí này. “Ôi trời, ngày mình bị lộ chắc không xa nữa!”

❌ Lo âu kéo dài: Bạn cứ sống trong nỗi sợ bị phát hiện, cứ như thể lúc nào đó sẽ có một chiếc đèn sân khấu chiếu vào bạn và rồi tất cả mọi người sẽ biết sự thật: “Thật ra anh/cô ta không giỏi như thế!” Điều này dẫn đến những lo lắng không cần thiết, làm bạn mất ngủ, căng thẳng đầu óc, và thậm chí lâu ngày có thể dẫn đến trầm cảm.

❌ Giảm hiệu suất làm việc: Khi bạn luôn nghi ngờ khả năng của mình, công việc của bạn sẽ bị ảnh hưởng. Bạn có thể tốn hàng giờ để kiểm tra lại công việc vì sợ rằng mình đã làm sai, dẫn đến việc lãng phí thời gian và hiệu quả công việc giảm sút.

❌ Cô đơn: Bạn có thể cảm thấy mình là người duy nhất đang trải qua điều tồi tệ này, khiến bạn trở nên tách biệt và thu mình. “Chắc ở công ty này chỉ có mình là không biết mình đang làm gì!” Vì sợ bị phát hiện, bạn trở nên lầm lì và ít chia sẻ cảm xúc thật với người khác.

Vậy làm thế nào để vượt qua nỗi sợ trở thành “Kẻ Mạo Danh”?

✅ Ghi lại thành tựu: Viết ra những điều bạn đã làm được để tự nhắc nhở rằng bạn xứng đáng với thành công.

✅ Chia sẻ cảm xúc: Khi bạn mở lòng, bạn sẽ thấy rằng nhiều người cũng đang trải qua cảm xúc tương tự, rằng bạn không hề đơn độc trong cuộc chiến này.

Đừng để sự tự nghi ngờ cản bước bạn trên con đường thành công. Hãy vượt qua nỗi sợ hãi và tự tin hơn vào năng lực thực sự của mình. Nếu bạn cần tìm hiểu thêm cách vượt qua những rào cản tâm lý, hãy tham gia khóa học Quantum Leap – nơi bạn sẽ được trang bị những công cụ và chiến lược để bứt phá khỏi giới hạn bản thân.

ĐỌC RỘNG ĐỦ RỒI, SAO BẠN KHÔNG THỬ ĐỌC SÂU?

Trung bình mỗi năm người Việt chỉ đọc 0,8 cuốn sách. Cũng là những nước Á Đông, con số đó của Trung Quốc và Nhật là 4,99 và 20. Những năm gần đây, “văn hoá đọc” được truyền thông đến công chúng như một chân lý mới. Tâm lý ép chỉ tiêu cho việc đọc vì thế trở thành một xu hướng trong xã hội.

Chúng ta nên có cái nhìn thế nào về tâm lý ép chỉ tiêu cho việc đọc này? Có cách nào để đọc sâu thay vì đọc rộng hay không? Thực tế thì có phương pháp giúp bạn dù chỉ đọc 1 cuốn sách/năm vẫn sở hữu lượng kiến thức nhiều như tiêu thụ 5, 6 cuốn sách vậy.

📚 Có phải cứ đọc nhiều là tốt?

Ai cũng biết đọc nhiều sách là tốt, nhưng chọn sách gì để đọc thì ít người trả lời được. Nắm bắt được tâm lý ép chỉ tiêu, các đơn vị xuất bản đổ rất nhiều tiền vào thiết kế bìa sách và đặt tên tác phẩm cho thật hấp dẫn. Chắc hẳn bạn đã từng bỏ tiền ra mua sách chỉ vì bìa được thiết kế đẹp!

Số lượng sách chúng ta đọc mỗi năm không phản ánh thực chất “văn hoá đọc”. Nếu coi sách là công cụ lan tỏa tri thức thì việc đọc thật nhiều để lấy thành tích thay vì am hiểu tường tận những gì ta đã đọc làm tri thức rơi rớt đi phần nhiều.

Đọc quá nhiều sách mà không có trọng tâm, không có suy tư, cũng giống như tiêu thụ thông tin trên mạng xã hội. Các mẹo, tấm gương hay bài học kinh nghiệm từ sách nghe thì truyền cảm hứng nhưng đọc quá nhiều dễ gây lẫn lộn, “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, cuối cùng chẳng giúp chúng ta thay đổi gì. Nếu có thì có thể là tốn tiền mua thêm sách, nhưng giá sách lại ngày càng đắt đỏ trong khi thu nhập chẳng tăng mấy.

🔎 Close reading: Học cách đọc sâu từ các nhà nghiên cứu

Có một phương pháp đọc tên là close reading, được sử dụng để phân tích các tác phẩm hàn lâm cực khó đọc, hoặc các văn bản cổ, cần đọc trong sự liên kết với vô số văn bản thứ cấp thì mới hiểu được. Close reading yêu cầu người đọc xác định rõ ràng lĩnh vực mình quan tâm, cũng như cam kết tìm hiểu sâu một tác giả trong lĩnh vực đó.

Giả sử, bạn rất thích triết học và triết gia yêu thích của bạn là Aristotle. Áp dụng close reading, bạn sẽ đọc kỹ đến từng câu, từng chữ trong tác phẩm của Aristotle. Song song đó, bạn có thể đọc vô vàn cuốn sách diễn giải lại ý tưởng vô cùng phức tạp này của tác giả này để hiểu nguồn cơn khiến ông sử dụng những khái niệm như vậy.

Thông thường khi tìm hiểu về triết gia hay trường phái triết học nào đó, mọi người chỉ đọc các trích dẫn và quan điểm của họ rồi cảm thấy nó "đúng đúng" chứ không đào sâu. Nhờ đọc thêm nhiều cuốn sách có liên quan khác, bạn sẽ tường tận những quan điểm đối lập, bối cảnh lịch sử hay những điểm hạn chế để mở rộng góc nhìn về tác giả cũng như vấn đề được nêu.

Close reading hoàn toàn có thể áp dụng vào công cuộc khám phá tri thức từ sách vở của độc giả đại chúng.

📖 Vì sao nên áp dụng close reading?

- Đọc nghiêm túc tốt hơn đọc nhiều
Lý do đầu tiên vì close reading yêu cầu ta phải nghiền ngẫm một tác phẩm thật sự sâu để hiểu kỹ càng và có thể phê bình lời tác giả truyền đạt. Lý do thứ hai, chỉ chú tâm tìm hiểu một vài tác phẩm mỗi năm (giống như các nhà nghiên cứu) sẽ giúp bạn tiết kiệm được vô số tiền mua sách.

Phương pháp đọc này có thể tiêu tốn của bạn cả năm trời chỉ để đọc hết một cuốn sách. Nhưng điều đó không có nghĩa là đọc ít. Tác phẩm cần đọc sâu ở đây đóng vai trò như xương sống. Những tác phẩm có liên quan sẽ dần được động tới trong quá trình đi dọc sống lưng đó.

- Gợi ý một lộ trình đọc sách quy củ
Bên cạnh những lợi ích như tiết kiệm được tiền mua sách và hiểu thấu đáo tác phẩm, close reading còn gợi ý cho ta một lộ trình đọc sách quy củ.

Trước khi bước vào quá trình close reading, bạn phải cân nhắc xem cuốn sách nào xứng đáng để dành nhiều thời gian đọc đến vậy. Những tác phẩm đồ sộ về nội dung nên được ưu tiên.

Sau khi lựa chọn được tác phẩm “xương sống”, bạn có thể dựa vào các bài review và tiểu sử tác giả để tìm thêm những cuốn sách và cây viết “dễ nhằn” hơn. Sự đọc sau đó sẽ diễn ra song song giữa tác phẩm chính và các tác phẩm có liên quan. Kết quả là dù chỉ tìm hiểu một chủ đề, số lượng sách vở ta đồng hành cùng chuyến hành trình tri thức vẫn nhiều không kém so với đọc nhiều chủ đề tràn lan.

- Rèn luyện khả năng phân tích và phê bình tác phẩm
Cuối cùng và quan trọng nhất, close reading rèn luyện cho người đọc khả năng phân tích và phê bình tác phẩm. Đừng nghĩ rằng những tri thức sách vở là chân lý. Đọc sách cũng không phải là hấp thụ một chiều tri thức từ bên ngoài vào não mình.

Đọc tức là liên tục đối thoại với tác phẩm và tác giả, ngay cả khi người viết đã qua đời được nhiều thế kỷ. Đây là cách ý tưởng và tâm hồn của những người uyên bác được “sống” tiếp trong thời đại không phải của họ.

📌 Không ai phủ nhận vai trò lớn lao của việc đọc sách. Nhưng nếu không có một kế hoạch cụ thể và một tinh thần tiếp thu tri thức, đọc sách nhiều có thể gây “nghẹn”. Với close reading, chúng ta bắt trọn suy nghĩ sâu sắc nhất của tác giả thông qua đối thoại trong đầu, đối thoại với người khác và làm giàu hiểu biết của bản thân.
*******
Tham gia các khóa học phù hợp cũng là một cách đúng đắn để bổ sung kiến thức. Quantum Leap là khóa học xây dựng tư duy gốc của EVOL Edu, được hơn 10.000 người tin tưởng lựa chọn. Tham khảo chi tiết các giá trị nhận được và đăng ký tham gia tại: https://thamgia.evol.vn/buocdainhayvot-1045

VÌ SAO ĐẠT GIẢI NHÌ KÉM VUI HƠN GIẢI BA?

Đội tuyển Pháp giành ngôi Á quân World Cup 2022. Tiền đạo Kylian Mbappé không giấu được sự tiếc nuối, đặc biệt khi anh đã lập hat-trick trong trận chung kết. Trong khi Morocco dù chỉ về thứ 4 chung cuộc, nhưng đã có màn ăn mừng lịch sử vì trở thành đội bóng châu Phi đầu tiên lọt vào vòng bán kết World Cup.

Tâm lý này không chỉ phổ biến trong thể thao. Thời đi học, có lẽ bạn vẫn nhớ cảm giác ức chế khi nhận điểm tổng kết 7,9 bởi chỉ còn thiếu 0,1 là bạn trở thành học sinh giỏi. Trong khi đó, những bạn chỉ đạt 7,5 thì cảm xúc cũng bình thường, không khó chịu mấy. Điều gì đã khiến tâm lý “xém chút nữa là được” trở nên khó chịu như vậy?

🥈 Nhìn nhận giải nhì là mất mát thay vì thành tựu

Theo một nghiên cứu vào năm 1995, các vận động viên đạt huy chương đồng có xu hướng cười nhiều hơn các đồng đội giải bạc. Hiện tượng này xảy ra cả khi kết thúc thi đấu lẫn trong lễ trao giải.

Giáo sư thần kinh học Hedgcock mở rộng nghiên cứu trên bằng việc phân tích biểu cảm của hơn 400 vận động viên Thế vận hội từ năm 2000 đến 2016, kết hợp phỏng vấn trước và sau thi đấu cùng dự đoán của giới truyền thông. Kết quả cho thấy vận động viên giải ba lạc quan hơn giải nhì do người về nhì nhìn nhận nó là mất mát thay vì thành tựu.

Theo lý thuyết triển vọng, con người vốn nhạy cảm với mất mát. Vì vậy, người giải nhì chỉ tập trung vào khía cạnh họ “mất” huy chương vàng, mà không nhận ra họ cũng đạt thành tích cao hơn đa số đối thủ còn lại.

Trong khi đó, người giải ba lại so sánh với những người có thành tích thấp hơn, và cho rằng việc họ đạt giải đã là thành công lớn so với số đông. Điều này đặc biệt đúng với những cá nhân hoặc đội tuyển không được nhìn nhận là có thế mạnh (như trường hợp của đội tuyển Morocco – vốn không được coi là đối thủ mạnh).

🥊 “Giá mà mình cố gắng thêm chút nữa”

Rất nhiều người sẽ có suy nghĩ này nếu chưa may mắn giành được vị trí dẫn đầu. Câu nói trên phản ánh kiểu suy nghĩ đối lập, khi chúng ta tạo ra những cái kết khả thi khác cho một sự kiện đã xảy ra, và thường cái kết này đối lập với kết quả đã có.

Vì nuối tiếc giải nhất, vận động viên giải nhì thường suy nghĩ một cách ám ảnh về quá khứ theo lối tư duy này. Tâm lý “xém chút nữa là được” khiến họ cảm giác mình vẫn chưa hoàn thành mục tiêu, từ đó mong muốn thay đổi được quá khứ hoặc có thể “phục thù” ở giải đấu khác trong tương lai. Cảm giác dở dang khiến họ bồn chồn và day dứt. Vì vậy khi bước lên bục nhận giải, tinh thần họ không thể thoải mái như người đạt giải nhất và giải ba.

Không chỉ trong thể thao mà trong cuộc sống cũng vậy, chúng ta thường rất tiếc nuối khi chỉ còn một chút nữa là chạm tay vào vị trí cao nhất. Nhưng thật ra có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng đến kết quả sau cùng, như khả năng, tâm lý, kỳ vọng của những người xung quanh…

Một học sinh giỏi của trường danh tiếng tham gia kỳ thi học thuật chắc hẳn sẽ ở tâm thế và vị trí rất khác so với một học sinh từ trường bình thường. Nếu thua trong tay bạn đến từ trường ít danh tiếng hơn, em học sinh đó sẽ cho rằng năng lực mình kém cỏi hoặc bản thân đã không cố gắng hết sức. Nhưng em hoàn toàn không tính đến những yếu tố khác ngoài tầm kiểm soát, như đối thủ đã từng tiếp xúc với đề tương tự hoặc không bị áp lực quá lớn, từ đó mang tâm lý thoải mái hơn.

💪 Làm sao để vượt qua tâm lý ức chế này?

Tâm lý “xém nữa thì được” nhìn chung sẽ biến mất theo thời gian nhưng nó sẽ gây nhiều khó chịu, bức bối hoặc hoài nghi năng lực bản thân. Điều bạn nên làm là biến tư duy ám ảnh về quá khứ thành động lực để cố gắng hơn trong tương lai. Khi thay đổi cách nhìn nhận vấn đề, bạn sẽ vui vẻ hơn với thành tích về nhì.

- Trước tiên, hãy thử tách bản thân khỏi vấn đề để nhìn nhận nó trong bức tranh toàn cảnh hơn. Bạn có thể bắt đầu bằng câu hỏi: “Nếu người khác gặp tình huống này, bạn sẽ khuyên họ thế nào?”. Cách này sẽ giúp bạn nhận ra bản thân đã cố gắng hết sức, và nhìn thấy cả những yếu tố ngoài tầm kiểm soát khác ảnh hưởng đến kết quả chung cuộc. Dù gì thì khi đạt giải nhì, bạn vẫn hơn đa số các “đối thủ” khác trên sàn đấu hay trong lớp học.

- Một cách khác là nhìn bản thân từ tương lai. “Bạn năm 40 tuổi sẽ nói gì với bạn vào lúc này?” – những câu hỏi dạng này sẽ giúp bạn chuyển bối cảnh và thời gian để nhìn nhận vấn đề. Nhờ đó, bạn giảm tập trung vào các đặc điểm cụ thể và tức thời của tình huống hiện tại để nhìn nó trong một bức tranh toàn cảnh hơn. Có thể nhiều năm sau, bạn đã trải qua vô số sự kiện đáng nhớ khác, và một thất bại ngày hôm nay chưa chắc đã tệ như bạn nghĩ. Biết đâu, nó còn là cánh cửa mở ra những cơ hội mới mà bạn chưa từng nghĩ tới.

Dù thất bại hay thành công, mỗi lần trải qua là một lần học. Vì vậy, khi sự thất vọng qua đi, bạn nên ghi lại kinh nghiệm để làm tư liệu tham khảo cho những lần sau. Đó có thể là lời nhắc về sự cẩn thận, quản lý thời gian tốt hơn hoặc bài học về khả năng quản lý cảm xúc dưới áp lực.

🏆 Ta học được từ thất bại nhiều hơn là khi thành công. Nếu đạt vị trí thứ nhì, bạn cũng không có gì phải xấu hổ hay dằn vặt, bởi suy cho cùng thứ chúng ta cần vượt qua nhất là chính mình.
*****
Quantum Leap là khóa học mang đến những kiến thức cần thiết để bạn tự tin đứng vững trước thử thách trong tương lai 15 năm tới. Nhận vé ngay tại đây: https://thamgia.evol.vn/buocdainhayvot-1045

Thất Bại Vì… Thừa Động Lực

Quan điểm truyền thống cho rằng hầu hết mọi người không tự cải thiện bản thân vì bị thiếu động lực. Tuy nhiên, điều ngược lại cũng có thể đúng: mọi người gặp khó khăn không phải vì thiếu động lực, mà vì quá dư động lực.

Ví dụ, hầu hết mọi người sẽ nghĩ khó khăn trong việc học là không tìm được động lực để học. Học thì khó, nhưng vọc điện thoại hay xem tivi thì lại dễ, chưa kể họ nghĩ đến hàng loạt những công việc mà mình mong muốn thực hiện sau khi học và điều đó khiến họ không thể tập trung học từ đầu đến cuối.

🔶 Ý Định Thì Sục Sôi, Thực Hiện Thì Uể Oải

Có một kiểu người có động lực rất cao trong việc nghĩ ra ý tưởng, tình huống và mục tiêu và có động lực trung bình hoặc yếu trong việc thực hiện những ý tưởng đã nghĩ ra đó. Những bài phát biểu cổ vũ động viên tinh thần hay sách truyền cảm hứng có thể gây phản tác dụng đối với họ. Tại sao lại vậy? Vì nó làm tăng khuynh hướng tập trung của họ vào việc nghĩ ra ý tưởng.

Khi được áp dụng đúng, động lực khiến bạn bỏ được các thói quen tiêu cực mà trước đây bạn luôn lặp lại, bao gồm cả việc xuất hiện những ý tưởng mới liên tục nhưng không thực hiện.

🔶 Dấu Hiệu Của Tình Trạng Dư Động Lực

Không quá khó để nhận diện những người dư động lực. Họ thường mắc kẹt trong việc mơ tưởng về một dự án mới, địa điểm du lịch mới hoặc một cảm hứng hoàn thiện bản thân. Họ luôn có khuynh hướng “nhảy qua nhảy lại” giữa các dự án chứ không toàn tâm toàn ý cho một cái nào. Việc không kiềm chế được và để ý tưởng mới lấn át ý tưởng cũ sẽ dẫn đến thất bại.

Bạn phân bổ nỗ lực và quỹ thời gian có hạn của mình cho công việc dựa trên cảm giác về mức độ ưu tiên không hẳn là xấu, tuy nhiên, nếu bạn có thói quen liên tục thay đổi ý tưởng quá nhanh chóng, nó có thể gây tác hại rất lớn cho bạn.

🔶 Cách Giải Quyết Tình Trạng Dư Động Lực

Chiến lược tốt nhất là dùng phương pháp một việc một lúc. Chỉ có đúng một việc chính và quan trọng nhất. Mọi thứ khác đều đứng thứ hai.

Trên thực tế, quy tắc này phức tạp hơn thế vì bạn có nhiều việc đơn khác nhau trong những khía cạnh quan trọng của cuộc sống và chúng cũng không cạnh tranh quỹ thời gian của bạn. Nhưng hãy lên kế hoạch như thể bạn chỉ có một việc chính, và dùng nó “dập tắt” sự phân tâm bởi những ý tưởng mới đang hình thành trong bạn.

Hoặc bạn có thể áp dụng phương pháp lên kế hoạch nhưng không bắt tay làm khi nghĩ ra rất nhiều ý tưởng nhưng bạn không muốn đánh mất nó. Việc chỉ lập kế hoạch trước và thực hiện nó sau khi dự án chính được hoàn thành sẽ giúp thỏa mãn cảm giác thôi thúc muốn làm cái mới mà vẫn giữ cho bạn không bị lạc hướng.

Chiến lược cuối cùng rất ít được sử dụng nhưng có thể đem lại hiệu quả cao: đặt ra những dự án ngắn hạn và ít tham vọng hơn. Nếu bạn biết mình có khuynh hướng “cả thèm chóng chán” thì hãy chọn những dự án mà bạn có thể thực hiện trong một tháng, thay vì những dự án cần nhiều năm mới hoàn thành.

Ví dụ, bạn có thể nỗ lực hết mình để đạt mục tiêu tập thể dục trong một tháng, sau đó chuyển sang duy trì thói quen này trong lúc làm việc khác. Một khi thói quen này bắt đầu suy yếu dần, bạn sẽ suy nghĩ lại cách thiết kế nó để sau một tháng cố gắng, việc tập thể dục có thể được duy trì như một thói quen.

Tình trạng dư động lực cũng có thể là điều tốt. Vì nó có nghĩa là bạn có động lực để hoàn thành mục tiêu và bạn có thể làm được. Tuy nhiên, bạn cần có khả năng kiểm soát chủ động vì bạn sẽ phải chống lại những thôi thúc “nhảy” qua ý tưởng mới hơn. Chỉ khi bạn thấy công việc dần hoàn thiện, bạn sẽ cảm thấy tự tin và có giá trị hơn trong cuộc sống, thay vì cứ liên tục chạy theo ý tưởng mới, để rồi mọi việc đều dở dang.

Việc này khó nhưng đừng lo lắng, khóa học tư duy Quantum Leap sẽ giúp bạn tìm thấy động lực đúng đắn và biết cách cân bằng giữa đam mê và thực tế. Đăng ký tham gia ngay hôm nay để tạo ra bước đại nhảy vọt cho cuộc đời bạn!

CHẠY THEO THÀNH CÔNG TRÊN MẠNG XÃ HỘI: LIỆU CÓ ĐÁNG?

“Mình đã kiếm được 100 triệu/tháng như thế nào?”
“Chỉ sau 6 tháng khởi nghiệp, mình đã mua được xe sang.”
“Thu nhập 9 số ở tuổi 20.”

Thời gian gần đây, không khó để bắt gặp những bài viết cũng như các video dạy làm giàu trên mạng xã hội, đặc biệt là trên các nền tảng như Threads, TikTok,.. nơi người ta khoe khoang việc kiếm được hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, hoặc sở hữu khối tài sản khủng ở tuổi đôi mươi. Những câu chuyện này lan truyền với tốc độ chóng mặt, thu hút hàng nghìn lượt thích và bình luận, khiến nhiều người cảm thấy bản thân phải gấp rút đạt được thành công tương tự. Nhưng liệu thực tế có thực sự giống như những gì họ chia sẻ?

Chúng ta dễ dàng bị cuốn vào những ảo tưởng về sự thành công mà mạng xã hội mang lại. Đằng sau những bức ảnh hào nhoáng và những câu chuyện đầy cảm hứng đó, không phải ai cũng thấy được sự đánh đổi, những thất bại và cả những nguồn lực khổng lồ đã giúp họ đạt được vị trí hiện tại. Vậy sự nguy hiểm ở đây là gì? Đó là khi chúng ta mải mê chạy theo những mục tiêu xa vời, mà không cân nhắc đến năng lực thực tế của bản thân và những điều kiện cần thiết.

Hãy cùng điểm qua hai câu chuyện khởi nghiệp mà ai cũng biết nhé. Đầu tiên là Bill Gates. Ông ấy bỏ học và trở thành tỷ phú? Đúng là như vậy, nhưng không phải ai cũng biết rằng Bill xuất thân từ một gia đình danh giá ở Seattle. Khi mới 13 tuổi, ông đã được tiếp cận với máy tính, một thứ hiếm có vào thời điểm đó. Và đoán xem? Chính mẹ của Bill là người đã giúp Microsoft có được thương vụ hợp tác béo bở với IBM. À, còn chuyện Bill bỏ học ư? Ông ấy bỏ học ở Đại học Harvard, và điểm SAT của ông là 1590/1600, không đùa đâu!

Tiếp theo là Mark Zuckerberg, một cái tên không thể quen thuộc hơn. Mark cũng bỏ học và thành công với Facebook, nhưng trước đó anh ta đã xuất sắc giành nhiều giải thưởng khoa học, và còn biết viết vài ngôn ngữ cổ như Latin và Hy Lạp nữa cơ! Cũng giống như Bill Gates, Mark rời bỏ Harvard – trường mà có lẽ nhiều người mơ cũng chưa chắc vào được.

Chúng ta cần hiểu rằng thành công không đến từ những mục tiêu viển vông hay những trào lưu nhất thời. Thành công thực sự là sự kết hợp giữa năng lực cá nhân, sự nỗ lực không ngừng nghỉ và một cái nhìn tỉnh táo về các yếu tố thực tế. Theo nhiều nghiên cứu, độ tuổi trung bình để khởi nghiệp thành công thường rơi vào khoảng 40-45 tuổi, chứ không phải 20-30 như nhiều người vẫn nghĩ. Số người thành công ở độ tuổi trẻ như vậy không phải là số đông, và đừng quên rằng, rất nhiều người cùng độ tuổi ấy vẫn đang vật lộn với những thất bại – đó là lý do họ chưa nổi tiếng.

Dĩ nhiên, không có độ tuổi cố định cho thành công. Bạn hoàn toàn có thể đạt được điều mình mong muốn khi còn trẻ, nhưng hãy nhớ rằng, cái giá để đổi lấy điều đó không hề rẻ. Cuối cùng, không có con đường nào hoàn hảo dẫn đến thành công, mỗi người cần phải biết lựa chọn những mục tiêu phù hợp với hoàn cảnh của mình. Đừng để những trào lưu “flex” thành tích làm bạn mất phương hướng. Thay vì mải mê chạy theo những ảo vọng, hãy tập trung phát triển những giá trị nội tại, trân trọng những điều đơn giản nhưng bền vững và đánh giá đúng năng lực của bản thân để lựa chọn hướng đi đúng đắn cho tương lai. Còn lại, thành công hay không, cũng là chuyện của thời gian và sự bền bỉ!
*********
Nếu bạn cảm thấy mình đang bị cuốn vào những mục tiêu xa vời và cần một hướng đi rõ ràng hơn trong cuộc sống, Quantum Leap có thể giúp bạn nhìn nhận lại bản thân và lựa chọn những mục tiêu phù hợp hơn. Nhận vé ngay tại: https://thamgia.evol.vn/buocdainhayvot02