16/10/2018
KIỂM SOÁT NỖI SỢ
[bài dài]
Sợ hãi là một điều tệ hại. Đúng là nỗi sợ được sinh ra để bảo vệ bản thân khỏi các tác nhân gây hại. Nhưng nghĩ xem, nếu sợ hãi xuất hiện trước một buổi diễn thuyết, trong buổi hẹn hò đầu tiên, hay như khoảnh khắc bạn bấm nút “Nộp” hồ sơ tuyển dụng, sợ hãi chẳng mang lợi ích gì. Nếu lần tiếp theo bạn cảm thấy sợ hãi, hãy nghĩ đến từ “RIA”.
TÔI CHẢ SỢ GÌ HẾT
Sợ hãi không đơn thuần chỉ là cảm giác khi bạn đứng bên một bờ vực sâu hay cạnh một con hổ đói. Tiến sĩ Mary Poffenroth giải thích rằng nỗi sợ được chia thành hai dạng: có thật và tưởng tượng. Nỗi sợ có thật đến từ các yếu tố đe doạ tính mạng, như có một tên trộm đột nhập vào nhà hay một chiếc xe đang lao thẳng đến bạn.
Nỗi sợ tưởng tượng, mặt khác, lại dựa trên các niềm tin mà bạn nghĩ ra: bạn sợ gặp lúng túng khi được mời phát biểu trong tiệc cưới và mọi người sẽ cười nhạo bạn, hay lúc bạn cảm thấy bất lực vì không làm kịp dự án và bạn bị sa thải. Loại sợ hãi tưởng tượng này có thể được phân thành hai nhóm chính: nỗi sợ do cảm thấy mình yếu kém và nỗi sợ do không kiểm soát được tình hình.
Vấn đề là khi bạn sợ hãi, phân khu thần kinh kiểm soát cảm xúc, còn gọi là amygdala, sẽ có cùng phản ứng với cả nỗi sợ thực tế và nỗi sợ tưởng tượng. Cơ thể bạn sẽ tạm dừng các cơ quan và chức năng không quan trọng, như hệ tiêu hoá hay sự ham muốn, để đảm bảo rằng bạn có đủ tập trung và toàn mạng thoát khỏi tình huống ngặt nghèo đó. Nhưng nếu ngày nào bạn cũng bị stress, chính bạn đang ép cơ thể của mình liên tục trải qua các phản ứng sợ hãi. “Đó là vấn đề chính cần giải quyết. Chúng ta phải giải toả các nỗi sợ tưởng tượng, để nó không còn gây sức ép lên phân khu thần kinh cảm xúc một cách tiêu cực nữa” - bà Poffenroth nói.
PHƯƠNG PHÁP RIA
RIA là chữ viết tắt của Recognize (Nhận ra), Identify (Xác định), và Address (Giải quyết). Nói cách khác, bạn phải nhận ra mình đang sợ, xác định nỗi sợ là gì, sau đó tìm ra cách giải quyết nỗi sợ đó.
1. Recognize: Cảm nhận xem cơ thể đang cảm thấy gì. Tim đó đập quá nhanh không? Cơ thể có thấy nóng không, hay có tự nhiên đổ mồ hôi lạnh không? Miệng có đang khô khốc không? Bao tử có đang nhộn nhạo không? Đó chính là các triệu chứng của nỗi sợ. Bước đầu tiên là hiểu rằng có thứ gì đó bất thường trong cơ thể báo hiệu bạn đang sợ hãi.
2. Identify: “Xác định nó để xử lý nó”, bà Poffenroth nhấn mạnh. Okay, bạn đang sợ hãi. Vậy thì đây là nỗi sợ thực tế hay nỗi sợ tưởng tượng? Nếu là tưởng tượng, vậy nó đến từ cảm giác bạn không đủ năng lực thực hiện hay cảm giác rằng bạn không kiểm soát được vấn đề?
“Đôi lúc, sau khi đã xác định được nỗi sợ là gì, các phản ứng sợ hãi sẽ chấm dứt”. Trên thực tế, bạn thường có thể ngừng quá trình trị liệu ở bước này, vì khi đã xác định được điều gì đang xảy ra trong cơ thể và cái gì gây ra nó, thường là bạn đã bình tĩnh lại rồi. “Cơ thể vẫn là cơ thể, não bộ chỉ đang làm nhiệm vụ của nó mà thôi. Bạn phải hiểu như vậy”.
3. Address: Nếu bạn đã thực hiện cả 2 bước trên mà vẫn cảm thấy cơ thể đang phản ứng mạnh với nỗi sợ, vậy thì bạn phải đối mặt và giải quyết nỗi sợ này thôi. Nếu xác định đây là nỗi sợ có thật, rõ ràng là bạn phải hành động để bảo vệ bản thân trước mối nguy hại hiện hữu kia. Còn nếu đây là nỗi sợ tưởng tượng, hãy thử một số cách sau để vượt qua cảm giác này:
Bạn cần phải giữ bình tĩnh, hãy thử bài thở sau: hít vào 4 giây, giữ hơi thở lại 4 giây, thở ra trong 4 giây, giữ lại trong 4 giây, sau đó lập lại nếu cần.
Nhưng để giải quyết triệt để vấn đề, bạn phải đối mặt với nỗi sợ của bản thân. Nếu bạn sợ làm hỏng buổi thuyết trình của mình, hãy xác định điều tệ nhất có thể xảy ra là gì – và bạn sẽ nhận ra mọi chuyện cũng chẳng tệ mấy. Nếu cảm thấy mình không thể hoàn thành dự án đúng hạn, hãy lên một danh sách các hạng mục ưu tiên và cân nhắc các việc có để tạm thời ngừng lại, giao cho người khác, hoặc không cần thiết phải làm.
Điều quan trọng nhất là chúng ta không được lờ đi nỗi sợ. Cho dù bạn có giả vờ nỗi sợ không tồn tại đi chăng nữa, thì cơ thể của bạn vẫn đang cố chống lại nỗi sợ đó, về lâu về dài sẽ càng tổn hại.
Nghiên cứu thêm tại TEDxTalks: https://www.youtube.com/watch?v=2yRuydSpFGY
------------------------------------------------
KINGFISHERS COACHING - Tiếng Anh Thương Mại
Visit us at www.kfc.edu.vn
The Myth of Fearlessness | Mary Poffenroth | TEDxImperialCollege