21/08/2026
MUỐN LÀM ÔNG/BÀ CHỦ, NÊN HỌC KINH DOANH TRƯỚC, HAY HỌC THẬT GIỎI MỘT THỨ RỒI BIẾN NÓ THÀNH BUSINESS?
Khi chọn ngành để du học hoặc học trong nước, nếu một bạn trẻ đã có định hướng sau này muốn kinh doanh hoặc khởi nghiệp, câu hỏi khá thường gặp là: nên học Business, Finance, Marketing, Business Analytics, Entrepreneurship… hay nên chọn một ngành chuyên môn thật tốt trước?
Trong nhiều năm làm việc trong lĩnh vực giáo dục quốc tế, mình từng có nhiều cơ hội trao đổi và được hỗ trợ bởi các chuyên gia, giảng viên, trưởng khoa của các trường đại học ở nhiều quốc gia về việc chọn ngành đặc biệt là các nhóm ngành Business, Economics và Entrepreneurship. Từ góc độ đào tạo, mỗi trường đều có những lý giải rất rõ về việc nên học ngành nào, chương trình nào và những kiến thức nào có thể chuẩn bị tốt cho một người muốn kinh doanh hoặc khởi nghiệp sau này.
Nhưng bản thân từng là một người khởi nghiệp, cũng từng trải qua những giai đoạn va vấp, thử sai và phải tự giải quyết rất nhiều vấn đề thực tế của một doanh nghiệp, mình lại có thêm một góc nhìn hơi khác.
Kiến thức có thể giúp chúng ta chuẩn bị để bước vào kinh doanh, nhưng không có một chương trình học nào có thể mô phỏng hoàn toàn những gì sẽ xảy ra khi chính mình là người phải chịu trách nhiệm cho một doanh nghiệp.
Bởi lúc đó, quyết định không còn nằm trong một case study. Tiền là tiền thật, khách hàng là khách hàng thật, nhân sự là con người thật, và một quyết định sai cũng có cái giá thật.
Vì vậy, khi nói đến câu hỏi “Muốn khởi nghiệp thì nên học ngành gì?”, có lẽ không nên chỉ nhìn nó từ góc độ một ngành học hay một chương trình đào tạo.
Thực ra, không có một ngành học nào có thể đảm bảo rằng sau khi tốt nghiệp, một người sẽ trở thành doanh nhân thành đạt.
Học Business có lợi thế là được tiếp cận khá sớm với cách một doanh nghiệp vận hành, từ tài chính, marketing, quản trị, chiến lược đến con người. Business Analytics lại giúp hiểu thêm về dữ liệu, hành vi khách hàng, thị trường và cách đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Entrepreneurship thì đi trực diện hơn vào quá trình hình thành và phát triển một business. Đây đều là những kiến thức rất hữu ích nếu sau này muốn kinh doanh.
Nhưng nhìn vào thực tế, rất nhiều business lại không bắt đầu từ một người học Business. Nó bắt đầu từ một người rất giỏi một lĩnh vực nào đó, làm đủ lâu để hiểu ngành và nhìn thấy một vấn đề mà thị trường đang cần giải quyết.
Một người học công nghệ có thể tạo ra một sản phẩm công nghệ. Người học Engineering có thể phát triển một giải pháp kỹ thuật. Người học Hospitality có thể xây dựng một mô hình F&B hoặc dịch vụ. Người học Education có thể phát triển một mô hình giáo dục. Một người làm trong bất kỳ ngành nghề nào đủ lâu cũng có thể nhìn thấy những khoảng trống của thị trường mà đôi khi người ngoài ngành không nhìn thấy.
Vì vậy, khi chọn ngành du học với định hướng sau này kinh doanh, có lẽ không nên chỉ đặt câu hỏi:
“Ngành nào dạy mình cách kinh doanh?”
Mà còn nên hỏi:
“Ngành nào có thể giúp mình sở hữu một năng lực đủ tốt để sau này tạo ra thứ có giá trị cho thị trường?”
Bởi chuyên môn giúp tạo ra giá trị để kinh doanh, còn kiến thức business giúp biến giá trị đó thành một doanh nghiệp.
Điều này cũng có nghĩa là đi làm vài năm trước khi khởi nghiệp không phải là đi đường vòng. Ngược lại, đó có thể chính là một phần rất quan trọng của hành trình.
Đi làm cho một doanh nghiệp tốt, kể cả các công ty hay tập đoàn nước ngoài, có thể cho một người cơ hội học cách một tổ chức chuyên nghiệp vận hành, cách quản lý con người, xây dựng quy trình, phát triển sản phẩm, bán hàng, marketing, quản lý tài chính và phục vụ khách hàng. Quan trọng hơn, đó là thời gian để hiểu thật sâu một ngành trước khi một ngày nào đó bỏ tiền của chính mình vào kinh doanh.
Tất nhiên, khi nói đến khởi nghiệp cũng cần tách nó khỏi những câu chuyện “dạy làm giàu”, những lớp dạy khởi nghiệp mà đằng sau có thể là một mục đích hoàn toàn khác, hay theo cách mọi người thường nói vui là để “lùa”.
Nếu bỏ qua phần nhiễu đó, khởi nghiệp thực chất là một năng lực đáng được khuyến khích, đặc biệt khi người bắt đầu đã có kiến thức, kinh nghiệm, hiểu biết về thị trường và nguồn lực tài chính đủ để chịu được những lần thử sai.
Khởi nghiệp cũng không nhất thiết phải là nghỉ việc ở tuổi 22, gọi vốn, mở startup và trở thành CEO. Một người hoàn toàn có thể học một chuyên môn thật tốt, đi làm 5 năm, 10 năm, thậm chí lâu hơn, tích lũy kinh nghiệm, các mối quan hệ và tài chính rồi mới bắt đầu doanh nghiệp của mình.
Nhìn ra thế giới, không khó để thấy những người trẻ xây dựng nên các công ty trị giá hàng triệu, thậm chí hàng tỷ đô la. Nhưng giá trị của những doanh nghiệp đó không chỉ nằm ở việc người sáng lập trở nên giàu có.
Một doanh nghiệp phát triển còn tạo ra công ăn việc làm, tạo ra sản phẩm, công nghệ, đóng thuế, thu hút nhân tài và đôi khi tạo ra cả một hệ sinh thái kinh tế phía sau nó.
Một quốc gia chắc chắn cần những kỹ sư giỏi, chuyên gia giỏi, nhà quản lý giỏi và những người có đủ năng lực để làm việc cho các tập đoàn hàng đầu thế giới. Việc người Việt được các doanh nghiệp quốc tế tuyển dụng và đánh giá cao là một điều tích cực.
Nhưng một nền kinh tế muốn đi xa hơn cũng cần những người có khả năng tạo ra doanh nghiệp để những người giỏi khác đến làm việc.
Thay vì để thế giới chỉ nhìn Việt Nam như một nơi cung cấp nguồn nhân lực tốt cho các doanh nghiệp quốc tế, sẽ là một vị thế khác nếu ngày càng có nhiều doanh nghiệp do người Việt sáng lập có thể tạo việc làm, sở hữu sản phẩm, công nghệ và thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Và để có được những doanh nghiệp như vậy, câu chuyện có lẽ phải bắt đầu từ rất sớm: học gì, giỏi điều gì, trải nghiệm môi trường nào và sau khi tốt nghiệp sẽ tích lũy những gì.
Còn nếu nói về quan điểm cá nhân, mình vẫn khuyến khích tinh thần khởi nghiệp.
Không phải khởi nghiệp bằng mọi giá, càng không phải vì thấy người khác làm chủ thì mình cũng phải làm chủ. Nhưng nếu một người đã có chuyên môn, có kinh nghiệm thực tế, hiểu thị trường và có nguồn lực tài chính đủ để chấp nhận những lần thử sai, thì khởi nghiệp là một lựa chọn rất đáng cân nhắc.
Và nếu đã có định hướng một ngày nào đó sẽ kinh doanh, có lẽ nên tự hỏi:
1. Mình thực sự giỏi điều gì?
2. Mình hiểu ngành và thị trường mình muốn bước vào đến đâu?
3. Mình đang giải quyết vấn đề gì và ai sẽ sẵn sàng trả tiền cho giải pháp đó?
4. Mình đã có đủ kinh nghiệm và nguồn lực để chịu được những lần thử sai chưa?
5. Mình muốn tạo ra một công việc cho chính mình, hay muốn xây dựng một doanh nghiệp có thể vận hành, phát triển và tạo ra công việc cho những người khác?
Và cuối cùng:
Mình muốn khởi nghiệp vì thực sự nhìn thấy một cơ hội kinh doanh, hay đơn giản vì mình thích ý tưởng được “làm chủ”?
Cũng giống như không một chuyên gia hay công ty tư vấn tài chính nào có thể đảm bảo một khoản đầu tư không có rủi ro, cũng không ai có thể đưa cho chúng ta một công thức khởi nghiệp chắc chắn thành công và làm giàu.
Sau khi tham khảo, tìm hiểu và tự trả lời những câu hỏi trên, mỗi người sẽ dần nhìn thấy mình đang ở đâu: cần học thêm, cần đi làm để tích lũy kinh nghiệm, cần chuẩn bị thêm tài chính, hay đã đến lúc có thể bắt đầu.
Và với những gia đình đang ở giai đoạn chọn ngành, quá trình này cũng có thể giúp cha mẹ và học sinh nhìn rõ hơn nên học gì và cần chuẩn bị gì cho con đường phía trước.
Bởi chọn ngành để sau này khởi nghiệp không nhất thiết là chọn một ngành có chữ Business.
Có thể bắt đầu bằng việc học thật giỏi một thứ có giá trị rồi học cách biến giá trị đó thành business. 😀
Không biết tư vấn kiểu này có hơi “ngược” với cách các trường đại học thường nói về chọn ngành không, nhưng đây cũng là 1 góc nhìn từ thực tế khởi nghiệp để mọi người tham khảo. 😆
Góc nhìn từ Ngan Luong – Giám đốc Trung tâm Anh ngữ & Tư vấn Du học Quốc tế USC
--------------
Trung Tâm Anh Ngữ và Tư Vấn Du Học Quốc Tế USC
Địa chỉ: Building USC - 236-238-240-242 Hoà Hưng, P. Hòa Hưng, TP. HCM
Hotline/Zalo: (028) 6264.3648 - 0989.598.251
Email: [email protected]
21/08/2026
20/08/2026
19/08/2026
17/08/2026
20/07/2026
17/07/2026