26/05/2021
MARIA KANNON (マリア觀 音: MARIA QUAN ÂM)
* Là một trong những biểu tượng từng xuất hiện trong thời kỳ cấm đạo Công giáo tại Nhựt Bổn (thế kỷ 17, 18). Được UNESCO xếp vào "Danh mục Di sản thế giới" (năm 2018) cùng với một số giáo đường xưa trong thời kỳ này.
1) Vị giáo sĩ Francisco Xavier (còn gọi: Francisco Javier), người Tây Ban Nha, thuộc dòng Tên là tên tuổi gắn liền với buổi ban đầu của công cuộc truyền giảng về ơn Cứu độ của Chúa Jésus Cristo (tiếng Anh: Jesus Christ) vào Nhựt Bổn, cuối thế kỷ 16 (năm 1549).
Địa bàn tiếp nhận Đức tin đầu tiên là Trường Kỳ (Nagasaki: 長 崎), thu hút nhiều người Nhựt cải đạo gồm cả một số lãnh chúa địa phương ("daimyo" 大名, dịch sát nghĩa là "đại danh").
Francisco Xavier được Giáo hội Công giáo hoàn vũ tuyên Thánh.
2) Tuy nhiên, bước qua đầu thế kỷ 17, sử Nhựt Bổn gọi là thời kỳ Giang Hộ (Edo: 江 戸) tức thời Mạc phủ, việc cấm đạo Công giáo bắt đầu xảy ra và ngày càng khốc liệt.
Các Ki-tô hữu người Nhựt buộc phải sống đạo một cách bí mật, kín đáo hơn, họ được gọi là Ki-tô hữu "ẩn" (tiếng Nhựt gọi là "Kakure" Kirish*tan: 隠 れ キ リ シ タ ン, "Hide" Christian).
Họ thờ phượng Chúa trong những căn nhà riêng bí mật (vì các giáo đường bị dẹp bỏ). Những lời cầu nguyện được "ẩn" trong cách thức tụng kinh như bên Phật giáo, nhưng trong đó vẫn giữ lại một số từ ngữ đọc bằng tiếng Latinh, tiếng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.
Kinh Thánh được chia nhau học thuộc, truyền miệng (vì các cuốn Kinh Thánh có thể bị nhà cầm quyền tịch thu).
Và, các "Kakure Kirish*tan" chế tác nhiều bức tượng, như hình tượng đức Maria được "ẩn" trong sự mô phỏng hoàn toàn tượng Bồ tát Quan Âm (tiếng Nhựt gọi "Kannon") - mà điểm khác biệt chỉ là dấu thánh giá xuất hiện trên ngực Quan Âm, và ẵm bồng một hài nhi (tức Jesus). Họ gọi với nhau, đó là "Maria Kannon" (Maria Quan Âm).
(Ở đây, "Maria" cho thấy duy trì ảnh hưởng từ tiếng Tây Ban Nha / Bồ Đào Nha: María / Maria; khác với tiếng Anh: Mary, tiếng Pháp: Marie)
3) Có những luồng ý kiến tranh biện quanh bức tượng "Maria Quan Âm".
Một đàng không đồng ý, với quan niệm Maria là Maria, Quan Âm là Quan Âm, nước sông không phạm nước giếng.
Một đàng cho rằng tượng "Maria Quan Âm" thể hiện một sự tiếp biến văn hóa, tương tự như trường hợp Đức Mẹ Maria ở châu Phi thì đen ơi là đen, Maria ở Hàn Quốc thì mặc hanbok,, mắt một mí (và ở VN, đức Maria chít khăn mỏ quạ trên đầu, hoặc mặc áo bà ba...).
Năm 2018, UNESCO đưa những căn nhà dùng làm thánh đường bí mật thời Giang Hộ (Edo), hình tượng "Maria Kannon" vào Danh mục Di sản thế giới. Nói gì thì nói, đây là những chứng tích về một giai đoạn lịch sử nước Nhựt / về sự giao thoa văn hóa / và về cách thức sáng tạo để duy trì Đức tin Công giáo của Ki-tô hữu Nhựt Bổn...
4) Cuốn tiểu thuyết "Sự Im lặng" ("Chin moku" 沈 黙,) của Shūsaku Endō, viết vào năm 1966, được đánh giá là "một trong những tiểu thuyết hay nhứt của Nhựt Bổn thế kỷ 20". Đó là câu chuyện về một nhà truyền giáo Dòng Tên được cử đến Nhựt Bổn vào thế kỷ 17, chia sẻ cảnh sống của các "kakure Kirish*tan" bị ngược đãi vì kiên trung với đức tin vào Chúa.
Cuốn "Sự im lặng", vào năm 2016, được đạo diễn người Mỹ Martin Scorsese chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh.
Năm 2018, video game "Thánh địa nửa khuya" được phổ biến rộng rãi, đề cập đến cuộc đàn áp Công giáo ở Nhựt Bổn vào thời kỳ Giang Hộ (Edo). Trong đó, sử dụng hình tượng "Maria Kannon" (Maria Quan Âm) làm biểu tượng cho nội dung của video.
------------------------------------------------------------
FB CHƯƠNG DƯƠNG