06/07/2021
HỌC LUẬT, TỐT NGHIỆP GIỎI, KHÁ NAY VẪN TÌM VIỆC KHÓ KHĂN, TẠI SAO?
1. Chúng ta phải hiểu rõ rằng: giỏi, khá ở đây là khả năng hoàn thành chương trình đại học của sinh viên, xác định theo tiêu chí đánh giá của trường học, tức khả năng học. Nghĩa là sinh viên tốt nghiệp giỏi, khá là người đã học giỏi, khá. Sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, khá không có nghĩa là họ có khả năng làm việc ở mức giỏi, khá. Trong khi nhà tuyển dụng đang chờ mong muốn ứng viên phải làm được việc ngay, thậm chí làm giỏi, khá.
Thầy cô của bạn ở trường chấm bài theo các tiêu chí khác (theo yêu cầu của chương trình đào tại) so với các tiêu chí của nhà tuyển dụng đưa ra để đánh giá năng lực làm việc. Khác nhau nằm ở đây! Điều này dẫn đến thực trạng vênh nhau rõ rệt giữa “cung” và “cầu”.
2. Hiện nay, có 92 cơ sở có đào tạo ngành luật. Năm 2017, chỉ tiêu tuyển sinh cả nước là 18.300 chỉ tiêu hệ chính quy. Số này sẽ tốt nghiệp vào năm 2021, tức tốt nghiệp vào thời gian này. Theo tôi, năm nay sẽ có tầm 15.000 người tốt nghiệp cử nhân luật hệ chính quy. Con số này là chưa tính đến các hệ tại chức, chuyên tu, văn bằng 2, học online… Trong 2 năm gần đây, dịch Covid-19 hoành hành, kinh tế khó khăn, nhu cầu tuyển dụng giảm sút rất đáng kể.
Do đó, ngoài sự vênh nhau giữa “cung” và “cầu” như đã nói ở (1.), thì sức cạnh tranh về việc làm là một áp lực rất lớn, do lực lượng lao động gia nhập thị trường đông, trong khi nhu cầu thị trường đang giảm suốt.
3. Như đã nói ở (1.), nhà tuyển dụng khi tuyển là muốn ứng viên làm được việc ngay, vì thế họ mới đòi hỏi người có kinh nghiệm (kinh nghiệm là trải nghiệm thực tế của ứng viên và có khả năng làm được việc, chứ không phải là đã đi làm theo hợp đồng lao động được bao nhiêu năm, sinh viên vừa tốt nghiệp vẫn có thể có từ 1-3 năm kinh nghiệm nếu đã đi thực tập, đi làm thêm trước đó). Nhà tuyển dụng không muốn tuyển người chưa biết làm việc, không muốn hướng dẫn, đào tạo vì các lý do sau đây:
- Đa phần các ứng viên mới tốt nghiệp ngành luật hiện nay học kiến thức pháp luật nhiều môn, nhưng chưa được tổng hợp và hệ thống lại được trong đầu, tư duy pháp lý yếu, không thể vận dụng kiến thức đã học để giải quyết được một tình huống pháp lý khi tình huống đó cần áp dụng kết hợp hiều văn bản luật.
- Hiện tại, để nhận một nhân sự học việc thì doanh nghiệp cần chi trả rất nhiều chi phí: tiền mặt bằng, bàn, ghế, máy tính, điện, nước, máy lạnh, văn phòng phẩm, chi phí sinh hoạt khác, trả lương, chế độ phúc lợi, các trách nhiệm pháp lý theo luật lao động, …
- Khi hướng dẫn người học việc, ngoài tốn chi phí như nêu trên, doanh nghiệp và người hướng dẫn còn tốn thêm rất nhiều thời gian và công sức. Hướng dẫn theo quy trình: chỉ dẫn, theo dõi thực hiện, nhận kết quả, phân tích kết quả, trả kết quả, hướng dẫn điểu chỉnh, theo dõi điều chỉnh, … cho đến khi xong việc, mất nhiều công sức, thời gian và chi phí. Trong khi đó, hơn thuê một người biết làm rồi và tự làm và chấp nhận trả lương cao hơn, vẫn tốn ít chi phí hơn tuyển người chưa biết làm việc, bởi cái gì cũng phải chỉ dẫn từ đầu.
- Một số bạn được hướng dẫn cho đến khi thạo việc, nhưng lại không thấu hiểu, ghi nhận công sức của nơi nhận hướng dẫn mình, người đã tận tụy chỉ việc cho mình. Sau khi có kinh nghiệm, chưa kịp sử dụng để bù đắp chi phí bỏ ra đào tạo (đó là thời gian, công sức, chi phí như tôi đã đề cập ở trên, không phải cho đi học khóa này, khóa kia mới phát sinh chi phí) thì nhảy việc tìm môi trường mới, khiến người hướng dẫn, đào tạo nản lòng.
4. Hiện tại, các ứng viên là sinh viên luật vừa tốt nghiệp, tôi nhận thấy các ứng viên này còn một khoảng cách quá xa so với nhu cầu của nhà tuyển dụng, biểu hiện ở các khía cạnh sau đây:
- Dù học giỏi, khá, nhưng khả năng hiểu biết tổng hợp của ứng viên về hệ thống pháp luật, hệ thống cơ quan nhà nước, cũng như phân ngành theo từng lĩnh vực đều rất hạn chế. Ví dụ khi hỏi: Theo em, khi làm trợ lý cho một luật sư tư vấn về hợp đồng, em cần nắm kỹ các lĩnh vực pháp luật nào? Đa phần các em không thể trả lời đạt yêu cầu.
- Giao tiếp không tốt, thiếu tự tin và khá xa lạ với môi trường công sở - Nguyên nhân là do ứng viên không chịu tham gia thực tập, kiến tập, làm thêm trong các môi trường tương ứng. Hậu quả kéo theo là phong cách, tác phong, còn rụt rè, chậm chạp, sợ sệt, thiếu tự tin trong giao tiếp. Nhiều em còn mắc cỡ không dám nói chuyện.
- Các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều rất hạn chế, nhất là kỹ năng viết: không biết soạn thảo văn bản (về cả nội dung, hình thức, kỹ thuật trình bày, dù rất nhiều vấn đề đã được luật hướng dẫn rất rõ ràng). Ứng viên pháp lý mà không soạn được một cái đơn khởi kiện đúng mẫu, không soạn được một biên bản họp HĐQT vốn đã có sẵn mẫu và hướng dẫn của luật, thì rất khó để được nhận. Các kỹ năng này cần được rèn luyện khi kiến tập, thực tập.
- Rất nhiều ứng viên không định hướng được nghề nghiệp cho tương lai, không biết mình muốn gì, có ứng viên đã đặt ra cho mình một mục tiêu nghề nghiệp nhưng không biết làm thế nào để đạt được mục tiêu đó, cần phải làm gì, đi qua bao nhiêu giai đoạn, tốn bao nhiêu năm, bao nhiêu công sức, chi phí …
- Cách tư duy không sát với thực tế, quá lý tưởng trong suy nghĩ và hành động, thậm chí nhiều bạn tốt nghiệp loại khá, giỏi, tốt nghiệp các khoa VIP, trường VIP luôn tự đề cao, đánh giá cao bản thân, có thái độ coi thường người khác, không chịu lắng nghe, không chịu học hỏi từ người khác; luôn cho mình đúng, nên đôi lúc người khác thấy mình chưa đúng, nhưng thấy thái độ như vậy, nên ghét không nhận, cũng không muốn hướng dẫn luôn.
- Rất ít ứng viên chịu khó, chịu đựng được áp lực công việc, không nhìn thấy được cái xa hơn là sự nghiệp, tương lai và cơ hội được rèn luyện; khi có được môi trường tốt ngay lập tức đòi lương cao, đòi chế độ mà mình tự cho là phải tương xứng với mức độ giỏi, khá của mình, nên đã mất cơ hội được thử thách.
5. Theo cá nhân tôi, để có được việc làm và duy trì được nó, dù ở môi trường nào, dù nhà nước hay tư nhân, vượt trên hết tất cả các điều kiện, một bạn sinh viên luật khi ra trường phải đảm bảo rằng:
- Có hiểu biết một cách tổng hợp, đầy đủ kiến thức pháp luật, hệ thống tổ chức cơ quan nhà nước; đồng thời phải hiểu chi tiết, cụ thể về pháp luật đối với ngành mình dự kiến theo đuổi;
- Định hướng rõ ràng nghề nghiệp và hiểu rõ con đường mình sẽ đi;
- Hệ thống cụ thể, rõ ràng và nắm cơ bản các quy định, văn bản pháp luật về ngành luật chính;
- Thành thạo 04 kỹ năng nghe, nói, đọc và đặc biệt là viết đối với môi trường pháp lý, viết không tốt thì cầm chắc thất nghiệp hoặc sẽ bị đào thải;
- Thành thạo kỹ năng tin học; ngoại ngữ tốt thì có cơ hội chọn nhiều môi trường làm việc hơn, giỏi thì càng tốt;
- Biết thực tế, hiểu thực tiễn, biết lắng nghe, chịu khó học hỏi;
- Giao tiếp tốt, khéo léo, lịch sự, khiêm nhường, xây dựng và giữ gìn được các mối quan hệ trong công việc và cả đời sống cá nhân.
Va chạm nhiều với các bạn trẻ, nên tôi suy nghĩ, tâm sự vậy thôi, chứ không có ý chê việc học khá, học giỏi. Để học khá, giỏi thì bạn thông minh và chăm chỉ lắm, cái này là một loại năng lực. Cái này rất đáng quý. Nói thật, khi học đại học, tôi cũng chỉ vừa đủ điểm để tốt nghiệp loại khá thôi, nên tôi không dám chê, hay có ý kiến gì với bất kỳ ai về chuyện học hành cả. Nói thật đấy. Điều tôi mong muốn là, các bạn trẻ cần thực tế, đừng đi xa thực tế quá! Muốn kiếm cơm từ thực tế, phải soi mình vào nó.
Nguồn: Luật sư Lê Văn Dụng.
17/09/2021
16/09/2021
21/07/2021
14/07/2021
11/07/2021
06/07/2021
05/07/2021
28/06/2021
14/06/2021
06/05/2021
31/01/2021
09/01/2021