04/08/2026
BÀI 3: CON ĐI HỌC CŨNG GIỐNG NGƯỜI LỚN ĐI LÀM
[Chuỗi bài Kỹ năng giao tiếp của trẻ mầm non]
Có một cảnh rất quen vào mỗi cuối ngày, khi ba mẹ vừa đón ở cửa lớp là con đã bắt đầu kể đủ thứ chuyện:
– Bạn A tặng con một cái kẹp.
– Hôm nay con với bạn B xây mê cung cho hamster, to ơi là to!
Nhưng cũng có những ngày, câu chuyện của con toàn những chuyện không vui:
– Bạn A không cho con chơi.
– Bạn B lấy đồ của con, còn cốc đầu con.
– Cô bắt một mình con dọn hết đồ chơi.
Nghe tới đây, phản xạ tự nhiên của ba mẹ thường là muốn hỏi cho ra lẽ rồi cố vấn phương án xử lý ngay. Nhưng mình thử nghĩ đơn giản thế này: TRẺ ĐI HỌC CŨNG GIỐNG NGƯỜI LỚN ĐI LÀM.
Lớp học là một “công ty nhỏ” của con. Ở đó cũng có ngày vui, ngày mệt, có bạn hợp nhau, có bạn hay cãi nhau, có lúc bị hiểu lầm, có khi đang chơi vui thì bị cô nhắc dọn. Câu chuyển trẻ kể ba mẹ nghe thường là đoạn gắn với cảm xúc: làm mình vui nhất, buồn nhất, tức nhất hoặc còn vướng trong lòng nhất. Câu chuyện con kể chưa phải là toàn bộ những gì đã diễn ra trong ngày.
Ví dụ, con nói:
- “Bạn giành đồ chơi của con.” Nhưng có thể đoạn trước đó con đã tham gia tranh giành đòi chơi.
- “Cô bắt một mình con dọn.” Nhưng có thể đã hết giờ chơi và các bạn vào ca trực nhật.
- “Không ai chơi với con.” Thật ra có khi chỉ là đúng lúc đó đã qua hoạt động chuyển tiếp.
Cho nên khi nghe một câu chuyện không vui, ba mẹ khoan vội làm tòa án, cũng khoan vội trở thành tư vấn viên đưa ra cả một kế hoạch xử lý. Trước hết, HÃY LÀM TRẠM SẠC CHO CON.
🌻 TRƯỚC HẾT, NGHE CON KỂ
“Ừ, nghe cũng mệt thiệt.”
“Chắc lúc đó con bực lắm.”
“Con buồn vì bạn không cho con chơi cùng hả?”
“Con muốn chơi tiếp mà cô kêu dọn hả?”
Nói như vậy không có nghĩa là mình đang khẳng định con đúng, bạn sai hay cô sai. Mình chỉ đang giúp con gọi tên cảm xúc: à, lúc đó con buồn, con tức, con thất vọng, hoặc con cảm thấy mình bị đối xử bất công. Khi cảm xúc được gọi tên và có người bình tĩnh đón nhận, trẻ thường dễ dịu lại hơn.
🌺 SAU ĐÓ HỎI: "RỒI SAO NỮA?"
Câu hỏi rất đơn giản nhưng khá hiệu quả.
- “Rồi sao nữa con?”
- “Sau đó con làm gì?”
- “Bạn nói gì?”
- "Con dọn hết không?"
- “Cuối cùng hai bạn có chơi tiếp không?”
Những câu hỏi này giúp con kể tiếp câu chuyện, thay vì chỉ dừng lại ở đúng đoạn mình bị buồn hoặc bị tổn thương. Và khi kể tiếp, con sẽ phải nhớ lại sự việc bắt đầu từ đâu, mình đã làm gì, bạn phản ứng ra sao và cuối cùng chuyện kết thúc thế nào. Từ đó, ba mẹ cũng nhìn được câu chuyện đầy đủ hơn mà đôi khi ba mẹ chưa cần xử lý gì hết.
🌸 NHƯNG LẮNG NGHE KHÔNG HẲN LÀ ĐỂ CON NÓI MÃI
Có những trẻ rất thích kể chuyện. Chuyện lớp, chuyện bạn, chuyện con kiến, con sâu, chuyện hồi sáng, chuyện ngày hôm qua… nói liên tục không có điểm dừng. Nếu người lớn lúc nào cũng ngồi nghe từ đầu tới cuối mà không có giới hạn, con có thể quen với việc chỉ nói chứ chưa biết nghe. Con cũng dễ nghĩ rằng trong cuộc trò chuyện, mọi người đều phải dừng lại để nghe mình.
- “Mẹ nghe con kể mọit chút thôi nha, mẹ còn việc khác nữa. Con kể việc nào mà con muốn nói nhất nhé."
--> Giới hạn này không có nghĩa là mình không quan tâm đến trẻ, mà giúp trẻ hiểu rằng người nghe cũng có công việc, thời gian và nhu cầu riêng.
- “Mẹ nghe chuyện của con rồi. Bây giờ tới lượt mẹ kể một chuyện trong ngày của mẹ nha.”
- “Con thử nghĩ xem lúc đó bạn A cảm thấy thế nào?”
--> Giao tiếp cũng giống như chơi bóng. Con không thể giữ trái bóng mãi. Con nói xong thì cần biết chuyền lượt sang cho người khác. Những đoạn qua lại như vậy mới thật sự giúp con học giao tiếp: biết nói, biết chờ, biết nghe và biết nghĩ tới cảm xúc của người khác.
🍁 KHI NÀO BA MẸ CẦN TRAO ĐỔI VỚI CÔ?
Nếu đó chỉ là một va chạm nhỏ, chuyện đã qua, hôm sau con vẫn vui vẻ đi học, vẫn chơi với bạn bình thường, vẫn về nhà kể chuyện vui buồn với bạn, thì ba mẹ không cần nhìn nó như một vấn đề quá lớn. Vì khi trẻ con chơi với nhau, giận nhau, tranh đồ, nghỉ chơi rồi lại chơi tiếp là chuyện xảy ra mỗi ngày.
Nhưng nếu con nhắc đi nhắc lại cùng một chuyện, tỏ ra né tránh một ai đó, hoặc buồn bực liền vài ngày thì ba mẹ nên trao đổi với giáo viên.
Cô là người có thể nhìn thấy phần câu chuyện mà con chưa kể hết, các diễn biến trườc và sau ra sao, hoặc đã có những can thiệp hỗ trợ nào. Cô cũng nắm bắt thói quen và khá hiểu tính cách của các bạn lớp mình, nên khi ba mẹ và giáo viên cùng ghép các phần lại, câu chuyện sẽ đầy đủ và công bằng hơn.
======== Vui và buồn là hai mặt luôn có trong đời sống cảm xúc. Trẻ không hẳn cần được bảo vệ khỏi tất cả những lần thất vọng, mâu thuẫn hay khó chịu =========
Những chuyện vừa sức trẻ như giành đồ chơi, không được vào nhóm, bị nhắc dọn đồ hay phải chờ tới lượt chính là cơ hội trong phạm vi an toàn để con học cách nhận ra cảm xúc, kiểm soát phản ứng, giải quyết vấn đề và tiếp tục duy trì mối quan hệ bạn bè.
Khi con đem chuyện ở “công ty nhỏ” về nhà, ba mẹ cứ nghe con kể, giúp con gọi tên cảm xúc rồi hỏi thêm để giúp con nhìn lại tổng quát hơn. Đôi lúc, điều con cần nhất không phải là một bản kế hoạch xử lý bạn bè, lời giảng dạy về quy tắc ứng xử, mà chỉ đơn giản kể hết một câu chuyện chưa vui, rồi sáng hôm sau lại đủ năng lượng quay về “công ty nhỏ” của mình.
🐌 KHI TRẺ MANG CÂU CHUYỆN CHƯA VUI VỀ NHÀ, BA MẸ KHOAN VỘI LÀM CỐ VẤN, HÃY LÀM TRẠM SẠC GIÚP CON ĐI HẾT CÂU CHUYỆN TRƯỚC 🧸
22/08/2026
04/08/2026