CLB Báo chí và Truyền thông Xanh

THƯA BỤI MỊN: TẠI SAO HN VÀ TPHCM LẠI BỊ LÚC TẾT NGUYÊN ĐÁN (VẮNG NGƯỜI)?
(Hà Nhật Tân)
———
Bữa nay rảnh (mùng 2 Tết), đi lang thang trên fb, chợt thấy có mấy bài đặt dấu hỏi rằng tại sao mấy ngày này HN và SG vắng hoe mà sao bụi mịn vẫn kinh hoàng.

Thấy bà con giải thích quá trời, mà hỏng ai nói trúng hết, bèn biên 1 bài giải thích tận tường vụ này.

(Hỏng phải Phễu tui giỏi giang gì, mà là những người đáng lẽ phải biết như các quy hoạch gia, kiến trúc sư thì lại học sai cmnr. Những người học về khí tượng hay ngành môi trường thì lại không am tường quy hoạch đô thị. Còn chương trình đào tạo sau ĐH (thạc sĩ, tiến sĩ) của mấy ngành quy hoạch đô thị, quy hoạch vùng thì thích nói các điều viển vông không kiểm chứng, chứ không ưa mấy cái món tính toán khoa học vì… dốt toán. Hỏng tin cứ làm TS quy hoạch mà lôi vật lý đô thị ra - là cầm chắc rớt. Hehe…)

*****
Thôi đi vô giải thích luôn.

Đại khái là khi xét ô nhiễm người ra phải xem xét nguồn thải. Nhìn vô nguồn thải 1 phát là biết nó từ đâu liền. Thí dụ như phân tích không khí, thấy có các loại khí thải từ động cơ xe như NO2, SO2, CO, v.v. CHIẾM TỶ TRỌNG LỚN cùng với BỤI CAO SU thì chắc cú đó là bụi từ các khu đô thị lớn có tỷ lệ xe máy nhiều như HN và TPHCM rồi.

Còn bụi mịn lâu lâu chúng ta thấy thì hầu như không phải là sản phẩm của 2 thành phố này. Vì sao? Vì bụi mịn mà như sương mù quánh lại đến nỗi cách xa 10m không thấy mặt người thì là ghê gớm lắm rồi, kinh dị lắm rồi. Nó chắc cú đến từ nơi khác, chứ bụi mịn xà quần ở gần mặt đất tuy nhiều, nhưng đã bị chúng ta… hít sạch rồi còn đâu.

Vì rất đơn giản, nếu chúng ta hít không hết, thì nó vẫn ở đó, càng ngày càng quánh, đâu có hiện tượng trời đang xanh trong mà hôm sau đã thấy đầy sương mù Đà Lạt? Sao phi lý vậy?

(Hỏi mấy con AI thì chúng cũng chẳng biết đâu, vì đâu có dữ liệu nghiên cứu đâu mà chúng biết. Nếu có chỉ trả lời loanh quanh “do ô nhiễm xe máy”, “đốt rơm” các kiểu. Mà cái này thì do chúng đọc báo do mấy tay phóng viên 3 môn 3 điểm viết. Mà mấy tay này thì do phỏng vấn mấy ông “chiên da” được thuê để phát ngôn. Haha…)

Quay lại vấn đề. Nói về nguồn thải, nếu có học sơ qua về khí tượng (khí tượng nhé, không phải môn “khí hậu” được dạy trong mấy trường Kiến trúc, quy hoạch) - thì sẽ thấy nó đơn giản vô cùng: các nguồn thải nhiều khi cách xa nơi ô nhiễm hàng ngàn cây số. “Thủ phạm” vụ này là do hoàn lưu khí quyển.

Thật vậy, ở cấp châu lục và đới khí hậu luôn có những luồng chuyển động không khí. Chúng là hệ thống "điều hòa khổng lồ" của Trái Đất, giúp vận chuyển nhiệt lượng từ vùng xích đạo (nơi nhận nhiều ánh nắng) về hai cực (nơi thiếu hụt nhiệt) để cân bằng nhiệt độ toàn cầu.

Đó gọi là hoàn lưu khí quyển (Atmospheric Circulation), là sự chuyển động trên quy mô lớn của các khối không khí trong tầng đối lưu, tức tầng không khí cách mặt đất 10-12km (tại xích đạo nó tới 17-18km). Con số 10-18km này là rất đáng kể nếu chúng ta biết rằng trần bay của máy bay dân dụng chỉ chừng 9 tới 12km mà thôi.

Khí ô nhiễm (như bụi mịn) nhập vào tầng đối lưu, với độ cao lớn như thế, nó “quét” toàn bộ 1 châu lục là chuyện nhỏ, huống chi khoảng cách có chút éc 2000 cây số từ HN vô TPHCM. Và theo với tốc độ trung bình của gió mùa Đông Bắc (quét từ phía bắc xuống phía nam) thì 2-3 ngày là đủ đi từ HN vào TPHCM. Đó là lý do biên bụi max ở TPHCM luôn sau Hn chừng 2-3 ngày.

Với tầm “phủ” của hoàn lưu gió Đông Bắc (hoàn lưu theo mùa) bắt nguồn từ trung tâm áp cao Siberia, khối khí lạnh này di chuyển xuống xuống phía Nam theo từng đợt, tràn qua lãnh thổ Trung Quốc và tiến vào VN - thì có thể thấy vệt ô nhiễm này nằm ngoài VN. Và với quy mô khủng khiếp của nó, không khó để đoán ra nó từ các khu công nghiệp TQ. Chứ với vài chục cái nhà máy điện lẹt đẹt ở VN, có xả thoải mái cũng không ra lượng bụi siêu-to-khổng-lồ như thế. Bớt hoang tưởng lại.

Sẽ có 2 câu hỏi phái sinh sau khi đọc đến đây:

1/ Tại sao bụi khói (tạm gọi như thế) sao không đi ngang mà nó bốc lên tới 18 cây số chi cho cực vại? Ô nhiễm theo gió đi ngang vẫn được mà? Hay phải nói vậy để hợp thức hoá cái vụ hoàn lưu gì đó?

2/ Theo bài viết, bụi bay cao như thế, quét từ bắc xuống nam như thế, tại sao các thành phố khác như Hải Phòng, Đà Nẵng, Nha Trang, Đà Lạt hay ĐBSCL như Cần Thơ, Kiên, à quên, An Giang, v.v. sao không bị, mà chỉ có HN và TPHCM bị?

* Muốn giải thích điều này cần thêm vài kiến thức nền:

a. Hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị” (UHI: Urban Heat Island) hiện tượng các khu vực trung tâm thành phố, đô thị có nhiệt độ cao hơn rõ rệt so với vùng nông thôn, ngoại ô xung quanh. Sở dĩ có hiện tượng này là do do bê tông hóa, thiếu cây xanh và nhiệt từ các hoạt động con người, nhà cửa, giao thông giữ lại nhiệt lượng cho vùng không phận của vùng đó.

b. Hiện tượng “nghịch đảo nhiệt“ (Temperature Inversion): là một hiện tượng khí tượng xảy ra khi lớp không khí ấm nằm trên lớp không khí lạnh. Điều này ngược lại với quy luật thông thường (càng lên cao không khí càng lạnh).

Trong điều kiện bình thường, không khí ấm ở gần mặt đất sẽ bốc hơi và bay lên cao, mang theo bụi bẩn và các chất ô nhiễm. Tuy nhiên, khi có hiện tượng nghịch đảo nhiệt: Một lớp không khí ấm xuất hiện như một chiếc "nắp nồi", chặn đứng khối khí lạnh hơn bên dưới (khi đêm về). Không khí gần mặt đất bị kẹt lại và không thể bay lên được.

(Điều thú vị ở đây là cả 2 hiện tượng đều có chữ “đảo nhiệt” nên gây nhầm lẫn. Một bên “đảo” là hòn đảo (island), còn 1 bên là “đảo” ý là đảo ngược, nghịch đảo.)

* Bây giờ đi vào giải thích nè:

- Không khí ô nhiễm (chứa bụi mịn) bốc lên rất cao (10-18km) là do hiện tượng “đảo nhiệt” xảy ra ở các thành phố công nghiệp. Nơi đó luôn có nhiệt độ cao hơn các vùng lân cận. Và không khí nóng có tỷ trọng thấp, bốc lên cao là vậy.

- Khi lên cao, khối ô nhiễm này di chuyển theo hoàn lưu gió bắc, quét xuống phía nam ở tầng đối lưu (10-18km).

- Khi đi qua không phận của các thành phố đông dân, ít cây cối như HN và TPHCM, vệt bụi này sa xuống theo hiệu ứng nghịch đảo nhiệt.

(Cần nói rõ bản chất của nghịch đảo nhiệt là sự đối lưu: các dòng khí nóng bốc lên cao, dòng khí lạnh di chuyển xuống dưới tương tự như ta đang nấu nước. Và không phận của các thành phố này luôn có các luồng khí đi lên và đi xuống, xà quần y như trong 1 ấm nước nóng khổng lồ ở tầng đối lưu).

Và luồng khí bên trên 1 phần sẽ bị cuốn xuống dưới và “xà quần” không thoát đi được. Đó là lý do hôm trước trời vẫn trong xanh, sau 1 đêm thì không khí đục như sữa.

Còn phần còn lại của vệt bụi không bị cuốn xuống thì vẫn “vô tư” bay theo hoàn lưu khí quyển. Khi bay ngang một thành phố nào ít mảng xanh, mật độ xây dựng cao, nơi đó hình thành nghịch đảo nhiệt, thì 1 bộ phận lại sa xuống. Điều đó giải thích tại sao trên cùng một tuyến quyét ngang của hoàn lưu, mà có những thành phố không bị bụi mịn.

18/02/2026 (Mùng 2 Tết con Ngựa), dáo xư Phễu

P.S:
Hôm nay ở HN bụi mịn max, thì theo dự đoán khoảng 2-4 ngày sau TPHCM cũng bị bụi max.

* Mấy "chiên da" đâu rồi? Vô đây mà phản biện?

🌱 DÙNG DRONE TRỒNG CÂY GÂY RỪNG
——
20.000 banh hạt giống các loài cây quý như Mun (Diospyros mun), Gõ biển (Sindora siamensis var. siamensis) và Thanh Thất (Ailanthus triphysa) cho Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình đã được OMO trao tặng dưới sự tham gia của đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm - Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Trong điều kiện địa hình dốc, vách đá và nhiều khu vực khó tiếp cận như Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình, banh hạt giống - được bao bọc bởi đất và hỗn hợp dinh dưỡng - sẽ giúp bảo vệ hạt khỏi tác động khắc nghiệt của thiên nhiên, hạn chế bị chim thú ăn hạt.

Đồng thời, banh tích ẩm vào mùa mưa, tạo điều kiện nảy mầm, tăng số lượng cây tái sinh và gần sát với quá trình thực vật phát tán hạt trong tự nhiên.

Bên cạnh đó, một phần banh hạt giống trao tặng được triển khai rải bằng công nghệ máy bay không người lái (drone). Đây là phương án giúp triển khai nhanh trên diện tích rộng, phù hợp với địa hình hiểm trở, đồng thời giảm chi phí nhân lực và hạn chế tác động xâm lấn do con người phải di chuyển vào rừng.

Drone có thể lập trình rải đúng vị trí, điều chỉnh mật độ theo từng khu vực và là một giải pháp bền vững, dễ mở rộng quy mô theo từng giai đoạn phục hồi.
-—-
Mới đây, vào ngày 5/1/2026 Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Chỉ thị số 22/CT-BNNMT về tổ chức “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” nhân dịp Xuân Bính Ngọ và tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng năm 2026, trong đó nêu rõ một số nhiệm vụ trọng tâm để chúng ta phối hợp tổ chức thực hiện, đó là:

(1) Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho các cấp, các ngành và nhân dân về vai trò, ý nghĩa, giá trị của rừng và cây xanh đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, bảo vệ môi trường sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.

(2) Tổ chức triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam, Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia và các chương trình, đề án trọng điểm của ngành; huy động và lồng ghép hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa, nguồn vốn đầu tư công và các chương trình, dự án hợp pháp khác cho sự phát triển của ngành lâm nghiệp.

(3) Tổ chức thực hiện “phong trào trồng cây, trồng rừng” bảo đảm thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, tránh hình thức; lựa chọn thời điểm, địa điểm, loại cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái, theo mùa vụ và đặc điểm văn hóa từng vùng miền, từng địa phương.

Phân công rõ trách nhiệm quản lý, chăm sóc, bảo vệ cây sau khi trồng, nhằm bảo đảm tỷ lệ cây sống cao, sinh trưởng và phát triển tốt.

Đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, trong thời gian tiếp theo sẽ luôn ủng hộ và sẵn sàng phối hợp cùng với các địa phương, tổ chức, doanh nghiệp (trong đó có Unilever Việt Nam) thực hiện các hoạt động trồng rừng, trồng cây xanh:

“Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý”.

Đề xuất mô hình thu gom rác tái chế mới: Hệ thống “Đặt cọc – Hoàn trả” cho Việt Nam
(Hội Liên Hiệp Phụ nữ VN)
———
Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam vừa giới thiệu mô hình Hệ thống Đặt cọc Hoàn trả (DRS) – giải pháp đang được hơn 40 quốc gia áp dụng để thu gom bao bì đồ uống dùng một lần.

Theo đó, khi mua nước đóng chai hoặc lon, người tiêu dùng trả thêm một khoản đặt cọc nhỏ; sau khi sử dụng, chỉ cần mang vỏ chai/lon đến điểm thu hồi (cửa hàng, siêu thị, quán cà phê, khách sạn…) để nhận lại tiền đặt cọc.

Khoản tiền nhỏ này tạo động lực giúp người dân không vứt bỏ chai lọ ra môi trường, qua đó tăng mạnh tỷ lệ thu gom và đảm bảo chất lượng rác tái chế. Tại Na Uy, mô hình này giúp tái chế hơn 90% chai nhựa – một trong những mức cao nhất thế giới.

Nếu áp dụng tại Việt Nam, DRS được dự báo có thể thu hồi 77.000 tấn bao bì mỗi năm, giảm 265.000 tấn CO₂, đồng thời tạo ra hơn 16.000 việc làm xanh.

Mô hình cũng phù hợp với chính sách Trách nhiệm Mở rộng của Nhà sản xuất (EPR), giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí thu gom và tăng minh bạch trong tái chế.

Nhiều chuyên gia đánh giá DRS là giải pháp khả thi, góp phần giảm ô nhiễm nhựa và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn – hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Hà Nội liên tục nằm trong nhóm các thành phố ô nhiễm không khí nặng nhất thế giới
——-

Những ngày vừa qua, Hà Nội gặp tình trạng màn sương xám đặc quánh bao phủ từ sáng đến tối, khiến nhiều người dân ngột ngạt, mệt mỏi và bắt đầu tính đến chuyện "rời phố về quê".

Chị Lê Hương (xã An Khánh, Hoài Đức) cho biết, dù sống ở ngoại thành để "dễ thở" hơn, nhưng vài năm gần đây, mật độ xây dựng tăng cao, bụi bặm và tiếng ồn khiến khu vực quanh nhà chị chẳng khác gì "đại công trường".

Dù trồng cây, dùng máy lọc không khí, nhưng bụi vẫn phủ dày khắp nhà, con nhỏ thường xuyên viêm họng, ho kéo dài.

Tương tự, chị Nguyễn Thị Huyền (quận Cầu Giấy) cho biết mỗi ngày đều phải lau dọn nhiều lần vì bụi phủ kín mọi vật.

Gia đình chị liên tục mắc bệnh hô hấp, chi phí điện tăng gấp đôi do phải bật máy lọc không khí 24/24. "Sức khỏe cả nhà giảm sút. Sáng ra mở cửa sổ là thấy mù mịt. Tôi đang tính bán căn hộ để đưa con về quê, ít nhất còn được thở không khí trong lành", chị nói.

Không riêng chị Huyền, trên nhiều diễn đàn nhà đất, lượng người rao bán căn hộ ở khu vực nội đô với lý do "không chịu nổi ô nhiễm" ngày một tăng.

Một số môi giới tiết lộ, đây là hiện tượng hiếm thấy trong những năm gần đây, khi không ít gia đình có điều kiện chọn về các vùng ven hoặc quê nhà sinh sống, chấp nhận làm việc từ xa.

Theo hệ thống quan trắc, trong nhiều ngày qua, chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại Hà Nội thường xuyên ở ngưỡng "rất xấu" đến "nguy hại", đặc biệt vào sáng sớm và chiều muộn.

Các chuyên gia cảnh báo, tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hô hấp, tim mạch, nhất là với trẻ em, người già và phụ nữ mang thai.

Trong khi chờ giải pháp căn cơ, nhiều người dân đang tự tìm lối thoát cho mình - hoặc là rời đô, hoặc là "cắm máy lọc không khí 24/24" để cầm cự qua mùa bụi mịn.

Hydrogen power train
———
Trong khi những quốc gia hàng đầu thế giới về tàu cao tốc bao gồm cả TQ đã bắt đầu ứng dụng công nghệ mới dùng nhiên liệu Hydrogen cho vận tải đường sắt, đường bộ & đường thuỷ thì VN ta lại bắt đầu bước vào cái công nghệ đã có từ năm 1964 này.

Phải chăng đây là một vòng luẩn quẩn & chúng ta đang bước vào cái bẫy của tốc độ?

Với những tàu đang chạy hydrogen thương mại tốc độ khoảng 160 km/h có nghĩa là nếu chạy từ Saigon ra Nha Trang chỉ mất khoảng 03 tiếng & nếu chạy ra Đà Nẵng thì mất khoảng 6 tiếng.

Có lẽ khoảng thời gian đó đã thoả mãn cho hầu hết mọi người với quãng thời gian đi lại có thể ngắm cảnh, thư giãn trong một chuyến đi,…

Nhưng vấn đề đó không phải là chính yếu, cái quan trọng là với việc áp dụng công nghệ Hydrogen trong vận tải, VN sẽ là một số ít các quốc gia nắm được công nghệ này, phát triển được việc sx nguồn nhiên liệu có thế mạnh này tại VN mà không phải nhập khẩu thêm các nguồn nhiên liệu khác, không phải xây dựng hệ thống cấp nguồn điện cho tầu, áp lực dùng điện cho các đoàn tàu, xe cộ cũng giảm đi,...

Một điểm nữa là với tốc đội max trong khoảng từ 160- 250 km/h thì VN có thể chủ động trong việc chế tạo những loại vật liệu, cơ phận dùng cho đường ray, toa tàu,… dễ dàng hơn, rẻ hơn so với các loại vật liệu dùng cho tàu có yêu cầu tốc độ cao hơn & VN sẽ chủ động trong việc nội địa hoá và công nghệ chế tạo những cơ phận này.

Sẽ có rất nhiều việc làm được tạo ra & tiền $ sẽ không còn chảy ra nước ngoài mà sẽ chảy vào các DN Việt có thực lực và quyết tâm.

Thêm một câu hỏi được đặt ra: Tại sao Âu châu, Mỹ, Ba Lan, Úc châu & cả TQ lại không tiếp tục phát triển cộng nghệ tàu cao tốc hiện tại mà lại xoay qua hướng phát triển Hydrogen power train?

Họ sẽ được gì ngoài việc tận dụng cơ sở hạ tầng và công nghệ sẵn có? Hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi sinh, thêm ngành nghề mới & sự an toàn có phải là mục đích chính của lựa chọn này?

Có lẽ vấn đề chính ở đây là chính sách & tầm nhìn chiến lược!

—————\\______

Bài đọc thêm:

Tàu chạy bằng hydro có thể thay thế động cơ diesel ở Đức
Bởi Charles Riley, CNN
Cập nhật lúc 10:06 sáng Thứ Hai ngày 23 tháng 11 năm 2020
——-
London, CNN business - Siemens và nhà điều hành đường sắt của Đức Deutsche Bahn đã công bố kế hoạch thử nghiệm một đoàn tàu chạy bằng hydro với phạm vi hơn 370 dặm, công nghệ hứa hẹn sẽ giảm lượng khí thải CO2 và giúp 1.300 đơn vị diesel trở nên lỗi thời.

Các công ty cho biết trong một tuyên bố chung rằng các cuộc thử nghiệm tàu được trang bị hệ thống truyền động hydro mới sẽ bắt đầu vào năm 2024 và chạy trong một năm.

Chuyến tàu hai toa sẽ có tốc độ tối đa 160 km/h (99,4 dặm/h) và có thể được sạc lại chỉ trong 15 phút.

Chuyến tàu, được gọi là Mireo Plus H, sẽ chạy giữa ba thành phố ở bang Baden-Württemberg của Đức, thay thế cho một đơn vị chạy bằng động cơ diesel thông thường chạy trên tuyến đường.

Các công ty cho biết, ổ đĩa hydro mới sẽ tiết kiệm khoảng 330 tấn CO2 mỗi năm.

Giám đốc điều hành Siemens (SIEGY) Mobility Michael Peter cho biết trong một tuyên bố: “Các ổ đĩa hydro là một hình thức đẩy tiên tiến, không phát thải sẽ giúp khử cacbon trong vận tải đường sắt và đóng góp đáng kể vào việc đạt được các mục tiêu khí hậu của chúng tôi”.

Deutsche Bahn vận hành khoảng 1.300 chuyến tàu chạy bằng dầu diesel trong dịch vụ khu vực và khoảng 40% mạng lưới đường sắt dài 33.000 km (20.500 dặm) của nó vẫn chưa được điện khí hóa - có nghĩa là các đoàn tàu không thể chạy bằng đường dây điện trên cao.

Công ty có kế hoạch loại bỏ các đoàn tàu chạy bằng dầu diesel khỏi mạng lưới của mình vào năm 2050.

Mireo Plus H sẽ được cung cấp năng lượng bằng pin và pin nhiên liệu chuyển đổi hydro và oxy thành điện năng. Tàu hai toa sẽ có tầm hoạt động 600 km (373 dặm) và Siemens cho biết họ cũng sẽ phát triển một phiên bản ba toa với tầm hoạt động 1.000 km (621 dặm).

Bộ trưởng Giao thông vận tải Baden-Württemberg Winfried Hermann cho biết trong một tuyên bố: "Cho dù được cung cấp bởi điện trên cao hay hydro - yếu tố quyết định là năng lượng đến từ các nguồn tái tạo". "Đất nước này muốn trở thành người tiên phong trong vận tải đường sắt hiện đại, bền vững."

Hydro từ lâu đã được coi là một nguồn năng lượng đầy hứa hẹn cho các mạng lưới đường sắt.

Alstom (ALSMY) của Pháp đã thử nghiệm một đoàn tàu chạy bằng hydro ở miền bắc nước Đức từ năm 2018 đến năm 2020 và đã mở rộng dịch vụ sang một số tuyến đường ở Áo.

Các cơ quan quản lý châu Âu đã chặn đề xuất mua lại Alstom của Siemens vào năm 2019, nói rằng việc sáp nhập sẽ gây tổn hại đến cạnh tranh trong hệ thống tín hiệu đường sắt và tàu cao tốc.

(Sưu tầm)

HIỆU ỨNG “VUNG NỒI” GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐÁNG LO
(Hồng Quân)
———-
🌫️ Mấy ngày nay, nhiều ý kiến đưa ra rằng tại sao dù xe cộ không tăng đột biến nhưng chỉ số (AQI) tại Hà Nội vẫn Đỏ và không khí mịt mù?

Một trong những nguyên nhân đó là hiện tượng NGHỊCH NHIỆT - đặc trưng mùa đông miền Bắc.

🔥 HIỆU ỨNG "VUNG NỒI" Hãy tưởng tượng bầu trời Hà Nội giống như một nồi nước đang đun

Bình thường Khói bụi từ xe cộ, công trình xây dựng giống như hơi nước nóng, nhẹ và bay thẳng lên cao, rồi tan biến vào không trung nhờ gió thổi đi.

Khi có Nghịch nhiệt Bầu trời giống như bị một chiếc VUNG NỒI lớn vô hình đậy chặt lại.

👉 Lớp "vung" này chính là một lớp khí ấm nằm lơ lửng bên trên, chặn đứng mọi lối thoát.

Toàn bộ khói bụi, khí thải bị nhốt lại, nén chặt ngay mặt đất - nơi ta hít thở hàng ngày. Đó là lý do ta thấy lớp mù mịt là là mặt đất chứ không bay đi được.

🔬 Trong vật lý khí quyển, quy luật thông thường là Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm.

Không khí ấm ở bề mặt đất (mang theo chất ô nhiễm) có xu hướng bốc lên cao vào vùng không khí lạnh hơn, giúp khuếch tán bụi.

🔄 Nghịch nhiệt là sự đảo ngược của quy luật này:

Vào đêm và sáng sớm mùa đông, mặt đất mất nhiệt rất nhanh, làm lớp không khí sát đất lạnh đi đột ngột.

Trong khi đó, lớp không khí bên trên vẫn còn ấm hơn. Hệ quả là lớp không khí lạnh (nặng hơn) bị kẹt bên dưới lớp không khí ấm (nhẹ hơn).

Trạng thái khí quyển trở nên ổn định tuyệt đối, không có sự đối lưu (dòng khí đi lên).

Tại Hà Nội: Các chất ô nhiễm (bụi PM2.5, khí thải từ giao thông, xây dựng, đốt rác...) bị giữ lại trong lớp khí lạnh sát đất, cộng hưởng với điều kiện độ ẩm cao và lặng gió, khiến nồng độ chất ô nhiễm tăng vọt.

📉 Qua theo dõi, mức độ ô nhiễm tại Hà Nội thường tăng cao theo quy luật mùa từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trùng với thời gian xuất hiện nghịch nhiệt.

Đặc biệt tại Hà Nội, mức độ ô nhiễm thường nghiêm trọng hơn TP.HCM do chịu tác động mạnh của điều kiện khí hậu đặc thù này kết hợp với các nguồn thải lớn từ giao thông và xây dựng.

Tại Đan Mạch, các học viên nghề mộc học cách chế tạo những chiếc ghế dài ôm lấy cây thay vì chặt bỏ chúng.

Mỗi chiếc ghế được tạo hình riêng để ôm trọn thân cây mà không gây tổn thương, trở thành vừa là tác phẩm nghệ thuật, vừa là sự tôn vinh, và là nơi nghỉ chân.

Từ một bài tập thực hành đơn giản, việc này đã biến thành một phong trào quốc gia: các trường học và thợ thủ công cùng nhau lắp đặt những chiếc ghế "ôm cây" này tại các công viên và làng mạc trên khắp đất nước —

Đây chính là biểu tượng của sự tôn trọng, sáng tạo và hòa hợp với thiên nhiên.

St

Ngành tái chế nhựa châu Âu lo nguy cơ sụp đổ
(Bảo Bảo)
————-
Ngành tái chế nhựa châu Âu đối diện thách thức chưa từng có với hàng loạt nhà máy đóng cửa tại Anh, Pháp, Hà Lan, khiến công suất toàn ngành giảm 1 triệu tấn mỗi năm.

Cơ quan Tái chế Quốc tế (BIR) đưa ra báo cáo không mấy khả quan về ngành trước thềm Hội nghị tái chế thế giới diễn ra ngày 27-28/10, tại Bangkok, Thái Lan.

Trong khi ngành tái chế gặp khó tại Mỹ, suy giảm ở châu Á, tình trạng ở châu Âu được ví là "nguy kịch".

Ông Henk Alssema, Chủ tịch ngành nhựa của BIR, nói nguồn cầu yếu ở châu Âu bởi giá nhựa nguyên sinh rẻ hơn, khiến doanh nghiệp chuyển hướng sử dụng vật liệu này thay cho loại tái chế.

Ví dụ nhựa polyethylene terephthalate (PET), vật liệu thường ứng dụng trong chai nhựa, giá thấp hơn loại tái chế 74-100 USD mỗi tấn. So với vật liệu tái chế từ châu Âu, mức chênh này lớn hơn.

James McLeary, Giám đốc điều hành ngành nhựa của công ty quản lý chất thải Biffa (Anh), khẳng định nhựa nguyên sinh và tái chế giá rẻ hơn từ châu Á là thách thức lớn với doanh nghiệp.

8 tháng trước, họ đóng cửa nhà máy Sunderland (Anh) sau ba năm hoạt động. Tại Anh, Viridor - đối thủ của họ - cũng dừng cơ sở tại Avonmouth (Bristol) vào 2022, Skelmersdale năm 2023 và sắp đóng cơ sở tại Rochester.

Tình hình thị trường khó khăn kéo theo hàng loạt nhà máy tái chế đóng cửa, tương tự hiệu ứng domino. Tại Đức, ông lớn tái chế Veolia sẽ đóng hai cơ sở trong năm nay. Còn ở Hà Lan, 7 nhà máy tái chế nhựa ngưng hoạt động từ năm ngoái.

Trong khi đó, các công ty Borealis, Dow và Neste đều hủy bỏ kế hoạch xây các nhà máy tái chế nhựa mới.

Viễn cảnh đầy hứa hẹn về tăng trưởng công suất và nhu cầu đã nhường chỗ cho câu chuyện ngừng hoạt động, sụt doanh thu và niềm tin kinh doanh suy giảm. McLeary cảnh báo về khả năng có thêm nhiều nhà máy trong ngành phải đóng cửa.

Plastics Recyclers Europe, tổ chức đại diện cho 850 cơ sở tái chế với công suất 13,1 triệu tấn hàng năm, thừa nhận nguy cơ của ngành. Đại diện tổ chức cảnh báo nếu không có hành động chính trị quyết liệt, ngành tái chế của châu Âu sẽ bị phụ thuộc vào vật liệu nhập khẩu không bền vững cùng khối lượng rác thải ngày càng tăng.

Những lỗ hổng trong luật pháp hiện hành của Anh khiến các đơn vị thu gom rác thải nhựa vô tình được khuyến khích xuất khẩu thay vì xử lý trong nước.

Năm ngoái, họ xuất khoảng 600.000 tấn rác nhựa, tăng 5% so với 2023. Trong khi đó, các nhà sản xuất có xu hướng chấp nhận mất thuế để sử dụng nhựa nguyên sinh giá rẻ hơn từ nước ngoài, bởi mức chênh lệch lớn.

Trước lo ngại sụp đổ toàn ngành, đại diện Recoup, một cơ quan độc lập về tái chế nhựa tại Anh, lập luận rằng các quy định của quốc gia này mang lại lợi ích cho thị trường quốc tế nhiều hơn là cho chính nước họ.

Steve Morgan, người đứng đầu bộ phận chính sách và cơ sở hạ tầng của Recoup, kêu gọi chính phủ đưa ra một chương trình chứng nhận tái chế nhựa duy nhất, nhằm giảm xuất khẩu rác nhựa và khuyến khích nhiều công ty sử dụng bao bì tái chế hơn nữa.

Dù tồn tại nhiều nỗi lo, ngành tái chế châu Âu cũng ghi nhận một số điểm sáng. Ví dụ, Biffa gần đây mua lại nhà sản xuất chai Esterform, mở rộng thị trường đầu ra cho vật liệu PET tái chế của họ.

Trong khi đó, công ty khởi nghiệp Enviroo huy động được 58 triệu bảng Anh để xây dựng nhà máy tái chế mới ở phía tây bắc nước Anh, chuyển đổi chai đựng đồ uống PET thành hạt nhựa tái chế sử dụng trong bao bì thực phẩm. Nhà máy dự kiến hoạt động từ 2026, xử lý 35.000 tấn nhựa mỗi năm.

Những nhà tái chế còn trụ lại tin rằng việc nhiều đối thủ rời bỏ cuộc chơi sẽ giúp họ hưởng lợi trong tương lai. Năm 2040, chai nhựa tại châu Âu buộc có hàm lượng tái chế lên tới 65%, mở rộng thị trường tiêu thụ cho vật liệu này.

Để xoay chuyển cầu thị trường tái chế của EU và ngăn làn sóng đóng cửa nhà máy, doanh nghiệp ngành này khuyến nghị nhà chức trách khẩn trương thực hiện cơ chế bảo vệ thị trường, thương mại và đảm bảo các quy tắc EPR (trách nhiệm của nhà sản xuất) nhất quán. Đồng thời, các hình phạt với việc không tuân thủ cần được thực thi nghiêm ngặt.

Họ cũng đề nghị giảm áp lực kinh tế lên doanh nghiệp tái chế, chẳng hạn tiếp cận năng lượng sạch giá rẻ hơn, giảm thủ tục hành chính trong cấp và gia hạn giấy phép. Việc ưu đãi đầu tư có mục tiêu cũng rất quan trọng để khôi phục năng lực cạnh tranh của ngành.
———-
Bảo Bảo (theo Recycling Today, BBC)

Việt Nam dự kiến vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon vào cuối 2026
———-
Theo ông Lê Quang Mạnh, Tổng thư ký Quốc hội, Việt Nam đặt mục tiêu bước đầu hình thành thị trường carbon, vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon vào cuối 2026.

Thông tin trên được Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh nêu khi trình bày báo cáo giám sát việc thực hiện Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Đây cũng là một trong 6 nhiệm vụ, giải pháp cấp bách Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành đến cuối năm 2026 để thực hiện chính sách về bảo vệ môi trường.

Theo ông Lê Quang Mạnh, Việt Nam sẽ thiết lập, vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon, bước đầu hình thành và phát triển thị trường carbon vào cuối năm sau.

Như vậy, việc đưa vào vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon chậm khoảng 1 năm theo kế hoạch ban đầu, là cuối 2025.

Thị trường carbon là nơi trao đổi quyền phát thải khí nhà kính, tức mua bán tín chỉ hoặc hạn ngạch carbon.

Trên thị trường này, các doanh nghiệp, tổ chức mua quyền phát thải nếu cần bù đắp lượng carbon để đạt mục tiêu giảm thải tự nguyện hoặc bắt buộc. Ngược lại, bên bán là phía thừa quyền phát thải được cấp hoặc có khả năng tạo ra các quyền phát thải thông qua tín chỉ carbon.

Theo dự thảo Nghị định về sàn giao dịch carbon trong nước, sàn này sẽ được vận hành với hai sản phẩm là hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.

Với thị trường quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang xây dựng dự thảo Nghị định trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon để trình Chính phủ trong năm nay.

Thảo luận tại hội trường sau đó, bà Nguyễn Thị Lan Anh - Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Lào Cai kiến nghị cần sớm vận hành chính thức sàn giao dịch carbon để Việt Nam xây dựng nền kinh tế xanh, cũng như đạt mục tiêu Net Zero vào 2050.

Bà Lan Anh cho rằng cần chính sách hỗ trợ kỹ thuật và tài chính giúp doanh nghiệp, nhất là nhóm vừa và nhỏ tham gia vào thị trường này.

Chẳng hạn, các địa phương có tỷ lệ che phủ rừng lớn cần được quan tâm để họ sớm tham gia vào thị trường carbon.

“Chính sách của Nhà nước cũng cần ưu tiên phát triển rừng đặc dụng, vừa phòng chống thiên tai, vừa xây dựng vùng sinh thái carbon trọng điểm", bà nói.

Việt Nam có nhiều thuận lợi phát triển thị trường giao dịch tín chỉ carbon, nhưng bà Hà Hồng Hạnh - Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Khánh Hoà chỉ ra loạt khó khăn với doanh nghiệp.

Theo bà, hiện cả nước có 2-3 trung tâm đủ năng lực kiểm kê khí nhà kính đạt chuẩn quốc tế, dữ liệu phát thải ở nhiều ngành cũng chưa đầy đủ. Điều này gây khó khăn cho việc xác định hạnh ngạch, giám sát kết quả phát thải.

Các doanh nghiệp muốn bán tín chỉ hiện phải qua trung gian quốc tế, chi phí cao, làm giảm lợi ích thực tế. Bà Hạnh kiến nghị cần hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt các nghị định về vận hành sàn giao dịch carbon và quy định phân bổ, mua bán hạn ngạch phát thải.

“Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về phát thải nhà kính cần được xây dựng thống nhất từ trung ương đến các doanh nghiệp", bà nói.

Bà cũng đề nghị Nhà nước có hỗ trợ chi phí về kiểm toán, đăng ký tín chí cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn đơn vị tiên phong giảm phát thải nên được ưu đãi về thuế, tín dụng xanh.

Ngoài mục tiêu về thị trường carbon, Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết Việt Nam sẽ ban hành, triển khai kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn 2045.

Các biện pháp cấp bách để kiểm soát, ngăn chặn và khắc phục tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP HCM sẽ được thực hiện ngay.

Hệ thống thông tin, dữ liệu kiểm kê khí nhà kính trực tuyến cũng được xây dựng để phân tích và báo cáo kết quả kiểm kê khí nhà kính kịp thời, hiệu quả.

Đến cuối 2026, dữ liệu môi trường quốc gia được vận hành, bảo đảm liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia và chia sẻ theo thời gian thực.

Đoàn giám sát đánh giá việc bảo vệ môi trường tại Việt Nam có nhiều chuyển biến.

Ba trong 5 chỉ tiêu đặt ra năm 2025 đều vượt kế hoạch, gồm (1) tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn; (2) tỷ lệ khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường và (3) tỷ lệ che phủ rừng.

Các nguồn thải lớn đã được kiểm soát chủ động và chặt chẽ, không để xảy ra sự cố môi trường lớn.

Tuy nhiên, đoàn giám sát nhận thấy việc thực hiện Luật Bảo vệ môi trường 2020 vẫn còn một số hạn chế như tình trạng ô nhiễm môi trường diễn biến phức tạp, đặc biệt là do bụi mịn tại các thành phố lớn. Có những thời điểm Hà Nội và TP HCM rơi vào nhóm đô thị ô nhiễm nhất thế giới, theo báo cáo giám sát.

Cùng với đó, hạ tầng kỹ thuật về bảo vệ môi trường, nhất là thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nước thải còn lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu.

Cụ thể, hiện chỉ có khoảng 18% tổng lượng nước thải đô thị được thu gom xử lý. Cả nước mới có 31,5% cụm công nghiệp và 16,6% làng nghề đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt yêu cầu.

🪴MỖI CHIẾC TÚI – MỘT CAM KẾT XANH CÙNG ELMICH VÌ MỘT TƯƠNG LAI BỀN VỮNG
———
Mỗi đơn hàng tại Elmich hiện đều được đựng trong túi PP không dệt bền đẹp, thân thiện với môi trường – thay thế hoàn toàn túi nylon dùng một lần.

Đây không chỉ là một thay đổi nhỏ, mà còn là minh chứng cho cam kết Elmich xanh, cùng bạn chung tay xây dựng một tương lai bền vững.

Điều đặc biệt, chiếc túi này không dừng lại ở việc “đựng đồ tại điểm bán”. Bạn hoàn toàn có thể tái sử dụng nhiều lần cho nhiều mục đích khác nhau:
- Đi chợ, mua sắm hàng ngày.
- Đựng hộp cơm, bình giữ nhiệt mang đi làm.
- Đồng hành trong những chuyến picnic hay du lịch.

Với thiết kế thân liền đáy chắc chắn, viền may tỉ mỉ và ba kích thước tiện dụng, chiếc túi PP Elmich sẽ đồng hành cùng bạn trong nhiều khoảnh khắc của cuộc sống – bền đẹp, tiện lợi và xanh hơn mỗi ngày.

🍀Gợi ý xanh: Bạn có thể mang theo túi cá nhân khi mua sắm tại Elmich.

Trường hợp cần sử dụng túi vải Elmich sẽ được bán kèm với đơn hàng với mức giá hợp lý, nhằm khuyến khích thói quen dùng túi bền vững và hạn chế rác thải nhựa.

Mỗi chiếc túi, một cam kết xanh – Cùng Elmich vì một tương lai bền vững!

Cảm ơn bạn đã chung tay cùng Elmich trên hành trình xanh này.