07/11/2025
Đại Hùng – khám phá chòm sao Gấu vĩ đại
Theo tiếng Latin, cái tên của nó có nghĩa là “Gấu lớn”. Ursa Major là chòm sao lớn nhất trên bán thiên cầu Bắc và cũng là chòm sao lớn thứ 3 trên bầu trời, với diện tích 1280 độ vuông. Những ngôi sao sáng nhất của nó tạo nên mảng sao Big Dipper, hay còn gọi là Bắc Đẩu – một trong những nhóm các sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời.
Các chòm sao hàng xóm của chòm Ursa Major bao gồm Boötes (Mục Phu), Camelopardalis (Lục Báo), Canes Venatici (Lạp Khuyển), Coma Berenices (Hậu Phát), Draco (Thiên Long), Leo (Sư Tử), Leo Minor (Tiểu Sư) và Lynx (Thiên Miêu).
THẦN THOẠI
Ursa Major là chòm sao mang nhiều ý nghĩa và được biết đến trong nhiều nền văn hóa. Nó là một trong số những chòm sao “cổ” nhất trên bầu trời, với lịch sử từ thời cổ đại. Chòm sao này còn được nhắc đến trong tác phẩm của Homer và Kinh thánh. Hầu hết các câu chuyện và thần thoại trên thế giới đều “liên tưởng” Ursa Major với một con gấu.
Người Hy Lạp cổ đại đã liên kết chòm sao này với huyền thoại về thần Callisto. Nàng là một tiên nữ xinh đẹp đã tuyên thệ một lời thề khiết tịnh (lời thề nhất định phải giữ sự trinh trắng) với nữ thần Artemis. Trớ trêu thay, thần Zeus tối cao đã rơi vào lưới tình với vị tiên nữ này. Họ đã có một đứa con trai và đặt tên đứa bé là Arcas.
Khi biết chuyện, Hera – người vợ có máu ghen tuông của thần Zeus, đã biến Callisto thành một con gấu. Callisto sống dưới hình dạng một con gấu khoảng 15 năm, lang thang và luôn phải trốn chạy những kẻ thợ săn. Một ngày nọ, con trai Arcas của nàng đang đi bộ trong rừng thì hai người họ bắt gặp nhau. Khi nhìn thấy con gấu, Arcas nhanh chóng rút giáo để chuẩn bị tấn công.
Nhìn thấy cảnh đau lòng đó trên đỉnh Olympus, thần Zeus đã kịp thời ngăn chặn bằng cách dùng một cơn gió lốc đưa Callisto và Arcas lên thiên đàng, nơi mà ông biến Arcas thành chòm sao Ursa Minor (Tiểu Hùng) và biến Callisto thành chòm sao Ursa Major (Đại Hùng). Trong một phiên bản khác, chàng Arcas hóa thành chòm sao Bootes (Mục Phu – Người chăn bò).
CÁC SAO CHÍNH TRONG URSA MAJOR
MẢNG SAO BẮC ĐẨU
Big Dipper (Cái gáo lớn), thường được gọi là Bắc Đẩu Thất Tinh (hoặc Bắc Đẩu) ở phương Đông, là một trong số những mảng sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời đêm. Ở mỗi một nền văn hóa khác nhau nó lại mang những ý nghĩa riêng biệt.
Big Dipper cũng rất hữu ích trong việc định hướng Polaris – sao Bắc Cực ( Alpha Ursae Minoris), ngôi sao nổi tiếng của chòm sao Ursa Minor. Nếu kéo dài đoạn thẳng tưởng tượng nối từ sao Merak và Dubhe, bạn sẽ tìm được sao Bắc Cực.
Home Quan sát thiên văn
Quan sát thiên vănTiêu điểm quan sát
Đại Hùng – khám phá chòm sao Gấu vĩ đại
By VuHuy -April 8, 2019017241
Cái gáo của chòm sao Đại Hùng hiện lên rất nổi bật trên bầu trời. Ảnh: Miguel Claro
Theo tiếng Latin, cái tên của nó có nghĩa là “Gấu lớn”. Ursa Major là chòm sao lớn nhất trên bán thiên cầu Bắc và cũng là chòm sao lớn thứ 3 trên bầu trời, với diện tích 1280 độ vuông. Những ngôi sao sáng nhất của nó tạo nên mảng sao Big Dipper, hay còn gọi là Bắc Đẩu – một trong những nhóm các sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời.
Kết quả hình ảnh cho stjärnbild stora björn
Chòm sao Ursa Major trên một bản đồ sao cổ. Ảnh: Fandom
Các chòm sao hàng xóm của chòm Ursa Major bao gồm Boötes (Mục Phu), Camelopardalis (Lục Báo), Canes Venatici (Lạp Khuyển), Coma Berenices (Hậu Phát), Draco (Thiên Long), Leo (Sư Tử), Leo Minor (Tiểu Sư) và Lynx (Thiên Miêu).
THẦN THOẠI
Ursa Major là chòm sao mang nhiều ý nghĩa và được biết đến trong nhiều nền văn hóa. Nó là một trong số những chòm sao “cổ” nhất trên bầu trời, với lịch sử từ thời cổ đại. Chòm sao này còn được nhắc đến trong tác phẩm của Homer và Kinh thánh. Hầu hết các câu chuyện và thần thoại trên thế giới đều “liên tưởng” Ursa Major với một con gấu.
Thần Zeus, đang đóng giả nữ thần Artemis để gần gũi với Callisto. Nguồn: Wikipedia
Người Hy Lạp cổ đại đã liên kết chòm sao này với huyền thoại về thần Callisto. Nàng là một tiên nữ xinh đẹp đã tuyên thệ một lời thề khiết tịnh (lời thề nhất định phải giữ sự trinh trắng) với nữ thần Artemis. Trớ trêu thay, thần Zeus tối cao đã rơi vào lưới tình với vị tiên nữ này. Họ đã có một đứa con trai và đặt tên đứa bé là Arcas.
Khi biết chuyện, Hera – người vợ có máu ghen tuông của thần Zeus, đã biến Callisto thành một con gấu. Callisto sống dưới hình dạng một con gấu khoảng 15 năm, lang thang và luôn phải trốn chạy những kẻ thợ săn. Một ngày nọ, con trai Arcas của nàng đang đi bộ trong rừng thì hai người họ bắt gặp nhau. Khi nhìn thấy con gấu, Arcas nhanh chóng rút giáo để chuẩn bị tấn công.
Kết quả hình ảnh cho ursa major and ursa minor
Chòm sao Ursa Major và Ursa Minor tượng trưng cho hai mẹ con gấu trên bầu trời. Ảnh: ArtStation
Nhìn thấy cảnh đau lòng đó trên đỉnh Olympus, thần Zeus đã kịp thời ngăn chặn bằng cách dùng một cơn gió lốc đưa Callisto và Arcas lên thiên đàng, nơi mà ông biến Arcas thành chòm sao Ursa Minor (Tiểu Hùng) và biến Callisto thành chòm sao Ursa Major (Đại Hùng). Trong một phiên bản khác, chàng Arcas hóa thành chòm sao Bootes (Mục Phu – Người chăn bò).
CÁC SAO CHÍNH TRONG URSA MAJOR
MẢNG SAO BẮC ĐẨU
Hình ảnh có liên quan
Mảng sao Bắc Đẩu (các đường nối màu vàng) trong chòm Ursa Major. Nguồn: Everett Herald
Big Dipper (Cái gáo lớn), thường được gọi là Bắc Đẩu Thất Tinh (hoặc Bắc Đẩu) ở phương Đông, là một trong số những mảng sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời đêm. Ở mỗi một nền văn hóa khác nhau nó lại mang những ý nghĩa riêng biệt.
Big Dipper cũng rất hữu ích trong việc định hướng Polaris – sao Bắc Cực ( Alpha Ursae Minoris), ngôi sao nổi tiếng của chòm sao Ursa Minor. Nếu kéo dài đoạn thẳng tưởng tượng nối từ sao Merak và Dubhe, bạn sẽ tìm được sao Bắc Cực.
Kết quả hình ảnh cho the pointers Polaris
Tìm sao Bắc cực Polaris từ sao Merak và Dubhe. Nguồn: Imgur
Bảy ngôi sao trực thuộc Bắc Đẩu lần lượt là: Dubhe (α Ursae Majoris), Merak (β UMa),Phecda (γ UMa), Megrez (δ UMa), Alioth (ε UMa), Mizar (ζ UMa) và Alkaid (η UMa).
Alioth – ε Ursae Majoris (Epsilon Ursae Majoris)
Alioth là ngôi sao sáng nhất trong chòm Ursa Major và đứng thứ 31 về độ sáng trên bầu trời, với độ sáng biểu kiến là 1,76 và cách chúng ta khoảng 81 năm ánh sáng. Cái tên truyền thống của nó có nguồn gốc từ chữ “alyat” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “cái đuôi lớn của con cừu.”
Dubhe – α Ursae Majoris (Alpha Ursae Majoris
Dubhe có độ sáng biểu kiến là 1,79 và cách chúng ta 123 năm ánh sáng. Đây là ngôi sao sáng thứ hai trong chòm Ursa Major. Cái tên Dubhe có nguồn gốc từ chữ “dubb” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “gấu”; chữ “dubb” có trong thuật ngữ “żahr ad-dubb al-akbar”, hoặc là “lưng con gấu lớn”.
Merak – β Ursae Majoris (Beta Ursae Majoris)
Cái tên “Merak” có nguồn gốc từ thuật ngữ “al-maraqq” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “thắt lưng”. Merak là một ngôi sao chuỗi chính, cách chúng ta khoảng 79,7 năm ánh sáng và có độ sáng biểu kiến 2,37. Ngôi sao này thuộc lớp quang phổ A1 V, bên cạnh đó, nó còn có một đĩa bụi quay xung quang với khối lượng chỉ bằng 0,27% khối lượng Trái Đất.
Alkaid (Benetnash) – η Ursae Majoris (Eta Ursae Majoris)
Alkaid là ngôi sao cực Đông (ngoài cùng phía Đông). Nó cũng được gọi bằng cái tên Elkeid và Benetnash. Alkaid là một ngôi sao trẻ thuộc chuỗi chính lớp quang phổ B3 Vvà cách chúng ta khoảng 101 năm ánh sáng. Với độ sáng biểu kiến 1,85, nó là ngôi sao sáng thứ 3 trong chòm sao đồng thời xếp thứ 35 về độ sáng trên bầu trời đêm.
Phecda – γ Ursae Majoris (Gamma Ursae Majoris)
Phecda là ngôi sao thấp phía bên trái của “cái gàu múc nước” Big Dipper. Cái tên truyền thống, Phecda (hoặc Phad) có nguồn gốc từ cụm từ “fakhð ad-dubb” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “bắp đùi của gấu.”
Phecda là ngôi sao chuỗi chính thuộc lớp quang phổ A0Ve. Nó có độ sáng biểu kiến 2,438 và cách chúng ta khoảng 83,2 năm ánh sáng.
Home Quan sát thiên văn
Quan sát thiên vănTiêu điểm quan sát
Đại Hùng – khám phá chòm sao Gấu vĩ đại
By VuHuy -April 8, 2019017241
Cái gáo của chòm sao Đại Hùng hiện lên rất nổi bật trên bầu trời. Ảnh: Miguel Claro
Theo tiếng Latin, cái tên của nó có nghĩa là “Gấu lớn”. Ursa Major là chòm sao lớn nhất trên bán thiên cầu Bắc và cũng là chòm sao lớn thứ 3 trên bầu trời, với diện tích 1280 độ vuông. Những ngôi sao sáng nhất của nó tạo nên mảng sao Big Dipper, hay còn gọi là Bắc Đẩu – một trong những nhóm các sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời.
Kết quả hình ảnh cho stjärnbild stora björn
Chòm sao Ursa Major trên một bản đồ sao cổ. Ảnh: Fandom
Các chòm sao hàng xóm của chòm Ursa Major bao gồm Boötes (Mục Phu), Camelopardalis (Lục Báo), Canes Venatici (Lạp Khuyển), Coma Berenices (Hậu Phát), Draco (Thiên Long), Leo (Sư Tử), Leo Minor (Tiểu Sư) và Lynx (Thiên Miêu).
THẦN THOẠI
Ursa Major là chòm sao mang nhiều ý nghĩa và được biết đến trong nhiều nền văn hóa. Nó là một trong số những chòm sao “cổ” nhất trên bầu trời, với lịch sử từ thời cổ đại. Chòm sao này còn được nhắc đến trong tác phẩm của Homer và Kinh thánh. Hầu hết các câu chuyện và thần thoại trên thế giới đều “liên tưởng” Ursa Major với một con gấu.
Thần Zeus, đang đóng giả nữ thần Artemis để gần gũi với Callisto. Nguồn: Wikipedia
Người Hy Lạp cổ đại đã liên kết chòm sao này với huyền thoại về thần Callisto. Nàng là một tiên nữ xinh đẹp đã tuyên thệ một lời thề khiết tịnh (lời thề nhất định phải giữ sự trinh trắng) với nữ thần Artemis. Trớ trêu thay, thần Zeus tối cao đã rơi vào lưới tình với vị tiên nữ này. Họ đã có một đứa con trai và đặt tên đứa bé là Arcas.
Khi biết chuyện, Hera – người vợ có máu ghen tuông của thần Zeus, đã biến Callisto thành một con gấu. Callisto sống dưới hình dạng một con gấu khoảng 15 năm, lang thang và luôn phải trốn chạy những kẻ thợ săn. Một ngày nọ, con trai Arcas của nàng đang đi bộ trong rừng thì hai người họ bắt gặp nhau. Khi nhìn thấy con gấu, Arcas nhanh chóng rút giáo để chuẩn bị tấn công.
Kết quả hình ảnh cho ursa major and ursa minor
Chòm sao Ursa Major và Ursa Minor tượng trưng cho hai mẹ con gấu trên bầu trời. Ảnh: ArtStation
Nhìn thấy cảnh đau lòng đó trên đỉnh Olympus, thần Zeus đã kịp thời ngăn chặn bằng cách dùng một cơn gió lốc đưa Callisto và Arcas lên thiên đàng, nơi mà ông biến Arcas thành chòm sao Ursa Minor (Tiểu Hùng) và biến Callisto thành chòm sao Ursa Major (Đại Hùng). Trong một phiên bản khác, chàng Arcas hóa thành chòm sao Bootes (Mục Phu – Người chăn bò).
CÁC SAO CHÍNH TRONG URSA MAJOR
MẢNG SAO BẮC ĐẨU
Hình ảnh có liên quan
Mảng sao Bắc Đẩu (các đường nối màu vàng) trong chòm Ursa Major. Nguồn: Everett Herald
Big Dipper (Cái gáo lớn), thường được gọi là Bắc Đẩu Thất Tinh (hoặc Bắc Đẩu) ở phương Đông, là một trong số những mảng sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời đêm. Ở mỗi một nền văn hóa khác nhau nó lại mang những ý nghĩa riêng biệt.
Big Dipper cũng rất hữu ích trong việc định hướng Polaris – sao Bắc Cực ( Alpha Ursae Minoris), ngôi sao nổi tiếng của chòm sao Ursa Minor. Nếu kéo dài đoạn thẳng tưởng tượng nối từ sao Merak và Dubhe, bạn sẽ tìm được sao Bắc Cực.
Kết quả hình ảnh cho the pointers Polaris
Tìm sao Bắc cực Polaris từ sao Merak và Dubhe. Nguồn: Imgur
Bảy ngôi sao trực thuộc Bắc Đẩu lần lượt là: Dubhe (α Ursae Majoris), Merak (β UMa),Phecda (γ UMa), Megrez (δ UMa), Alioth (ε UMa), Mizar (ζ UMa) và Alkaid (η UMa).
Alioth – ε Ursae Majoris (Epsilon Ursae Majoris)
Alioth là ngôi sao sáng nhất trong chòm Ursa Major và đứng thứ 31 về độ sáng trên bầu trời, với độ sáng biểu kiến là 1,76 và cách chúng ta khoảng 81 năm ánh sáng. Cái tên truyền thống của nó có nguồn gốc từ chữ “alyat” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “cái đuôi lớn của con cừu.”
Dubhe – α Ursae Majoris (Alpha Ursae Majoris
Dubhe có độ sáng biểu kiến là 1,79 và cách chúng ta 123 năm ánh sáng. Đây là ngôi sao sáng thứ hai trong chòm Ursa Major. Cái tên Dubhe có nguồn gốc từ chữ “dubb” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “gấu”; chữ “dubb” có trong thuật ngữ “żahr ad-dubb al-akbar”, hoặc là “lưng con gấu lớn”.
Merak – β Ursae Majoris (Beta Ursae Majoris)
Cái tên “Merak” có nguồn gốc từ thuật ngữ “al-maraqq” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “thắt lưng”. Merak là một ngôi sao chuỗi chính, cách chúng ta khoảng 79,7 năm ánh sáng và có độ sáng biểu kiến 2,37. Ngôi sao này thuộc lớp quang phổ A1 V, bên cạnh đó, nó còn có một đĩa bụi quay xung quang với khối lượng chỉ bằng 0,27% khối lượng Trái Đất.
Kết quả hình ảnh cho merak and dubhe
Bảy saoo thuộc mảng sao Bắc Đẩu (không tính đến Alcor). Ảnh: Astronomy Trek
Alkaid (Benetnash) – η Ursae Majoris (Eta Ursae Majoris)
Alkaid là ngôi sao cực Đông (ngoài cùng phía Đông). Nó cũng được gọi bằng cái tên Elkeid và Benetnash. Alkaid là một ngôi sao trẻ thuộc chuỗi chính lớp quang phổ B3 Vvà cách chúng ta khoảng 101 năm ánh sáng. Với độ sáng biểu kiến 1,85, nó là ngôi sao sáng thứ 3 trong chòm sao đồng thời xếp thứ 35 về độ sáng trên bầu trời đêm.
Phecda – γ Ursae Majoris (Gamma Ursae Majoris)
Phecda là ngôi sao thấp phía bên trái của “cái gàu múc nước” Big Dipper. Cái tên truyền thống, Phecda (hoặc Phad) có nguồn gốc từ cụm từ “fakhð ad-dubb” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “bắp đùi của gấu.”
Phecda là ngôi sao chuỗi chính thuộc lớp quang phổ A0Ve. Nó có độ sáng biểu kiến 2,438 và cách chúng ta khoảng 83,2 năm ánh sáng.
Kết quả hình ảnh cho Ursa Major in night sky
Chòm sao Ursa Major trên bầu trời. Ảnh: Ben Backyard Astronomy
Megrez – δ Ursae Majoris (Delta Ursae Majoris)
Megrez là ngôi sao mờ nhất trong nhóm sao Big Dipper. Nó là ngôi sao chuỗi chính thuộc lớp quang phổ A3V. Với độ sáng biểu kiến 3,312 và cách chúng ta khoảng 58,4 năm ánh sáng, Megrez sáng gấp 14 lần Mặt Trời và nặng hơn khoảng 63%. Cái tên Megrez có nguồn gốc từ cụm từ “al-maghriz” trong tiếng Ả rập, trường hợp này nghĩa là “cuống đuôi gấu”.
Mizar – ζ Ursae Majoris (Zeta Ursae Majoris)
Mizar là một ngôi sao đôi hệ nhị phân. Nó thuộc tay cầm của cái gáo trong nhóm Big Dipper – ngôi sao thứ hai từ rìa ngoài vào. Cái tên Mizar có nguồn gốc từ từ “mīzar” trong tiếng Ả Rập, có nghĩa là “dây lưng”. Mizar có độ sáng biểu kiến là 2,23 và cách chúng ta khoảng 82,8 năm ánh sáng. Đây là sao đôi đầu tiên từng được chụp lại.
CÁC NGÔI SAO ĐÁNG CHÚ Ý KHÁC
Alcor (80 Ursae Majoris)
Người có thị lực tương đối tốt sẽ dễ dàng thấy một ngôi sao ngay bên cạnh sao Mizar, đó là Alcor, một ngôi sao thuộc lớp quang phổ A5V. Hệ sao đôi này thi thoảng còn được gọi là “Horse and Rider.” – “Ngựa và người cưỡi ngựa.”
Alcor có độ sáng biểu kiến là 3,99 và cách chúng ta khoảng 81,7 năm ánh sáng. Nó cũng được biết đến với cái tên Saidak (thử nghiệm), Suha (lãng quên) và Arundhati trong văn hóa Ấn Độ. Alcor được phát hiện là thuộc hệ nhị phân vào năm 2009.
Cả Mizar và Alcor đều thuộc Quần thể di chuyển Ursa Major. Ước tính khoảng cách giữa 2 ngôi sao này là 1,1 năm ánh sáng.
