06/08/2023
⭐️ Đã đến lúc chúng ta nên CÔNG BẰNG hơn với người trẻ.
[Một quan điểm để mổ xẻ bàn luận về câu chuyện đang được nhắc đến khá nhiều hiện nay - về người trẻ (thế hệ gen Z) với những ý kiến liên quan đến giá trị sống và năng lực kỹ năng của các bạn.
————————-
Trước hết thì “Công Bằng” mà người viết muốn nói đến là ở chổ: chúng ta cần có góc nhìn đa chiều hơn và sâu hơn về những nguyên nhân gốc rễ của câu chuyện này, khi bàn luận:
Khuôn khổ bài viết cũng chỉ có thể giới hạn tập trung vào một vài yếu tố có tác động lớn, trong môi trường giáo dục mà chúng ta đã dành cho các bạn trẻ. Môi trường được xác định bao gồm 3 yếu tố cốt lõi: Gia đình; nhà trường và xã hội.
(Rất mong anh chị em cộng đồng hoan hỉ, bỏ qua khi chưa thể diễn giải đầy đủ và đủ sâu ạ)
—————————-
⭐️ Về nền giáo dục: người viết tự thấy mình chưa đủ trình độ để bàn luận sâu vào chương trình giáo dục của chúng ta hiện nay.
Dẫu vậy thì thực tiễn cho thấy nền giáo dục của chúng ta vẫn đang loay hoay, cải cách rất nhiều lần trong thời gian qua. Và kết quả vẫn chưa thực sự rõ ràng. Vẫn là một bài toán còn dang dỡ. Đặc biệt ở khía cạnh năng lực kỹ năng và giá trị sống.
⭐️ Về bối cảnh xã hội, gia đình:
Hơn hai thập niên vừa qua - là khoảng thời gian thế hệ các bạn sinh ra và lớn lên. Bối cảnh đời sống xã hội đã phát triển toàn diện ở nhiều mặt với tốc độ chóng mặt. Bên cạnh những thành tựu to lớn thì cũng tạo ra rất nhiều hệ luỵ đi kèm; tác động trực tiếp và cả dán tiếp vào quá trình phát triển của thế hệ gen Z:
👉 Từ tác động dễ thấy, điển hình nhất mà chúng ta thường nhắc đến: mạng xã hội.
Không gian ảo với rất nhiều sự hấp dẫn ở đó.
Đã hạn chế rất nhiều, kéo các bạn khỏi thực tiễn cuộc sống. Ảnh hưởng đến những kỹ năng, trải nghiệm thực tế mà các em cần được trui rèn . Dẫn đến yếu và thiếu trong năng lực thích ứng, xử lí linh hoạt, giải quyết vấn đề; chỉ số “chịu đựng” thấp…
Hay những xu thế không tốt với bạo lực mạng, thông tin “bẩn” - thứ thức ăn có hại cho sự lớn lên về nhận thức, hình thành giá trị sống cho các em.
…
* Thậm chí đến cả giao tiếp, ứng xử: một kĩ năng cơ bản để hoà nhập xã hội - là một ví dụ đơn giản nhất minh chứng cho điều đó: Việc thời gian sống chủ yếu trong không gian ảo dẫn đến các bạn không quen với việc nói chuyện trực tiếp, khả năng diễn đạt yếu, thiếu sự thấu hiểu cảm xúc người đối diện…>>> năng lực kỹ năng giao tiếp không tốt.
👉 Đến những nguy cơ khác từ sự phát triển phức tạp của xã hội: tệ nạn, niềm tin xã hội xuống thấp; những xu hướng lệch lạc… hệ giá trị xã hội bị lung lay và không kịp hình thành hệ giá trị xã hội mới đủ mạnh để chi phối, giải quyết các “xu hướng” đang hình thành. Rất nhiều lúc con người đã “chơi vơi”, nằm giữa lằn ranh đúng-sai; nên hay không nên… trong đời sống của chính mình. Chúng đã không giúp được người trẻ trọn vẹn trong việc hình thành nên những quan niệm sống đủ mạnh mẽ cho chính họ. Và khi không hình thành được hệ quan niệm cho chính mình, các bạn rất dễ chới với và vô định; dễ tổn thương hơn… khi ra đời đương đầu với cuộc sống.
👉 Thiếu sự quan tâm, giáo dục từ chính gia đình: Dù “đau đớn” nhưng có lẽ chúng ta nên thừa nhận nó. Các bạn là con của thế hệ mà chúng ta dường như dành tất cả thời gian cuộc sống cho mưu sinh, tích luỹ tài sản trong thời đại kinh tế bùng nổ.
Phần đông chúng ta đã chọn điều đó.
Gia đình không có đủ thời gian dành cho con trẻ, trong khi môi trường xã hội có quá nhiều nguy cơ dành cho các em. Và việc “quản chế” thì hệ quả về sự thiếu trải nghiệm về đời sống thực tế dành cho các em là một điều hiển nhiên.
Một khía cạnh khác nữa: tâm lý của bậc làm cha làm mẹ. Một điều rất đáng để chúng ta suy ngẫm kỹ hơn.
Khi đã một đời bươn chãi vất vả .
👉 Ai cũng muốn dành những điều kiện tốt nhất cho con. Sự bao bọc có phần thái quá?!
Tình thương yêu đã được trao có thực sự đúng cách và tốt nhất?
👉 Tiếp nữa: Khi trao cho con sự đủ đầy về điều kiện vật chất, thì bắt đầu có xu hướng đòi hỏi cao hơn về những gì các con phải làm được: áp lực về kết quả học tập; áp lực vô hình về sự so sánh…
Các em mang những thách thức rất khác thời đại của cha mẹ và sự thấu hiểu của chúng ta dành cho các em có tương xứng?
…
Không chỉ những hệ luỵ có thể thấy được trước mắt. Mà còn rất nhiều hệ luỵ vô hình liên quan đến stress, sức khoẻ tâm thần… các em phải đối diện.
Rất nhiều câu hỏi đáng để chúng ta suy xét, cân nhắc như thế trong sự lựa chọn của mình trong việc giáo dục, chăm sóc con trẻ.
——————
⭐️ Nên xin gửi đến những người lớn:
Bàn luận vài điều để thấy đã đến lúc chúng ta nên CÔNG BẰNG hơn với người trẻ.
Và có lẽ, cũng đã đến lúc người lớn cần thực sự đặt sự quan tâm nhiều hơn vào giáo dục, cũng phải “đi học” và dũng cảm để thay đổi sự lựa chọn của mình trong việc nên ưu tiên thời gian cho điều gì; hoặc chí ít và cân bằng lại nó.
Để sửa “sai” trong việc nuôi dạy, yêu thương và tạo môi trường tốt nhất cho con em mình lớn lên, học hỏi và phát triển.
* Một ví dụ vui thế này:
Xã hội phức tạp và chúng ta sợ hoặc không đủ thời gian hoặc không biết cách hướng dẫn sao cho đúng.
Cách chúng ta chọn “cấm con nói chuyện/tránh mặt người lạ” đó là cách chúng ta vẫn đang “dạy”.
Kết quả chúng ta sẽ nhận được những đứa trẻ:
- không dám giao tiếp với người lạ (rất nhiều bạn trẻ dù đã lớn vẫn rất ngại làm việc này)
- thiếu niềm tin vào con người (người lạ) rộng hơn là niềm tin xã hội cũng dần xuống thấp hơn nữa.
Ví dụ này không phải để phân định sai đúng. Mà là câu chuyện về việc mình chọn như thế nào sẽ có kết quả tương xứng với nó.
Và xa hơn, nếu không “cấm”, thì chúng ta sẽ làm gì? Làm như thế nào?
(Bởi ai cũng biết: “cấm” - thường chỉ là sự lựa chọn cuối cùng và khi mình bất lực)
Thực tế còn có rất nhiều điều “cấm” khác nữa.
Và chắc chắn rằng chúng ta phải thay đổi, chỉ là sớm hay muộn và chúng ta có dũng cảm để thay đổi hay không mà thôi.
⭐️ Và cũng xin nhắn nhủ với các bạn trẻ: những chia sẻ trong bài viết này không phải là lí do để dựa vào, lấy cớ; để thôi nỗ lực.
Tương lai là của các bạn. Và các bạn phải tự nắm lấy nó. Biết, hiểu mình còn những thiếu sót chổ nào thì hãy không ngừng nỗ lực học hỏi, trui rèn, bù đắp và phát triển về cả giá trị sống lẫn năng lực cá nhân.
Một thời đại mới cũng đòi hỏi những năng lực mới, thói quen mới, thái độ mới (Khi năng lực chuyên môn đã là một yếu tố được bão hoà).
⭐️ Đã đến lúc người lớn và người trẻ (rồi cũng thành người lớn)
Hãy nên cùng nhau chia sẻ, cùng nhau thay đổi và phát triển.
——————-
Cảm ơn anh chị em đã quan tâm.
Rất mong nhận được những chia sẻ, bàn luận thêm về chủ đề này. Thực sự rất đáng lưu tâm.
(Chia sẻ từ Coach Trần Hải Quân)
Trân trọng!
Đội ngũ ABYS
01/02/2025
08/09/2023
01/08/2023