27/06/2023
✊⚡TỪNG BƯỚC CÙNG CON ĐÁNH BẠI NỖI SỢ HÃI⚡✊
✨Có biết bao nhiêu điều mới lạ trong cuộc sống này có thể khiến con trẻ cảm thấy sợ hãi và e dè, từ nỗi sợ kim tiêm sau lần chích ngừa đầu tiên, hoặc con trở nên e dè hơn kể từ lần chạm mặt không mấy thân thiện với chú chó hàng xóm … những nỗi sợ này tưởng chừng chỉ là giai đoạn nhất thời, trẻ còn nhỏ nên còn sợ, … nhưng nếu Ba Mẹ thiếu sự quan sát và xử lý khéo léo, nỗi sợ này có thể phát triển thành nỗi sợ ám ảnh ( phobias ) 😨😨 gây không ít trở ngại về tâm lý và sinh hoạt của con cho cuộc sống sau này. Bài viết này sẽ giúp Ba Mẹ có thêm những lời khuyên hữu ích trong hành trình giúp con vượt qua muôn kiểu nỗi sợ, để trở nên tự tin hơn trước những thử thách trong cuộc sống ✊⚡
📜📜📜
Một câu chuyện được đăng trên tờ New York Times Parenting - Ngày 18 tháng 11 năm 2019. Melinda Wenner Moyer là bà mẹ 2 trẻ kiêm nhà báo khoa học gắn với các tên tuổi lớn như Slate, Mother Jones, Scientific American and O, The Oprah Magazine:
💁♀️: Ngày nọ khi đang tham gia trại hè, cô con gái 5 tuổi của mình có đi leo núi dạo chơi cùng các bạn. Bằng cách nào đó thì các bé đã giẫm lên một tổ ong bắp cày và sau đó bé nhà mình bị ong đốt liền hai vết. Bé khóc rất nhiều thậm chí còn xin quản trại về nhà sớm, nhưng sau đó con bé ổn hơn khi được bố đón về. Khoảng 3 tuần sau là lúc vấn đề bắt đầu nghiêm trọng hơn. Đầu tiên là bé không chịu ăn tối ngoài trời vì vừa thấy một con ong bay ngang. Sau đó thì bé không chịu ra ngoài, thậm chí còn không chịu đi từ xe vào nhà trừ khi là được ẵm. Và vợ chồng mình cũng chiều theo ý bé, nghĩ bé vốn dạn dĩ, nỗi sợ này chắc chỉ là nhất thời và sẽ dần biến mất sau một vài ngày nữa thôi. Thế nhưng không, và mình đã phải nhắn gấp cho một người bạn làm Tư vấn tâm lý trẻ. Sau khi nhận được phản hồi tư người bạn này, vợ chồng mình nhận ra là tụi mình đã xử lý chuyện này theo hướng sai hoàn toàn. Chính vì việc chiều theo ý bé, giúp bé giảm nhẹ, né tránh nỗi sợ là càng góp phần gia tăng nỗi sợ trong bé hơn, trong khi điều đáng lẽ Ba Mẹ cần làm là giúp con đối mặt và vượt qua nỗi sợ đó.
⚡HIỂU ĐƯỢC NỖI SỢ TRONG CON LÀ GÌ?
- Ba Mẹ cần quan sát, xác định nguồn gốc nỗi sợ này của con từ đâu mà có, mức độ nặng hay nhẹ. Nhẹ là khi trẻ ngại tiếp xúc, e dè, kém tự tin khi đối mặt với vấn đề. Còn nặng hơn là con sẽ hoảng loạn, mất kiểm soát, không biết nên đối phó như thế nào khi đối mặt với vật thể, hoặc tình huống cụ thể. Dù mức độ sợ hãi là nặng hay nhẹ, thì khi trẻ chỉ muốn né tránh vấn đề, và lao vào vòng tay Ba Mẹ để tìm sự bảo vệ, thì tiếp theo Ba Mẹ cần làm gì?
⚡GIỮ BÌNH TĨNH & GỢI NHẮC LẠI VẤN ĐỀ ĐỂ TÌM HIỂU SÂU HƠN
- Trước hết là Ba Mẹ phải cho trẻ thấy an toàn. “Phụ huynh nên cảm thông và đặc biệt hỗ trợ trẻ trong những trường hợp này” - Thomas Ollendick, Bác sĩ tâm lý kiêm Giám đốc điều hành Trung tâm nghiên cứu trẻ em tại viện công nghệ Virginia - khuyên rằng: “Phụ huynh hãy cố gắng hiểu cảm giác của trẻ và chấp nhận cảm xúc của trẻ”. Bởi mục đích của ba Mẹ trong trong giai đoạn này là giúp con trẻ bình tĩnh lại.
- Một khi con bạn đã bình tĩnh trở lại, lúc này Ba Mẹ cần đặt nhiều nỗ lực hơn qua việc trò chuyện cùng con để gợi nhắc lại khoảnh khắc đó, Tiến sĩ tâm lý và là tác giả của quyển “Giúp con thoát khỏi rối loạn lo âu, phiền muộn” - Tamar Chansky - gợi ý rằng “Hãy tìm hiểu thử trong đầu con bạn lúc đó đang nghĩ gì, tâm trí của con lúc đó nói với con điều gì?” Nếu như con bạn sợ bị chó tấn công, thì cụ thể lúc đó con bạn sợ chết hay sợ bị ngoạm mất chân? Bởi vì trẻ nhỏ sở hữu trí tưởng tượng mạnh mẽ, phong phú với những khả năng có thể xảy ra nên nhiệm vụ của Ba Mẹ là điềm tĩnh giải thích, trấn tĩnh những lo nghĩ xa vời, sai thực tế của con.
- Ba Mẹ hãy thử nói với con rằng “À thì ra con nghĩ là chó có thể cắn mất chân con, bảo sao con lại sợ đến thế!” Ba Mẹ cũng nên tìm hiểu cụ thể hơn nguồn gốc của nỗi sợ này, có phải là tất cả các loại chó hay chỉ cụ thể 1 vài loài, và cụ thể hơn là vào ban đêm hay ban ngày ? … Càng xác định được cụ thể nguồn gốc của vấn đề, Ba Mẹ sẽ dễ dàng tiến đến bước tiếp theo.
⚡THẲNG THẮNG ĐỐI DIỆN, KHÔNG TRÁNH NÉ
- Một số Ba Mẹ dễ bị lưỡng lự, xuôi theo trẻ ở giai đoạn này. Một số vì thấy con sợ hãi, hoảng loạn mà xót trẻ, chỉ muốn chiều theo bé để bé không phải đối diện. Đặt trường hợp nếu con bạn sẽ hét toáng lên bất cứ lúc nào bé đi ngang một chú chó, có thể Ba Mẹ sẽ tránh luôn không đi con đường đó nữa. Và điều này chỉ làm cho vấn đề trở nặng thêm thôi. “Có một gia đình tìm đến tôi vì đứa bé bị chứng ám ảnh sợ chó, đôi lúc phụ huynh bảo là “May quá! Tuần này cả nhà không phải gặp một chú chó nào!” và tôi đã đáp lại rằng “Không may gì hết! Chính vì luyện tập và thử đi thử lại nhiều lần mới giải quyết được vấn đề” - Bác sĩ Chansky cho biết.
- Điều này không có nghĩa là Ba Mẹ nên cố tình tạo ra các tình huống đáng sợ hay ép trẻ lâm vào các hoàn cảnh nguy hiểm như một “bài học”. Đây chưa bao giờ là một ý hay ý tốt cho trẻ cả, khi mà bất thình lình, Ba Mẹ quyết định xô con mình xuống hồ bơi - một đứa trẻ có sẵn chứng sợ nước, chỉ vì muốn “dạy” cho trẻ một bài học bơi đáng nhớ. Và kết quả là trẻ sẽ lại có thêm nỗi sợ mới và tệ hơn là mất luôn niềm tin ở Ba Mẹ. Những gì Ba Mẹ cần làm là bàn luận, brainstorm trước với con những cách mà Ba Mẹ sẽ làm để giúp con đối diện dần với nỗi sợ.
- Trở lại với đứa con gái 5 tuổi của mình, khi bé trở nên sợ hãi ong và côn trùng, mình lại bắt đầu trò chuyện với bé nhiều hơn về chúng. Mình tập trung kể cho bé nghe những thông tin hay ho, bổ ích hoặc những câu chuyện mang tính xoa dịu, làm yên tâm bé hơn ( Ví dụ như là ong đực thì sẽ không thể chích được nè ), và sau đó hai mẹ con còn tra tìm hình ảnh về ong và côn trùng trên mạng nữa. Mục đích là để bé được tiếp cận, đối diện với những hình ảnh, những suy nghĩ về ong và côn trùng theo một cách an toàn, theo cách mà con không cảm thấy sợ hãi, để từ đó con dần thay thế phản xạ sợ hãi của bản thân bằng một phản ứng điềm tĩnh, hợp lý hơn.
- Bác Sĩ Ollendick cũng khuyên rằng, khi trẻ nhà bạn bắt đầu cảm thấy thoải mái hơn, hãy khuyến khích cơ hội đối diện này thường xuyên hơn và không thể thiếu những lời động viên, khen ngợi trẻ. “ Nay con làm được rồi kìa, con có thấy con vừa làm được gì không? Quá giỏi”. Và sau khi bé gái nhà mình xem hết các videos về ong và côn trùng, bé nhà mình liền tự tin bước ra phía cửa sổ và ngóng tìm xem có con ong nào không. Mình và bé thậm chí đã thấy một vài con ong và hai mẹ con đứng sau cửa để quan sát. Mình cũng cho bé thấy rằng, thực chất loài ong cũng chả để tâm đến gì ngoài hoa cỏ. Sau đó hai mẹ con còn dắt nhau ra ngoài vườn, đứng cách một bụi cây nhiều ong chỉ để quan sát thêm. Tất nhiên là bé nhà mình vẫn sợ, nhưng lần này bé cư xử bình tĩnh hơn rất nhiều. Và đó là lúc mà mình nhận ra mình đang thực sự từng bước giúp con vượt qua nỗi sợ này.
⚡BA MẸ CŨNG CẦN TỰ QUAN SÁT, ĐIỀU CHỈNH BẢN THÂN
- Nếu trẻ nhà bạn có dấu hiệu lo lắng, sợ hãi hơn với các cách trấn an của bạn, thì Ba Mẹ nên xem lại phương pháp trấn an của mình vì có thể vô tình đấy lại là lý do khiến con sợ hơn.
- Bác Sĩ Busman giải thích rằng “Nhiều bậc phụ huynh sẽ vô tình truyền tải thông điệp đến trẻ rằng “ Con không có khả năng đương đầu, giải quyết được những thử thách ở thế giới bên ngoài đâu” và với thái độ này sẽ càng làm con bạn lo âu, nhút nhát hơn. Một ví dụ cụ thể như, một phụ huynh biết con mình sợ chó và thường mồi cho con những câu như “Con chó này nhìn ghê quá, làm con sợ đúng không? Vậy thôi mình lên xe ngồi cho đỡ sợ nha” hoặc là khi đưa trẻ đến trường, các bà mẹ sẽ hay hỏi con những câu như “ Con đi học rồi có sợ nhớ mẹ hôm nay không?” Những kiểu định khuôn, dự báo cho trẻ về những nỗi sợ sắp tới này lại vô tình gieo cho trẻ suy nghĩ rằng Ba Mẹ không tin tưởng ở con lắm, rằng Ba Mẹ dự đoán được thế nào con cũng sợ và con sẽ không có khả năng tự kiểm soát được tình hình.
- Nếu đây là cách Ba Mẹ hay giao tiếp với con thì Ba Mẹ nên cố gắng tự điều chỉnh lại trước mỗi lần nói chuyện với con. Ba Mẹ nên có một khoảng định hình suy nghĩ và sắp xếp câu từ phù hợp. Bác sĩ Busman khuyên rằng: “Hãy đề cao tinh thần học hỏi, khám phá hơn là để nỗi lo sợ thâu tóm chúng ta” Thay vì dự báo cho trẻ về nỗi sợ nhớ mẹ ở ngày đi học đầu tiên, thì Ba Mẹ lại nên mồi cho trẻ những câu như “Con đi học vui hôm nay nhé! Mà con có hình dung được hôm nay ở lớp sẽ làm gì không?” Với cách này, Ba Mẹ sẽ không còn tạo cảm giác lo sợ cho trẻ, mà chính là cách để khơi gợi hứng thú, tò mò ở trẻ hơn, và cũng là cách để cho trẻ thấy Ba Mẹ có niềm tin ở mình.
- Ba Mẹ càng đặt niềm tin ở trẻ thì trẻ lại càng muốn cho Ba Mẹ thấy mình làm giỏi đến mức nào.
✨✨Sport IQ hi vọng với bài dịch này sẽ phần nào giúp Ba Mẹ có thêm những tham khảo về sức khỏe tâm lý con trẻ. Và cho dù là bất cứ nỗi sợ hãi, e dè nào trong cuộc sống, với trẻ nhà mình, Ba Mẹ chỉ cần nhớ:
👉🏽Tìm hiểu rõ nguồn gốc, lý do của nỗi sợ.
👉🏽Giữ bình tĩnh cho mình và cho trẻ khi vấn đề xảy ra. Trò chuyện nhiều hơn về những thứ con sợ và khoảnh khắc làm con sợ. Khi đối mặt với nỗi sợ, con nghĩ đến khả năng gì sẽ xảy ra? Tâm trí nói với con điều gì khiến con sợ đến mức như vậy? ➡️ từ đó Ba Mẹ sẽ có thêm cơ sở mà tìm cách trấn an trẻ.
👉🏽Thẳng thắn đối diện với nỗi sợ, không tránh né khi vấn đề xảy ra. Tuy nhiên không nên ép trẻ vượt qua nỗi sợ bằng cách đẩy trẻ vào tình huống nguy hiểm ( Xô con xuống hồ để trẻ học bơi nhanh hơn !?! ) sẽ khiến trẻ thêm sợ hãi và mất niềm tin ở Ba Mẹ.
👉🏽Cố gắng cho trẻ tiếp cận, đối diện với nỗi sợ theo cách an toàn, có thể kiểm soát được. ( Trò chuyện thêm cùng trẻ, xem hình ảnh, videos, tìm hiểu các thông tin khoa học có liên quan … ). Cho trẻ thấy Ba Mẹ cũng có niềm tin ở trẻ. Ba Mẹ càng tin thì trẻ càng có động lực để phấn đấu tốt hơn Ba Mẹ nhé!
------------------//-----------------
Dịch từ nguồn:
Help Your Child Overcome Their Fears - https://www.nytimes.com/