CHH-Chăm học Hóa

: Mở lớp dạy online ôn thi Học Sinh Giỏi Hóa Học lớp 9 và ôn thi Chuyên Hóa theo các chuyên đề (ảnh dưới) dành cho các em
: Ad Phan Tiến Tài
: Cố định tối thứ 7 và Chủ nhật.
: Dao động từ 50 - 80k và học khoảng 2 đến 3 tiếng
=> Em nào có nhu cầu đăng ký học online thì inbox trực tiếp Ad hoặc qua page nha !
: Các em tại buổi học gần nhất nha !

MỘT VÀI ĐỀ XUẤT VỀ THUẬT NGỮ (2)
Hôm nay dành riêng một bài về các thuật ngữ có hậu tố -mer (phân). Chú ý rằng đề xuất vậy thôi chứ mình không tin rằng các bản dịch này thay thế được từ tiếng Anh đã du nhập. Biết thì biết vậy thôi. Sau mỗi từ tiếng Anh có đề cập luôn đề xuất dịch của mình để mọi người không bị hoa mắt.
1. Anomer (Thủ tuyền phân). Từ nguyên ἄno có nghĩa là "hướng lên", nhưng vì carbon anomer có thể "hướng" hai kiểu nên có bản dịch là "hướng phân". Bản thân mình thấy nó không thực sự rõ ràng dễ nhớ, có bao nhiêu kiểu định hướng cơ mà. Mình nghĩ cách dịch từ ý nghĩa chứ không dịch theo từ nguyên sẽ tốt hơn, về cơ chế của cách dịch này, mọi người có thể tham khảo đoạn văn ngay dưới. Bản dịch tiếng Trung là "thủ tuyền dị cấu thể" (首旋異構物), "thủ" là "đầu", chỉ carbon anomer, "tuyền" là "quay xoay" tương đối phổ biến trong quang học, "thủ tuyền" nôm na là "nguyên tử đầu quang quay", thiết nghĩ cũng gợi hình gợi nghĩa, ta có thể tham khảo. Đề xuất của mình là anomer = thủ tuyền phân, anomeric effect = hiệu ứng thủ tuyền, anomeric carbon = carbon thủ tuyền cũng nằm trong hệ thống các thuật ngữ có từ "tuyền" ("hữu tuyền" và "tả tuyền" được công nhận trong Dược Điển Việt Nam). Chưa kể thì đọc lên nghe khá sang.
"Rất nhiều người một thời yêu tác phẩm “Love Story” (chuyện tình) của nhà văn Mĩ Eric Segal, song rất nhiều người không hiểu vì sao Jenny lại chết chỉ vì bệnh máu trắng? Vì trong suy nghĩ của nhiều người máu trắng là huyết trắng, chỉ là một bệnh phụ khoa thông thường. Dịch giả của tác phẩm nổi tiếng này không biết rằng để tránh sự nhầm lẫn trên, các nhà y học không chuyển thuật ngữ y học “Leukemia” là “Bệnh máu trắng”, mà họ đã dùng từ Hán Việt để chuyển ngữ thành “Bệnh ung thư bạch cầu” (hay ngắn gọn thành “Bệnh bạch cầu”), không dựa trên hai gốc từ “leuko”, nghĩa là trắng, và “emia”, nghĩa là máu, mà dựa trên hình ảnh bệnh học tăng sinh bạch cầu trong máu của dạng ung thư máu này, làm máu người bệnh như có màu trắng." (Từ Hán Việt trong thuật ngữ, vusta.vn)
2. Epimer (Sai hướng phân). Từ nguyên epi- có nghĩa là "ngoài", nên có bản dịch là "ngoại phân", giống epitaxy là "ngoại diên". Cái này thì khó hiểu hơn khỏi phải bàn, ở ngoài đâu, ngoài như thế nào mới được gọi là epimer? Tiếng Trung dịch từ này là "sai hướng dị cấu thể" (差向异构体), "sai" là chênh lệch, khác nhau, "hướng" ở đây sẽ hiểu là tổ hợp cấu hình lập thể (có khả năng điều hướng mặt phẳng ánh sáng phân cực), "sai hướng" có thể gợi đến ý nghĩa "chênh lệch một cấu hình lập thể", nghe cũng ổn áp. Từ đó, ta dịch epimer = sai hướng phân, epimerization = sự sai hướng hóa ... Thực ra, tiếng Trung còn một bản dịch nữa là "biểu dị cấu thể" (表異構物), "biểu" là tỏ rõ ra bên "ngoài", giống với từ nguyên epi-. Nhưng thiết nghĩ vẫn không nên dùng. Từ "biểu" trong hóa học dễ liên tưởng đến nhận biết hơn.
3. Atropisomer (Trở chuyển phân). Từ nguyên tropos nghĩa là "turning", có phototropism là "tính hướng sáng". Nhưng từ này trong atropisomer liên đới đến sự quay (rotation) của liên kết đơn chứ không liên quan gì đến phương hướng (orientation). Bản dịch "phi hướng phân" vì thế sai lệch hoàn toàn. Có lẽ vì thế mà một anh giảng viên mình quen trên facebook thà dùng từ tiếng Anh chứ không dùng cách dịch sai trên. Cũng từng có bản dịch "đồng phân cản quay", nhưng như thế có vẻ chưa đủ, vì thực ra cặp đồng phân cis-trans cũng phân biệt nhờ sự "cản quay" của liên kết đôi mà, không sát với định nghĩa của atropisomer. Thiết nghĩ có thể mượn cách dịch tiếng Trung, dịch là "trở chuyển phân" trừu tượng hơn để tránh sự hiểu nhầm.
4. Polymer (Trùng phân). Tiếng Anh có đến hai tiền tố có thể dịch là "đa" gồm multi- và poly-. Trong trường hợp có hai thuật ngữ tương tự mà sử dụng hai tiền tố này, sử dụng "đa" cho multi- thì sát nghĩa hơn. Trong Sinh học có dịch từ polymer là "đa phân" (còn monomer là "đơn phân"), nhưng trong Hóa học còn có thuật ngữ multimeric structure (cấu trúc đa phân), vậy không nên dịch polymer là "đa phân" nữa. Tiếng Trung cũng không dịch poly- trong polymer nói riêng là "đa", mà họ dùng từ "tụ", thể hiện tính chất của polymer là gồm nhiều đơn phân "tụ" lại với nhau. Từ đó, mình nghĩ có thể dịch polymer thành "trùng phân", vì polymerization là "sự trùng hợp", đối chiếu với dimer = nhị phân và dimerization = sự nhị hợp.
Nguồn hình: C&EN
(NGUỒN: Phan Tại Tính Trí)

: Bằng một câu chuỗi chuyển Hóa Hữu Cơ nào các em
-(DMSO)-

Lâu lâu làm tí phân tích nào bà con ới
Gợi ý: bỏ qua phức Hidroxo, tích số ion của nước là 10^(-14)
Nhẹ nhàng thoiii

: Do BQT mod Hóa Hữu Cơ: Phan Tại Tính Trí soạn ra để hỗ trợ các bạn học sinh trong khi đọc tham khảo tài liệu nước ngoài.
https://docs.google.com/spreadsheets/d/113NGAKQ_c4h5JdGKSMDjUx-BwltrzMYsIdTG2NlJl7Y/edit?fbclid=IwAR3-NT1-qLaonptH6DXdd5MBrqlvaFzqYB8Ke7SH4cz2A0UPS8rULhSVu0g =0
-(DMSO)-

Thuật ngữ khoa học tự nhiên Anh-Việt Tổng quan 1. Tên tiếng Anh,2. Tên tiếng Việt (do team đề xuất),3. Tên tiếng Pháp (f = feminine, m = masculine, a = adjectif, v = verbe, p = préposition) 5' cap,mũ 5' A abbreviation,tên viết tắt,abréviation (f) abdominal delivery,mổ lấy thai/sinh mổ abiotic,không s.....

Vô Cơ
Các em nhớ lưu về học nhé !
Nguồn: Thầy Nguyễn Đăng Minh Quân.
-(DMSO)-

: mát mẻ bằng 1 đề thi vô chuyên Hóa lớp 10 nào các em
-(DMSO)-

: Làm một chút Hóa Hữu Cơ nào các em
-(DMSO)-

Xin chào các bạn mình là ad Pyridine (Nguyễn Đăng Khoa) - Là một BQT trên page CHH - Chăm Học Hoá.
Pyridine có một nhận định như sau: "Người bị sỏi thận nên ăn nhiều giấm để hoà tan sỏi thận". Theo các bạn thì nhận định trên đúng hay sai?

: Hóa Học thực tiễn nào các em
-(DMSO)-

: Cân bằng phương trình hóa học nào các em
-(DMSO)-

: đêm khuya bằng một câu cơ chế nào các bạn !
: Gia Bình