PES - Làm CHA MẸ CHỦ ĐỘNG

Kỹ năng sinh tồn nhất thiết phải dạy con trẻ

Nguyên tắc là không được mở cửa cho bất cứ ai trừ bố mẹ nhưng nếu thấy có người có vẻ cố tình rình rập ở cửa để vào nhà thì trẻ nên bật TV thật lớn, gây tiếng ồn trong nhà để kẻ lạ mặt nghĩ trong nhà có người lớn.

1. Làm gì khi bị lạc?
- Dặn trẻ dừng ngay tại điểm mình bị lạc.

Lúc mình được 4 tuổi, bố hay dẫn mình đi ăn quà vặt, đi chơi vào mỗi sáng chủ nhật. Có lần, mình bị lạc ngay ở đoạn trước cổng chợ.

Người qua lại đông kinh khủng, mình hoàn toàn mất phương hướng vì mình bé tẹo, lọt thỏm giữa rừng người, nhưng mình nhớ lời ông dặn là khi bị lạc thì luôn đứng yên ở chỗ bị lạc, không được tự ý đi lang thang. Mình đang mếu máo thì ông quay ngược lại và tìm thấy mình. Điều này, mình đã nhắc lại với các con.

- Nếu tìm sự giúp đỡ thì đối tượng có thể tin tưởng là những người mặc đồng phục như cảnh sát, nhân viên an ninh, nhân viên của địa điểm mình đang bị lạc (như siêu thị, khu vui chơi...).

Một lần, nhà mình chờ chuyển tiếp ở một sân bay, thời quan quá lâu nên việc để mắt liên tục đến chúng trở nên rất mệt mỏi, loáng một cái con biến mất khỏi tầm mắt. Hắn đã biết túm lấy một cô mặc đồng phục, nhân viên trong sân bay để được họ lên loa thông báo cho bố mẹ tới nhận.

- Mẹo vặt giúp con gây tiếng ồn khi bị lạc (trường hợp trẻ không có điện thoại).

Khi cho con đi chơi ở những khu vui chơi quá rộng, người đông, khó tìm được nhau, giống như Disney Land chẳng hạn, bố mẹ nên bỏ vào túi con một chiếc còi đồ chơi để chúng có thể thổi khi lạc bố mẹ hoặc rơi vào tình huống bị làm cho sợ hãi.

2. Dạy chúng cách xem bản đồ.

3. Dạy chúng bơi.

4. Dạy chúng cách sơ cứu như rửa vết thương, khử trùng vết thương, dán băng y tế đơn giản...

5. Ở nhà một mình.

6. Khi bố mẹ gặp sự cố như bất tỉnh, tai nạn.

Ở tủ lạnh, mình luôn treo một list số điện thoại quan trọng như xe cấp cứu, cứu hỏa, cảnh sát... Dạy trẻ cách gọi điện tới số gọi cấp cứu khi cần, nếu dùng điện thoại di động thì để loa để vừa nói được, vừa có thể giúp đỡ bố/mẹ, người đang ở trong trạng thái bị thương chẳng hạn.

7. Xác định thực phẩm nào ăn được trong trường hợp cần sống sót.

Không phải đi đâu xa, thiết thực nhất là ngay tại trong nhà, nhiều trẻ ở thành phố hoàn toàn lúng túng khi bị đói lúc chỉ có một mình.

Trước đây có trường hợp một bé tuổi mẫu giáo đã sống sót khi bị bỏ quên trong nhà nhiều ngày nhờ biết tự mở tủ lạnh, lôi tất cả những thứ có thể ăn được như trứng sống ra ăn.

Trẻ em ở phố hầu hết ít để ý tới điều này. Thậm chí, tụi trẻ như con mình, sinh ra ở Thụy Sĩ, từ bé tới giờ chỉ uống nước chai Evian, còn không có thói quen uống nước ở vòi hay đun nước máy sôi lên để uống.

Vì thế, rất thường xuyên mình phải nhắc chúng đừng quên là nếu có lúc nào nhà hết nước chai. Các con phải biết là nước vòi dùng được hoặc tìm kiếm ở những nguồn khác trong trường hợp đặc biệt, như mở ấm nước điện vẫn đang còn nước, dùng đá trong tủ lạnh làm tan chảy, để ý các loại đồ ăn khô có thể ăn được có trong các hộc tủ, đồ ăn sống trong tủ lạnh...

Dạy chúng xác định thực phẩm trông như thế nào là đã hỏng, mốc, không còn có thể ăn được (trong sinh hoạt hàng ngày).

Nếu ai sống ở môi trường có đất đai, gần thiên nhiên thì dạy con cách nhận diện, xác định nguồn thực phẩm từ cây quả, thảo dược.

8. Dạy chúng về các thao tác thoát hiểm

Như khi có hỏa hoạn, có động đất, trong trường hợp nguy cập nhất, phải lánh nạn thì cố gắng nhặt theo thứ cần kíp nhất, như điện thoại, chai nước (đồ ăn, đèn pin, nếu có thể), vật dụng nào gây tiếng ồn như còi (đồ chơi bình thường bố mẹ vẫn rất ghét ý lại rất có ích trong nhiều trường hợp đấy nhé).

9. Dạy chúng cách đi đường một mình an toàn

Tụi trẻ nhà mình bắt đầu tự đi học bằng các phương tiện công cộng hoặc tự đi lại trong thành phố bằng taxi từ lớp 3.

Vì thế, dặn chúng nhận diện phương tiện như biển số xe, tên công ty xe, những tòa nhà hay biển hiệu quan trong trên con đường lạ chúng đi qua là rất cần thiết, ngoài ra, chúng cần mang theo điện thoại và đảm bảo là không được chơi games đến vạch pin cuối cùng.

Khi về Việt Nam, mình dặn chúng ở trường hợp bị lạc mà không có điện thoại trên người, không vội vàng túm lấy người lạ để xin giúp đỡ, nên bình tĩnh quan sát và đi vào một nhà hàng, cửa hiệu nào nhìn đàng hoàng, có vẻ tin cậy được nhất, ngồi đó và gọi nhờ điện thoại ở lễ tân cho người nhà.

Đối với trẻ nhỏ tuổi như chúng, dạy tự vệ không quan trọng bằng việc phòng tránh mối nguy hiểm, vì chúng quá nhỏ, nếu gặp kẻ gian là người lớn thì chúng khó mà chống cự được, vì vậy cần :

- Dặn con cố gắng tránh đi vào toilet ở nơi công cộng một mình, nếu có bạn đi cùng thì cũng không la cà lâu ở bên trong. Nếu có anh, chị, em thì luôn đi với nhau, trông chừng nhau ở những nơi thế này.

- Dạy trẻ không nhận bất cứ món đồ ăn nào từ người lạ, không nói chuyện. Ở trường, ngoài giáo viên ra, con không được tiếp nhận và tin vào bất cứ một thông tin gì khác lạ so với thường ngày mà không tự miệng bố mẹ dặn dò.

- Trường hợp bỗng bị kẻ nào lôi đi mà không thể bỏ chạy được vì bị túm giữ thì kháng cự bằng cách đu chặt lấy chân kẻ gian, cố gắng nằm xoài ra đất, dùng sức nặng của cơ thể mình víu xuống và kêu gào hết sức có thể, để cản trở việc kẻ gian di chuyển (như lôi vào xe).

10. Nếu có điều kiện thì tiếp đến, mới dạy chúng những kỹ năng khác, ít khẩn cấp hơn như nhóm lửa, cách làm chín thực phẩm một cách đơn giản.

Con cần biết mở nắp hộp đồ ăn (ở nước ngoài), cách dùng tấm khăn, vải để lọc nước bẩn và đun chín ở trường hợp bị khát ở nơi không có nước sạch, cách dựng lều hoặc che phủ kín toàn thân để ngủ mà không bị muỗi...

Bố mẹ cũng có rất nhiều điều phải học để bảo vệ con mình trước khi dạy con mình những kỹ năng sống sót cần thiết đấy.

Một ví dụ nhỏ thế này. Mình nhớ đã từng xem phóng sự về một vụ trẻ con bị bắt cóc ở một khu vui chơi. Kẻ bắt cóc đã nhanh tay thay đồ cho đứa trẻ.

Nhân viên an ninh của khu vui chơi đã được huấn luyện cho những công việc này nên họ đã chặn tất cả các cửa và dặn cha mẹ đứa trẻ là phải chú ý tới đôi giầy của mỗi đứa trẻ để nhận diện con chứ đừng nhìn lướt qua quần áo, vì kẻ bắt cóc thường chỉ kịp thay quần áo chứ ít chú ý tới giầy dép. Thật là một kinh nghiệm hữu ích.

Theo Mạng thư viện
(Không rõ tác giả)

CÁC CHA MẸ CẦN NHỚ:

Trẻ em không nên đi chợ một mình.

Trẻ em không được ngồi chờ trong xe trong khi bố mẹ “chỉ xuống mua chút đồ” (dù là rất gần).

Trẻ em không được tập thói quen đi theo bất kỳ ai.

Trẻ em không được ra ngoài chơi mà không có sự trông coi.

Anh/chị cả không nên phải gánh trách nhiệm giữ em. Đó không phải vai trò của chúng.

Trẻ em không được ở trong môi trường có rượu bia (dù không khí có vẻ yên ả đi chăng nữa). Tuyệt đối không.

Trẻ em không được ở gần những người bất ổn hoặc có thói quen xấu.

Trẻ em không được sống nay đây mai đó, ngủ hết nhà này đến nhà khác, thiếu sự ổn định.

Trẻ em không cần phải gặp gỡ tất cả bạn bè của cha mẹ: điều đó không cần thiết; không phải ai cũng là người tốt.

👉 Không ai được phép “đụng chạm” trẻ em dưới danh nghĩa thương yêu.
👉 Không ai được phép hôn môi trẻ em.
👉 Trẻ em không bị bắt buộc phải yêu quý hay thân thiện với người lớn.
👉 Trẻ em không cần phải nói “VÂNG” chỉ vì đó là người lớn, chỉ vì “người lớn thì phải tôn trọng”.

Trẻ em cần được học cách nói:
“KHÔNG” – “Con không muốn.”

Bởi vì:

Các em chưa đủ khả năng tự quyết định.

Các em chưa biết thế nào là nguy hiểm.

Các em chưa hiểu sự độc ác.

Các em không biết trên đời có những người mang ý định xấu.

Trẻ em vốn hồn nhiên, trong sáng… CHÚNG CHỈ LÀ TRẺ EM!

Và trách nhiệm của chúng ta là bảo vệ chúng, yêu thương chúng, che chở chúng, và tin tưởng vào chúng – kể cả khi đó không phải là con ruột của mình.

💡 Hãy nhớ: Thời thơ ấu của trẻ hôm nay không giống thời thơ ấu của chúng ta ngày trước.
Vậy nên, xin đừng chủ quan.

Hãy bảo vệ trẻ em. Hãy yêu thương trẻ em. Hãy tin vào trẻ em. 🌱

(St)

Từ Fb Dinh Phong Nguyen:

Vừa đọc báo thấy tin đáng buồn đã tìm được thi thể thanh niên mất tích vài ngày khi đi một mình ở Vườn Quốc gia Cúc Phương nên đăng lại bài này Phần 4 : Kỹ năng lập nhật trình (Itinerary) trong sinh tồn : Giữ liên lạc và tìm kiếm nhau khi thảm họa xảy ra. Trong tình huống khẩn cấp như động đất, bão lũ, cháy rừng, chiến tranh, hệ thống liên lạc như điện thoại, internet, GPS có thể bị gián đoạn hoàn toàn. Khi đó, việc người thân yêu tìm kiếm nhau trong hỗn loạn là vô cùng khó khăn. Để tránh tình trạng mất liên lạc hoặc lạc nhau, việc lập kế hoạch nhật trình (itinerary) sinh tồn là một kỹ năng quan trọng giúp đảm bảo mỗi người đều biết điểm tập hợp, kế hoạch hành động, và cách để tìm thấy nhau dù không có điện thoại.

⸻

1. Itinerary sinh tồn là gì?

Itinerary sinh tồn là một kế hoạch chi tiết về hành trình, điểm tập hợp, và phương án liên lạc trong trường hợp khẩn cấp, giúp các thành viên trong gia đình hoặc nhóm có thể tìm thấy nhau ngay cả khi không có phương tiện liên lạc.

Tại sao cần lập itinerary trước thảm họa?

✅ Tránh hoảng loạn & lạc nhau trong hỗn loạn khi thiên tai xảy ra.
✅ Có sẵn điểm hẹn và lộ trình di tản, giúp tiết kiệm thời gian thoát hiểm.
✅ Giúp lực lượng cứu hộ tìm thấy bạn nếu bị mắc kẹt.
✅ Bảo vệ trẻ em, người già – những người dễ bị bỏ lại khi mất liên lạc.
✅ Giúp gia đình & bạn bè biết khi nào cần báo động nếu bạn mất tích.

⸻

2. Cách lập itinerary sinh tồn hiệu quả

A. Luôn luôn thông báo lịch trình cho người thân và bạn bè

Một sai lầm chết người của nhiều người là đi du lịch, công tác xa, hoặc khám phá thiên nhiên mà không ai biết hành trình của họ.

📌 Bài học từ Aron Ralston (“127 Hours”) và Chris McCandless (“Into The Wild”)
• Aron Ralston, nhà leo núi người Mỹ, bị mắc kẹt trong hẻm núi Blue John Canyon suốt 127 giờ sau khi một tảng đá rơi đè lên tay. Không ai biết anh ở đâu vì anh không thông báo lộ trình cho ai cả. Cuối cùng, anh phải cắt đứt cánh tay để tự thoát thân.
• Chris McCandless, chàng trai khám phá hoang dã Alaska mà không thông báo cho gia đình. Anh chết đói trong một chiếc xe buýt bỏ hoang, và phải hơn hai tháng sau mới có người phát hiện thi thể anh.

📌 Rút kinh nghiệm:
✔ Khi đi xa, hãy báo trước lịch trình cho ít nhất 1-2 người thân hoặc bạn bè tin cậy.
✔ Hẹn thời gian liên lạc cố định. Nếu sau thời gian đó không thấy liên lạc, họ sẽ báo động & thông báo cho lực lượng chức năng.
✔ Nếu đi vào vùng hoang dã hoặc nơi có rủi ro thiên tai, nên mang định vị vệ tinh hoặc thiết bị phát tín hiệu khẩn cấp.

⸻

B. Chọn địa điểm tập hợp (Meeting Point)

Phải có ít nhất 3 cấp độ điểm hẹn, để phòng trường hợp một nơi không còn an toàn:
• Điểm hẹn gần nhất (Primary Meeting Point): Ngay gần nhà hoặc cơ quan, như một công viên, nhà thờ, trường học.
• Điểm hẹn xa hơn (Secondary Meeting Point): Một nơi xa hơn, ít bị ảnh hưởng hơn, như nhà bạn bè, trung tâm cộng đồng.
• Điểm hẹn cuối cùng (Out-of-Town Meeting Point): Một thành phố hoặc vùng khác, nơi cả gia đình có thể di tản đến.

📌 Ví dụ:
• Nếu sống ở Tokyo (thường xuyên động đất), điểm tập hợp có thể là công viên gần nhà, rồi bến tàu điện gần nhất, sau đó một thành phố khác như Osaka nếu cần rời khỏi khu vực.
• Nếu sống ở vùng hay bị bão lũ, có thể có một ngôi nhà ở vùng cao hơn để tránh nước lũ.

⸻

C. Lập hành trình di chuyển an toàn

✔ Xác định các con đường an toàn nhất để đến điểm tập hợp, tránh khu vực nguy hiểm như cầu yếu, đường ngập lụt, tòa nhà dễ sập.
✔ Nên có 2-3 tuyến đường dự phòng phòng trường hợp đường chính bị phong tỏa.
✔ Nếu có trẻ em hoặc người già, cần có kế hoạch di chuyển chậm và an toàn.

📌 Ví dụ:
• Nếu có động đất lớn ở Los Angeles, có thể có một tuyến đường đi bộ đến công viên an toàn, rồi lên xe buýt hoặc xe lửa để rời khỏi thành phố nếu cần.

⸻

D. Kế hoạch liên lạc không cần điện thoại hay mất sóng

📌 Những cách liên lạc thay thế khi mạng bị mất:
✅ Tin nhắn giấy: Ghi thông tin vào tờ giấy (tên, địa điểm, thời gian di chuyển) và dán ở cửa nhà hoặc điểm hẹn.
✅ Bảng trắng cộng đồng: Một số khu vực có bảng thông báo để người dân để lại tin nhắn.
✅ Ký hiệu sinh tồn (Survival Signs): Sử dụng dấu hiệu như mũi tên, ký hiệu đặc biệt để chỉ đường.
✅ Radio sóng ngắn: Nếu có radio khẩn cấp (AM/FM), có thể cập nhật tin tức và liên lạc với nhóm cứu hộ.
✅ Băng vải hoặc vật đánh dấu: Treo một dải vải màu đỏ trước cửa để báo rằng đã di tản.
(Ứng dụng offline maps (Maps.me, Gaia GPS) – tải bản đồ offline trước. Thiết bị định vị cá nhân (SPOT, Garmin InReach) – có thể gửi tín hiệu SOS qua vệ tinh. Power bank năng lượng mặt trời – duy trì liên lạc khi mất điện lâu ngày.)
📌 Mỗi người nên có thẻ nhận diện sinh tồn (In Case of Emergency Card – ICE Card) ghi:
• Họ tên, ngày sinh
• Nhóm máu, bệnh lý, thuốc đang dùng
• Số điện thoại liên hệ khẩn cấp
• Địa chỉ điểm tập hợp
• Nếu lạc nhau, lực lượng cứu hộ hoặc người dân sẽ dễ hỗ trợ hơn. Mỗi thành viên nên có một mẩu giấy nhỏ trong ví hay thẻ dogtag đeo cổ hay đeo tay gắn trên dây đồng hồ ghi sẵn địa chỉ điểm tập hợp để không quên khi hoảng loạn.

⸻

E. Chuẩn bị túi khẩn cấp (Bugout Bag)

Mỗi thành viên nên có một ba lô sinh tồn 30-40L, chứa các vật dụng cần thiết để sống sót ít nhất 3 ngày mà không cần sự hỗ trợ.

📌 Những món quan trọng cần có:
✅ Nước uống (ít nhất 2L/ngày/người) & viên lọc nước
✅ Thức ăn khô & thanh năng lượng
✅ Đèn pin & pin dự phòng
✅ Radio cầm tay
✅ Bộ sơ cứu y tế
✅ Áo mưa, quần áo giữ ấm
✅ Giấy tờ tùy thân (bản sao hộ chiếu, CMND)
✅ Tiền mặt & bản đồ giấy

📌 Mẹo: Nếu có trẻ nhỏ, hãy thêm tã lót, sữa bột, và đồ chơi nhỏ để giữ bình tĩnh.

⸻

3. Thực hành & kiểm tra định kỳ

📌 Để kế hoạch có hiệu quả, cần tập dượt trước!
✔ 6 tháng/lần, cả gia đình nên chạy thử kế hoạch xem ai mất bao lâu để đến điểm tập hợp.
✔ Kiểm tra cung đường di chuyển vì đường phố có thể thay đổi theo thời gian.
✔ Kiểm tra túi bugout bag, thay thế thực phẩm và pin nếu cần.

Liên lạc qua “hub” ngoài vùng thảm họa
• Ngoài điểm tập hợp, nên có một người thân ở ngoài vùng nguy hiểm làm “hub liên lạc”.
• Cả nhóm chỉ cần báo tin cho một người này, tránh tình trạng mạng chập chờn mà ai cũng tìm gọi lẫn nhau → gây quá tải.
• Ví dụ: sống ở Đà Nẵng thì chọn một người thân ở Hà Nội làm “điểm liên lạc xa” để cập nhật tình hình

Nhiều gia đình lập kế hoạch nhưng khi xảy ra thật thì hoảng loạn → quên hết.
• Cần nhấn mạnh:
• Giữ bình tĩnh, đi theo kế hoạch.
• Người lớn không tranh cãi trước mặt trẻ nhỏ, tránh làm chúng hoảng thêm.
• Nếu tách nhóm, phải ghi chú lại lộ trình cho người sau.

Bài tập nhỏ để luyện kỹ năng
• Cha mẹ có thể “giả lập” tình huống mất điện thoại trong trung tâm thương mại → cho con trẻ tìm về điểm hẹn đã định.
• Vừa là trò chơi vừa rèn khả năng tự định vị cho trẻ.
• Thử “blackout day”: cả nhà sống 24h không điện, không internet, chỉ theo itinerary sinh tồn → từ đó rút kinh nghiệm thực tế.

Nên nhớ cuộc đời này vô thường cho nên càng cần chuẩn bị cho mọi bất trắc, từ kế hoạch, kiến thức, kỹ năng, luôn thông báo hành trình của bạn cho người thân và có kế hoạch liên lạc rõ ràng, làm gì mà không lên kế hoạch là đã lên kế hoạch để thất bại vì bị động. Một kế hoạch đơn giản nhưng rõ ràng có thể giúp cứu mạng bạn khi mọi thứ hỗn loạn!

7 SỰ THẬT VỀ GIÁO DỤC SỚM CHA MẸ CẦN BIẾT

Mới đây, Ofsted – cơ quan độc lập của Chính phủ Anh chuyên giám sát và đánh giá chất lượng giáo dục – đã công bố một báo cáo quan trọng về giáo dục sớm.

Báo cáo này hé lộ những bằng chứng mới nhất, cho thấy giáo dục sớm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển và tương lai của trẻ.

Và đây chính là 7 điều cốt lõi cha mẹ nào cũng cần biết để đồng hành cùng con ngay từ những năm đầu đời

1. Tương tác chất lượng cùng con
Trò chuyện, lắng nghe, chơi cùng con. Khi cha mẹ trò chuyện, lắng nghe và chơi cùng con, não bộ trẻ được kích hoạt, ngôn ngữ và vốn từ được mở rộng – chính là “chiếc chìa khóa trung tâm” cho mọi lĩnh vực học tập. Từ lời ru êm ái, câu chuyện trước giờ ngủ, hay khám phá quyển sách cùng nhau – tất cả đều mở ra cánh cửa dẫn con bước vào các lĩnh khác như toán học, khoa học, nghệ thuật và cả thế giới rộng lớn bên ngoài.

2. Hiểu con để đồng hành đúng cách
Con đang ở đâu trên hành trình phát triển? Con đã biết gì, còn thiếu gì, bước tiếp theo nên là gì? Khi nắm rõ, cha mẹ mới có thể dạy đúng, hỗ trợ đúng và nhìn thấy sự tiến bộ thực chất. Đừng chỉ đầu tư để giống con người ta!

3. Đơn giản hóa để con tự tin từng bước
Đừng đặt gánh nặng bằng cấp, thành tích hay những nhiệm vụ quá khó. Hãy chia nhỏ thành những bước vừa sức để con được trải nghiệm thành công nhiều lần. Sự tự tin ấy sẽ là động lực học tập lớn nhất.

4. Dạy trẻ cách tư duy và giải quyết vấn đề từ sớm
Trẻ không chỉ nên được dạy kiến thức, khái niệm hoặc thuộc lòng, mà cần dạy trẻ cách suy nghĩ, cách tư duy mở khi gặp khó khăn và kỹ năng giải quyết vấn đề

5. Toán học không chỉ là con số
Toán bắt đầu từ những điều gần gũi: như đếm quả cam, so sánh chiều cao, xếp khối gỗ. Khi học thông qua chơi, con không chỉ hiểu số và hình khối mà còn có thái độ tích cực với toán – một lợi thế rất lớn trong tương lai.

6. Khám phá thế giới từ những điều quanh ta
Đi chợ cùng mẹ, ngắm cây lớn lên, hay chỉ hỏi “tại sao bầu trời xanh?” – chính những khoảnh khắc đó mới gieo mầm khoa học và xã hội trong tâm hồn trẻ.

7. Nghệ thuật – cánh cửa nuôi dưỡng sáng tạo
Vẽ, hát, nhảy, làm thủ công không chỉ là vui chơi. Đó là cách con học kỹ năng mới, bộc lộ ý tưởng và thể hiện cảm xúc. Khi cha mẹ lắng nghe con qua từng bức vẽ hay bài hát, ta hiểu con hơn và gắn kết hơn.

Nguồn: Fb Anh Nguyen

TÔN TRỌNG SỰ RIÊNG TƯ CỦA CON:
4 SAI LẦM THƯỜNG GẶP CỦA CHA MẸ
(TS Nguyễn Thị Thu Huyền)

Năm 2013-2017, khi còn ở chung nhà với chị M (người Anh) và con gái (tuổi teen) ở Norwich, mình đã thực sự mở mắt được nhiều điều về cách giáo dục của nhiều cha mẹ phương Tây.

Cô con gái đúng sinh nhật 13 tuổi mới được có tài khoản FB riêng và pass phải được chia sẻ với mẹ. Chị M thoả thuận trước là chị sẽ kiểm tra tin nhắn để chắc chắn là cô bé sử dụng từ ngữ phù hợp và trò chuyện các nội dung phù hợp. Chị tuyệt đối sẽ không ‘giả dạng’ con gái để phản hồi bất cứ tin nhắn nào trong đó. Tài khoản của cô bé cũng kết bạn với mẹ bình thường. Với các bài đăng không phù hợp, chị M sẽ thông báo để con tự xoá. Trong vòng 3 giờ, nếu không tự xoá thì chị sẽ xoá và đồng nghĩa với việc tài khoản bị khoá 3 tuần để con học lại cách sử dụng mạng xã hội phù hợp.

Có lần cô bé tự chụp bức ảnh hở nửa ngực trong bóng tối và up lên trang FB của mình. Chị M đã cảnh cáo và yêu cầu gỡ xuống ngay lập tức và cô bé phải gỡ trong sự hậm hực.

Trước cửa phòng của cô bé từng dán miếng giấy cảnh báo ‘phong long’ là ‘If you go in, you die’ (Nếu bạn bước vô, bạn chết chắc), tất nhiên ai cũng hiểu là ‘dành cho ai đó’ vì nhà chỉ có 3 người (chị M, cô bé và mình) trong khi mình đương nhiên ko có việc gì để phải vào phòng cô bé cả. Viết thế thôi, chị M cần vào thì vẫn gõ cửa và vào bình thường.

Cả nhà không phòng nào khoá cửa cả kể cả phòng của mình. Đi đâu cả tháng, chỉ khép lại là ko ai bước vào rồi.

Phòng không được phép khoá cũng là một quy tắc được đặt ra. Chị M cũng ko vào khi ko cần thiết. Bạn bè M đến chơi, mà kéo vào phòng riêng thì vẫn được nhưng cánh cửa phải mở hé, không thì chơi dưới bếp, phòng khách hoặc vườn thoải mái.

Có lần mình chứng kiến bạn trai của cô bé vào phòng tắm cùng nhưng cửa mở hé và mình vẫn nghe tiếng hai đứa giỡn hớt ầm ầm. Cậu bé vẫn mặc nguyên quần áo. Sau đó cô bé quàng khăn đi ra và cậu bé đi sấy tóc cho bạn gái. Chị M không cấm các mối quan hệ thân mật của con nhưng cô bé được hướng dẫn kỹ để không đi quá giới hạn ở độ tuổi của mình. Khi mình ở đó tới 2017 tức cô bé 15 tuổi thì vẫn chưa QHTD (có vài chuyện mình chứng kiến để tin chuyện này).

Mình đã hiểu được nghĩa của ‘tự do trong khuôn khổ’ mà cha mẹ phương Tây thường thực hành. Mình cũng hiểu được cách họ tôn trọng không gian riêng tư của con nhưng không có nghĩa là không kiểm soát.

Chị M và sau này là chị A (một hiệu trưởng người Anh mà mình rất thân) đều nói với mình cùng 1 thông điệp: Trẻ con khi chưa đến tuổi trưởng thành thì không thể đủ kinh nghiệm để đưa ra mọi quyết định khôn ngoan, do đó, cha mẹ và người lớn buộc phải giám sát và hỗ trợ.

Trẻ tuổi dậy thì vẫn chưa được xem là trưởng thành nên những mối quan hệ bí mật, những món quà được cho tặng không lý do, những lời dụ dỗ trên mạng, những ham muốn nhất thời…đều chưa thể hoàn toàn phán đoán khôn ngoan được. Do đó, có những bí mật rất không an toàn cho trẻ mà người lớn cần được biết.

Sau này mình tìm hiểu sâu các CT giáo dục giới tính của Anh, Úc…thì thấy họ dạy hẳn một phần rất rõ ràng cho trẻ từ mầm non về bí mật an toàn và bí mật không an toàn. Bí mật không an toàn là phải nói cho người lớn đáng tin cậy biết.

—-/
Trong thời đại số, “quyền riêng tư” của trẻ trở thành một từ khóa phổ biến trong các cuộc thảo luận về nuôi dạy con hiện đại. Nhiều cha mẹ, với mong muốn tôn trọng con, đã lựa chọn “không can thiệp”, “không đọc tin nhắn”, “không hỏi quá sâu” vào cuộc sống riêng của con. Điều này xuất phát từ thiện ý và mong muốn con được lớn lên trong sự tin tưởng và tự chủ.

Tuy nhiên, trong quá trình làm việc với hàng trăm phụ huynh và học sinh VN, mình nhận thấy có một ranh giới mong manh giữa việc tôn trọng đúng mực và buông lỏng thiếu trách nhiệm. Việc quá đề cao quyền riêng tư đôi khi lại trở thành một trong những nguyên nhân khiến trẻ rơi vào các tình huống nguy hiểm mà cha mẹ không hề hay biết.

⸻

Những thực hành sai lầm phổ biến

1. Không bao giờ kiểm tra thiết bị điện tử của con

Nhiều cha mẹ tự nhủ: “Điện thoại là của con, mẹ không có quyền xem.” Nhưng chính từ những chiếc điện thoại không được kiểm soát đó, nhiều trẻ đã:
• Giao tiếp với người lạ trên mạng,
• Tiếp cận các nội dung không phù hợp với độ tuổi,
• Trở thành nạn nhân của quấy rối, bắt nạt, hoặc lừa đảo.

Điều đáng lo hơn là khi sự việc bùng nổ, cha mẹ thường bàng hoàng: “Con chưa bao giờ nói với tôi điều gì.”

2. Không dám đặt câu hỏi sâu vì sợ con phản ứng

Một số phụ huynh tâm sự: “Mỗi lần tôi hỏi con đi đâu, gặp ai, con lại cáu gắt, nên tôi thôi.” Tuy nhiên, trẻ em – dù ở độ tuổi nào – vẫn cần sự giám sát có giới hạn và những cuộc trò chuyện có chiều sâu. Việc ngừng hỏi vì sợ con không vui, vô tình khiến cha mẹ mất kết nối và mất kiểm soát.

3. Cho rằng sự tôn trọng là không được chạm vào “bí mật” của con

Tôn trọng không có nghĩa là bỏ mặc. Khi con chưa đủ trưởng thành về nhận thức và kỹ năng sống, việc để con hoàn toàn tự quyết định tất cả mọi thứ – từ mối quan hệ, thời gian dùng thiết bị, đến cách giải quyết xung đột – là quá sức với trẻ.

4. Bạn bè là quan hệ cá nhân của con mà đã là cá nhân thì không nên xen vào

Với trẻ dậy thì, bạn bè có khi quan trọng hơn cha mẹ. Trẻ thích dành thời gian với bạn (cả trên mạng lân ngoài đời) vì có nhiều sở thích, suy nghĩ tương đồng. Tuy nhiên, việc chọn bạn nào để kết thân không phải lúc nào trẻ cũng có lựa chọn đúng. Chơi với bạn, cái nào nên học theo, cái nào nên khuyên bạn sửa thì trẻ cũng cần người lớn hỗ trợ. Do đó, không có chuyện ‘bạn bè là của con, ba mẹ biết gì mà nói’. Bạn bè tích cực không sao, bạn bè rủ rê làm chuyện tầm bậy là ba mẹ có quyền lên tiếng.
⸻

Vậy đâu là ranh giới giữa tôn trọng và hỗ trợ kịp thời?
1. Tôn trọng quyền riêng tư không đồng nghĩa với từ bỏ vai trò làm cha mẹ.
Trẻ em có quyền riêng tư, nhưng quyền đó cần được hướng dẫn, giới hạn và điều chỉnh phù hợp với độ tuổi và mức độ trưởng thành.

2. Tôn trọng nhưng đồng hành.
Thay vì lén kiểm tra điện thoại, hãy thiết lập thỏa thuận rõ ràng với con: “Con được quyền sử dụng điện thoại, nhưng mẹ cũng sẽ cùng con kiểm tra một số ứng dụng và tin nhắn định kỳ để đảm bảo con an toàn.”

3. Quan sát thay vì giám sát quá mức.
Hãy để ý đến các dấu hiệu bất thường (thay đổi tâm trạng, rút lui xã hội, mất ngủ, giảm thành tích học tập…) để phát hiện sớm nếu con đang gặp vấn đề.

4. Tạo môi trường đối thoại an toàn.
Khi con cảm thấy được lắng nghe và không bị phán xét, con sẽ chủ động chia sẻ – và đó là “quyền riêng tư” thật sự được bảo vệ trong vòng tay cha mẹ.

⸻

Tôn trọng quyền riêng tư là điều cần thiết để nuôi dạy một đứa trẻ tự lập và có chính kiến. Nhưng nếu sự tôn trọng đó trở thành rào cản khiến cha mẹ không dám bước vào thế giới nội tâm của con, thì chính cha mẹ đang để con đối mặt một mình với những rủi ro chưa từng được chuẩn bị.

Hãy nhớ:
Trẻ em có quyền được riêng tư, nhưng trước hết, trẻ em có quyền được an toàn.

🔔 THÔNG BÁO KHAI GIẢNG

💥 LỚP CHA MẸ HIỆU QUẢ – Parent Effectiveness Training (P.E.T) 💥

Bạn mong muốn:
✔️ Con lớn lên hạnh phúc và trách nhiệm?
✔️ Gia đình gắn bó, yêu thương và tôn trọng lẫn nhau?

Bạn đang tìm kiếm một chương trình khoa học – thực chứng – giàu giá trị thực tế – được công nhận toàn cầu để đồng hành cùng mình trên hành trình làm cha mẹ?

👉 P.E.T chính là lựa chọn dành cho bạn.

P.E.T là chương trình giáo dục dành cho cha mẹ được đánh giá uy tín hàng đầu thế giới, ra đời từ năm 1962, hiện có mặt tại gần 50 quốc gia. Tác giả chương trình – TS. Thomas Gordon, nhà Tâm lý học lâm sàng người Mỹ – đã 3 lần được đề cử Giải Nobel Hòa Bình (1997, 1998, 1999) nhờ những đóng góp nổi bật trong giáo dục nhân bản và hòa bình.

Khóa P.E.T sẽ cung cấp và hướng dẫn cho bạn các kỹ năng để trở thành Cha Mẹ Hiệu Quả - cụ thể.là:

1. Nuôi dạy con tự tin, trách nhiệm, độc lập và có khả năng tự giải quyết vấn đề.

2. Ngăn ngừa mâu thuẫn, xây dựng mối quan hệ tôn trọng và tin cậy với con.

3. Đối diện hiệu quả với hành vi chưa phù hợp của con mà không gây tổn thương.

4. Giải quyết xung đột một cách yêu thương, không cần la mắng hay đòn roi.

5. Xử lý sự khác biệt về giá trị giữa cha mẹ và con cái một cách chủ động, tích cực.

👩‍🏫 Người hướng dẫn khóa học:
Nhà giáo – ThS. Quản lý Giáo dục Nguyễn Thị Thanh Hoa

- Giảng viên được chứng nhận bởi Gordon Training International về P.E.T
- 22 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục
- Người hướng dẫn chương trình Kỷ luật tích cực trong thực hành làm cha mẹ hằng ngày (PDEP)
- Là mẹ của 4 người con (từ 9 – 19 tuổi), thực hành hiệu quả P.E.T trong chính gia đình mình.

⏰️ Thời lượng: 24 giờ
📆 Lịch học: Thứ Bảy & Chúa nhật các ngày: 16, 17, 23, 24/8/2025
🎉 Khai giảng: Thứ Bảy, ngày 16/8/2025
🏠Địa điểm: Phường Tân Hưng (Q7)

📦 Học phí: 9.800k/ 1 học viên
- Giảm 10% khi đăng ký trước 10/8
- Giảm 15% cho nhóm từ 2 học viên
- Giảm 30% khi cả cha mẹ cùng học

Nhận tư vấn và đăng ký đến 15/8/2025
Vui lòng nhắn tin hoặc để lại bình luận để được tư vấn kỹ về khóa học nhé các ba mẹ!

Khoảnh khắc trò chuyện của một người mẹ với con gái nhỏ.

J: Mẹ, sao B cũng hay quên đồ mà lại hay la tụi con (khi tụi con quên đồ)?
M: À, vì thường thì người ta không nhận ra lỗi hay điểm yếu của mình.

J: Vì sao người ta không nhìn thấy lỗi của mình?
M: Con có nhìn thấy được lưng mình không?
J: Dạ không thể.
M: Còn người khác có nhìn thấy lưng con không?
J: Dạ có.
M: Vậy đó. Lỗi sai cũng giống như cái lưng, mình không thấy, nhưng người khác thì thấy rất rõ. Và thường chỉ khi có gương soi, hoặc có ai giúp mình chụp lại, mình mới nhìn được lưng mình.

J: Vậy sao có người thấy lỗi rồi mà không sửa?
M: Con có khi nào biết mình sai mà vẫn không sửa không?
J: Có… Khi con tức quá
M: Và khi nào nữa?
J: Khi con thấy lười
M: Vậy thì người ta cũng như con, khi thấy tức giận quá thì sẽ mặc kệ hoặc khi cảm thấy lười biếng, thấy rằng không cần thiết phải sửa, không muốn sửa để có kết quả tốt đẹp hơn thì người ta sẽ mặc kệ.

Trưa nay, mình cũng quên giấy tờ quan trọng khi có việc ra ngoài. May mà nhà gần nên chồng quay lại lấy được. Và nhờ cuộc trò chuyện này mà mình “soi lại lưng” mình một chút.

Cảm ơn con gái nhỏ, vì một câu hỏi rất thật và cũng rất “khai vấn” 🙂

[Câu chuyện của chị Vivian Hồng Ngọc - Canada]

KỸ NĂNG SỐNG
(Tác giả: Nhà báo Nguyễn Thông)

Tôi thấy dịp hè nhiều gia đình cho con đi học hết thứ này thứ khác, cả rèn trong môi trường quân ngũ, gọi là "học kỳ quân đội". Cũng tốt thôi. Biết được thứ gì, tốt cho đời mình thứ ấy.

Nhưng có một thứ, tạm gọi là kỹ năng sống, thì nhiều đứa trẻ gần như không có, mà cha mẹ cũng chả chịu quan tâm. Chẳng phải mình nó thiệt, mà người khác cũng thiệt.

Tôi lấy ví dụ: Có nhiều đứa uống xong hộp sữa, nhẽ ra phải bỏ vỏ vào thùng rác thì nó cứ vứt vạ vật; nếu ném vào thùng rác bị trật ra ngoài thì cũng cứ kệ; có những vỏ hộp to (1 lít chẳng hạn, mà cả hộp nhỏ cũng thế), lẽ ra bóp lại cho nhỏ để đỡ choán chỗ thùng rác nhưng cứ để nguyên...

Lại ví dụ nữa: Chẳng may trên bàn ăn có giọt mỡ, nhẽ ra chỉ cần cái khăn giấy nhỏ lau túm lại cho sạch thì có đứa lấy nguyên giẻ lau đè lên mỡ lau ngang lau dọc, vừa bôi bẩn bàn, vừa phải giặt giẻ...

Kỹ năng sống còn đi kèm ý thức. Em tôi kể có đứa cháu nội bên Úc. Hồi nó bé mới 5 - 7 tuổi, đi chơi đâu cũng đem theo cái vỏ chai nhựa. Khi mắc tiểu, nó chạy tuốt ra cuối hàng cây ven đường, không tè ra gốc cây mà tè vào chai, sau đó vặn nút lại đem lên xe, để về nhà xử lý. Nó bảo thầy cô dạy phải gìn giữ bảo vệ môi trường, ai cũng đái vào gốc cây thì cây chết, hoặc chỗ đó khai um, ai cũng vứt vỏ chai lại thì nơi đó thành đống rác. Tôi nghe phục lăn, ngượng, bởi hồi bé mình sợ ma, tinh tưới vào chỗ đầu nhà, lại còn cãi khi bu điều tra đứa nào đái khai thế.

Và kỹ năng quan trọng nhất đối với người lớn là đừng làm thay bọn trẻ con. Chính tôi đã chịu hậu quả của sự bao cấp ấy.

Lại nhớ có lần đứa cháu họ đưa con còn bé tí tới chơi, thằng bé mò ra sau nhà, vấp ngã bổ chửng. Khi nó đang mếu máo định khóc, tôi nhào ra, mẹ nó cản tôi lại, bảo ba cứ để yên. Thằng bé thấy không ai cứu liền tự đứng dậy, quên khóc, thậm chí còn nhoẻn cười.

Đời buồn cười lắm. Nói chung cứ để tự thân, cá nhân nhìn người khác rồi vận vào mình, đó là kỹ năng sống số 1.
----------
Hình: bạn nhỏ Hạ Anh cắt dưa chuẩn bị muối

Tại sao những đứa trẻ từng rất xuất sắc ngày xưa, lại trở nên rất bình thường khi trưởng thành?

Ngày bé, chúng ta thường nhìn những đứa trẻ học giỏi, thuộc bài nhanh, điểm cao, đứng đầu lớp… như hình mẫu “con nhà người ta”. Chúng được tung hô, được so sánh, được đính kèm bao nhiêu kỳ vọng: “Nhất định lớn lên sẽ thành tài, sẽ hơn người!”

Nhưng rồi 10 năm, 20 năm sau, khi cuộc sống thực sự bắt đầu — bao nhiêu “thần đồng” ngày xưa bỗng trở nên… rất bình thường. Không còn “xuất chúng” như danh hiệu ngày nhỏ. Và khi gặp lại, người ta thường thở dài: “Tưởng nó sẽ giỏi lắm cơ mà…”

Vì sao lại như vậy?

Nguyên nhân thứ nhất: Cha mẹ và nhà trường đã đo sự xuất sắc của một đứa trẻ bằng điểm số. Một đứa trẻ 8 tuổi thuộc bảng cửu chương nhanh, làm toán nhanh hơn bạn — chỉ cho thấy não bộ của nó tiếp thu tốt những thứ có sẵn. Nhưng trong xã hội này, thuộc nhanh không quan trọng bằng việc biết ứng biến, biết sáng tạo và biết biến kiến thức thành giá trị. Mà những kỹ năng ấy thì trường học ít dạy, cha mẹ lại càng ít khuyến khích.

Nguyên nhân thứ hai: Những lời khen quá sớm trở thành gánh nặng. Một đứa trẻ lớn lên trong hào quang “thông minh”, “giỏi giang” rất dễ sợ sai, sợ mất mặt, sợ không còn được khen. Vậy nên càng lớn, chúng càng thu mình trong vùng an toàn, chọn việc dễ làm, ít dám thử, càng ít va chạm để trưởng thành thật sự.

Nguyên nhân thứ ba: Không có thói quen tự học và kỷ luật dài hạn. Nhiều đứa trẻ “thông minh bẩm sinh” lại không được rèn tính kiên trì. Cứ giỏi sẵn nên lười nỗ lực, đến khi ra đời, không còn ai chấm điểm hay phát phần thưởng, thì thói quen học hỏi tự thân trở thành điểm yếu chí mạng.

Nguyên nhân thứ tư: Thiếu kỹ năng xã hội, thiếu khả năng thích nghi. Học giỏi không đồng nghĩa với biết hợp tác, không đồng nghĩa với biết đàm phán, biết quản lý cảm xúc. Khi ra đời, bài kiểm tra không còn là đề toán – mà là áp lực công việc, là va chạm con người, là bài học thất bại. Kỹ năng mềm kém, chỉ số cảm xúc thấp – thì thần đồng ngày nào cũng bị đào thải như thường.

Nhiều cha mẹ vẫn đang say sưa khoe con đứng nhất lớp, giải này giải kia, mà quên mất: những thứ quan trọng nhất con cần học lại không nằm trong vở – mà nằm trong đời.

Hãy ngừng tự hào vì điểm số cao, và bắt đầu trân trọng tính cách, thói quen, khả năng đối diện khó khăn của con.
Vì “xuất chúng” thật sự, không nằm trong giấy khen – mà nằm trong cách một con người vươn lên và không gục ngã trước cuộc đời.
(Nguồn: chưa rõ nguồn)