26/06/2025
***LỊCH SỬ BÓI BÀI VÀ CÁC VỤ XÉT XỬ Ở PHƯƠNG TÂY (THẾ KỶ 15–19)***
📜 BỐI CẢNH CHUNG
Từ thế kỷ 15 đến 18, các hình thức bói toán bằng bài (cartomancy) bắt đầu phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu như Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Đức. Ban đầu, bài chỉ là trò chơi giải trí trong giới quý tộc, nhưng dần dần, chúng được gán cho những năng lực huyền bí – có thể tiên tri hoặc tiết lộ những điều ẩn giấu. Điều này khiến Giáo hội Công giáo, đặc biệt tại Tây Ban Nha và Ý, xem bói bài là một hành vi dị giáo, tà thuật, thậm chí liên kết với ma quỷ.
⚖️ CÁC HÌNH THỨC XÉT XỬ - HÌNH PHẠT VÀ CÁC VỤ ÁN NỔI BẬT TẠI CHÂU ÂU
Người bị tố giác thường là phụ nữ, bị hàng xóm hoặc khách hàng “phản” lại. Khi ra tòa, họ thường bị hỏi:
👉"Bà đã từng cầm những lá bài, chia chúng thành hàng, và hỏi về tương lai chăng?"
👉"Bà có đọc tên của thánh, cầu hồn hay xin một điều ước nào trước khi lật bài?"
📌Tùy mức độ vi phạm, các hình phạt bao gồm:
🔸Bói bài có thần chú: Phạt tù, phạt roi, tịch thu tài sản
🔸Bói bài đi kèm cầu hồn: Lưu đày hoặc bỏ tù dài hạn
🔸Liên quan đến dị giáo / ma quỷ: 🔥sống hoặc xử công khai
🇪🇸 Tây Ban Nha – Dưới thời Tòa án Dị giáo
🔸Năm 1942, học giả Sebastián Cirac Estopañán công bố nghiên cứu tại Archivo Histórico Nacional (Madrid), cho thấy có ít nhất 24 vụ án bói bài bị xử trong khoảng 1615–1815. Các bị cáo thường là phụ nữ hành nghề xem bài để cầu duyên, chữa bệnh, giải vận rủi.
🔸Margarita de Borja (1615–1617): Bị xét xử ở Madrid vì đọc bài cho khách và sử dụng thần chú thánh Martha. Câu thần chú khi chia bài:
"Thưa Bà Thánh Martha,
Bà đang ở nhà thờ,
Bà lắng nghe người chết
Và truyền cảm hứng cho kẻ sống.
Vậy hãy nói với tôi
Qua những lá bài này
Điều mà tôi đang hỏi bà."
Sau đó bà chia bài thành năm hàng, mỗi hàng hai lá. Các cặp như King đi với King, Ace đi với Ace,...được xem là điềm lành. Mọi sự kết hợp khác được coi là điềm gở.
🔸María Castellanos (1631–1632): Nghi lễ tại Toledo, bà có đọc thần chú trước khi chia bài. Hình phạt không rõ nhưng được cho là nhẹ.
🔸Ana de Vera (1651, Barcelona): Bị buộc tội bói bài và chữa bệnh bằng nghi lễ. Bị 🔥 sống công khai.
🔸Paula de Eguiluz (1672, Seville): Phụ nữ gốc Phi, xem bài để cầu con, bị lưu đày sang Cuba.
🔸Một vụ án năm 1815 tại Zaragoza: Ghi nhận cuối cùng của Inquisition Tây Ban Nha, một phụ nữ bị cảnh cáo vì dùng bài cầu hồn. Sau đó, Tòa án Dị giáo giải thể.
🇮🇹 Ý – Sự nghi kỵ với Tarot
🔸Pico della Mirandola (1506): Trong tác phẩm De rerum praenotione, ông liệt kê "hình ảnh trên bài" như một dạng phù thủy.
🔸Martín de Azpilcueta (1554): Ghi nhận việc dùng bài trong sách xưng tội (Manual de confesores), chưa có xử phạt cụ thể.
🔸Girolamo Cardano (thế kỷ 16): Nhà toán học và chiêm tinh bị bắt vì bói bài và thiên văn học.
🔸Francesco Berni (1497–1535): Nhà thơ Ý mỉa mai Tarot là trò “ngu ngốc, điên rồ và hạ cấp”.
🔸La Sibilla di Milano (1782): Một bà thầy bói bị cáo buộc dùng bài dụ dỗ đàn ông đã có vợ, bị trục xuất khỏi thành phố.
🇫🇷 Pháp – Thế kỷ 18 và cách mạng
🔸Etteilla (1770–1790): Tên thật Jean-Baptiste Alliette. Ông là người đầu tiên công khai hệ thống hóa Tarot như một công cụ bói toán, dựa trên nguyên tố tự nhiên, số học và chiêm tinh học. Ông không sử dụng Kabbalah, mà theo thuyết cho rằng Tarot bắt nguồn từ tri thức huyền bí Ai Cập cổ đại. Dù không bị truy tố, nhưng bị giới trí thức xem là "mê tín dị đoan".
🔸Pháp luật hậu cách mạng: Xem bói bị xếp vào hành vi gian lận, có thể bị phạt tiền hoặc tù ngắn hạn.
🏴 Anh – Luật Witchcraft Act (1736)
🔸Cấm toàn bộ hình thức hành nghề bói toán. Người vi phạm bị truy tố với tội danh "lừa đảo tinh thần".
🔮 SỰ CHUYỂN MÌNH SANG TAROT HUYỀN HỌC (THẾ KỶ 18–19)
Vào cuối thế kỷ 18, một loạt nhân vật có ảnh hưởng đã đóng vai trò quan trọng trong việc biến Tarot từ một công cụ bị nghi ngờ thành nền tảng của huyền học phương Tây.
✍️Etteilla (Jean-Baptiste Alliette): Ông là người đầu tiên xuất bản sách hướng dẫn bói Tarot (Etteilla, ou manière de se récréer avec un jeu de cartes, 1783). Bộ bài ông thiết kế là bộ Tarot chuyên biệt để bói toán, khác với Tarot chơi bài truyền thống như Tarot de Marseille và là người thương mại hóa Tarot bói toán, biến nó thành hệ thống công khai, bán phổ biến. Hệ thống của ông gồm:
🔸78 lá: nhưng đánh số lại theo một trật tự riêng (không theo 0–21 như hệ Rider–Waite hay Marseille).
🔸Gắn từng lá bài với: Ý nghĩa xuôi và ngược. Nguyên tố tự nhiên (lửa, nước, khí, đất). Tứ đại triết học. Hệ thống số học (numerology). Chiêm tinh học (nhưng không theo kiểu Golden Dawn/Kabbalah).
✍️Éliphas Lévi (1810–1875): Nhà huyền học Pháp quan trọng, gắn Tarot với Kabbalah Do Thái. Ông cho rằng 22 lá Ẩn chính tương ứng với 22 chữ cái Hebrew và 22 con đường trên Cây Sự Sống. Lévi khẳng định Tarot là "mã huyền học vũ trụ", ẩn chứa tri thức cổ xưa từ thiên văn, chiêm tinh, tôn giáo đến ma thuật.
✍️Papus (Gérard Encausse, 1865–1916): Tiếp nối Lévi, Papus phát triển thêm hệ thống chiêm đoán và luận giải Tarot theo hướng học thuật hóa. Ông giúp Tarot trở nên nghiêm túc trong giới huyền học phương Tây cuối thế kỷ 19.
✍️Hermetic Order of the Golden Dawn (cuối thế kỷ 19): Hội kín huyền học nổi tiếng ở Anh, đã tiêu chuẩn hóa Tarot thành hệ thống biểu tượng chặt chẽ. Họ kết hợp Tarot với Kabbalah, chiêm tinh học, thần thoại Ai Cập, và nghi lễ thần bí. Bộ bài Waite–Smith (Rider–Waite Tarot) ra đời từ truyền thống này.
Trong thời kỳ này, tuy luật pháp ở châu Âu đã giảm nhẹ việc đàn áp, nhưng xã hội vẫn phân biệt giữa Tarot dùng cho học thuật huyền bí (được chấp nhận) và Tarot dùng để xem bói kiếm tiền (bị xem là mê tín, thấp kém).
🧠 KẾT LUẬN
Từ trò chơi quý tộc, Tarot đã bị biến thành biểu tượng tà thuật, đối tượng đàn áp của tôn giáo, rồi lại được tái sinh dưới dạng huyền học. Những người hành nghề bói bài – chủ yếu là phụ nữ nghèo, người sống ngoài lề xã hội – đã từng bị xem là phù thủy và phải trả giá bằng cả tính mạng. Tarot phản chiếu nỗi sợ, hy vọng, và mâu thuẫn văn hóa của từng thời đại.
Nếu bạn hành nghề bói bài ở Tây Ban Nha thế kỷ 17, bạn có thể bị thiêu sống. Nhưng nếu bạn là học giả Pháp thế kỷ 18, bạn có thể trở thành "hiền triết Tarot".
🍀Tài liệu tham khảo:
🔸Sebastián Cirac Estopañán – Hechicerías y Brujerías del Tribunal de la Inquisición (1942)
🔸Michael Dummett & Ronald Decker – The History of the Occult Tarot
🔸Giordano Berti – La Storia dei Tarocchi
🔸Aleister Crowley – The Book of Thoth
🔸R. Lane Fox – Oracles and Demons of Late Antiquity
🔸Heinrich Kramer & Jacob Sprenger – Malleus Maleficarum (1487)
🔸Stuart Kaplan – Tarot: The Visconti-Sforza Cards
🔸Archivo Histórico Nacional (Madrid) – Hồ sơ các vụ án Dị giáo Tây Ban Nha
22/06/2025
22/06/2025
22/06/2025
21/06/2025
21/06/2025