16/08/2026
Tại sao Việt Nam thừa tiền, nhưng lại thiếu vốn?
Tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế (thường được đo bằng chỉ tiêu M2) là toàn bộ khối lượng tiền tệ đang lưu thông, bao gồm tiền mặt lưu ngoài hệ thống ngân hàng và các khoản tiền gửi tại tổ chức tín dụng. Tính đến giữa năm 2026, chỉ tiêu này tại Việt Nam đạt hơn 20,41 triệu đồng triệu tỷ đồng.
Tốc độ tăng cung tiền này liên tục duy được duy trì cùng với tăng trưởng kinh tế. Mục tiêu tiêu là để đáp ứng nhu cầu thanh toán khi GDP tăng lên. Bạn có thể hiểu đơn giản khối lượng hàng tăng lên, khối lượng tiền cũng cần đáp ứng, tương xứng.
Nhưng tại sao đến giai đoạn gần đây chúng ta lại thấy hiện tượng các NHTM liên tục nói về vấn đề "thiếu tiền, thiếu thanh khoản". Thậm chí đến NHNN còn đang rất khó trong việc điều hành để đáp ứng nguồn vốn cho nền kinh tế?
Mình đã đọc được nhiều lý do, nhưng cá nhân mình cho rằng nền kinh tế của chúng ta đang gặp một vấn đề mang tính cấu trúc nghiêm trọng. Đó chính là tiền bị dồn vào BĐS gây ứ đọng và không có vòng quay đủ tốt cho nền kinh tế, gây trì trệ thanh khoản.
Ví dụ cho bạn hiểu. Nếu 100 triệu được đem ra chợ. Nó có thể chuyển từ người mua thịt sang người bán thịt, rồi chuyển sang người nuôi lợn, rồi chuyển sang người bán thức ăn chăn nuôi, rồi chuyển sang người cung cấp nguyên liệu, rồi chuyển sang người công nhân. Rồi tiếp tục vòng quay... Tiền sẽ liên tục đi trong vòng quay kinh tế nếu các chủ thể đầu tư sản xuất, kinh doanh. Và nó càng quay nhiều vòng, chứng tỏ tác dụng của tiền là "công cụ thanh toán trung gian" càng hiệu quả. Càng có nhiều hàng hóa được luân chuyển trong nền kinh tế. Và nó là minh chứng cho việc tiêu dùng và đầu tư hiệu quả.
Nhưng...
Nếu chúng ta dùng sai cách, cùng một lượng tiền như vậy hoặc thậm chí lớn hơn nó sẽ không hiệu quả. Ngân hàng huy động được một lượng tiền, một người đầu cơ BĐS muốn vay 10 tỷ. Ngân hàng giải ngân cho người bán BĐS 10 tỷ. Người bán, bạn nghĩ họ sẽ làm gì. Nếu họ gửi NH, tiền đó thậm chí chưa được đi vào nền kinh tế mà quay trở lại hệ thống. Nếu họ mua BĐS tiếp theo thì vòng quay này lại găm vào BĐS và hệ thống các NHTM.
Đến đây có lẽ bạn đã hiểu được một phần. Nhưng mình muốn phân tích tiếp, tại sao khi doanh nghiệp cần đầu tư thì ngân hàng kêu thiếu vốn!
Vì....
Khi chôn vào BĐS lượng tiền đó đã chôn vào các kỳ hạn trung và dài hạn. Rất khó để NHTM giải phóng nó ra. Không phải tiền biến mất khỏi hệ thống. Mà là những người phải mua nhà với mức giá đắt đỏ đã chấp nhận dùng nhiều năm lao động của mình trong tương lai để vay khoản vay trung, dài hạn. Và nếu NHTM giải ngân cho các khoản vay này, cũng đồng nghĩa với việc họ đã chơi vào cuộc chơi lấy tương lai để bù hiện tại. Nên họ sẽ thiếu tiền...
Tiếp theo, các doanh nghiệp sản xuất, các doanh nghiệp SMEs tại sao sẽ khó tiếp cận vốn. Bởi vì họ thiếu tài sản đảm bảo, bời vì không bao giờ có một thị trường tiêu dùng mạnh trong bối cảnh toàn dân đang đầu cơ BĐS. Nhiều người dính khoản nợ BĐS trung dài hạn. Nhiều người cho rằng kích thích giá BĐS sẽ kích cầu (nó chỉ đúng 1 phần). Nếu để quả bóng vay nợ ngoài tầm kiểm soát nó sẽ tác động ngược. Gây ra hiện tượng cắt giảm chi tiêu vì các khoản vay.
Bài dài... còn tiếp....
