14/06/2026
Hội thảo khoa học về nguồn lực Phật giáo ở Lào Cai: Kết nối học thuật với thực tiễn phát triển địa phương
Ngày 13/6/2026, tại Ủy ban Nhân dân xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai tổ chức Hội thảo khoa học “Nguồn lực của Phật giáo ở tỉnh Lào Cai: Một số vấn đề lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển”. Hội thảo là diễn đàn học thuật nhằm nhận diện, phân tích và đề xuất các định hướng phát huy nguồn lực Phật giáo trong đời sống văn hóa – xã hội và phát triển địa phương. Đây cũng là hoạt động quan trọng thuộc Đề tài Trọng điểm “Nguồn lực của tín ngưỡng, tôn giáo trong cộng đồng dân tộc thiểu số vùng trung du và miền núi phía Bắc hiện nay: thực trạng, biến đổi và đề xuất chính sách” (Mã số CSTĐ.2025.03) do PGS. TS. Nguyễn Trường Giang và một số giảng viên Khoa Nhân học và Tôn giáo học thực hiện.
Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh việc nghiên cứu tín ngưỡng, tôn giáo như một dạng nguồn lực xã hội đang đặt ra nhiều vấn đề mới cả về lý luận và thực tiễn. Với đặc thù là một tỉnh miền núi, biên giới, đa dân tộc, Lào Cai có đời sống văn hóa – tôn giáo phong phú, trong đó Phật giáo từng bước hiện diện, gắn bó với cộng đồng và tham gia vào nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục, an sinh xã hội. Vì vậy, việc nhận diện đầy đủ các giá trị, tiềm năng và điều kiện phát huy nguồn lực Phật giáo ở địa phương không chỉ có ý nghĩa đối với công tác nghiên cứu tôn giáo học, mà còn góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho quản lý nhà nước, xây dựng chính sách và phát triển bền vững trong bối cảnh mới.
Hội thảo có sự tham dự của PGS. TS. Bùi Thành Nam - Ủy viên Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, HT. TS. Thích Thanh Điện và Chư Tôn Đức Tăng Ni - đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai, và đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương cùng nhiều nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực tôn giáo học, nhân học, xã hội học và chính sách công đến từ Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Xã hội học và Tâm lý học thuộc Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội; Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, … . Sự hiện diện của nhiều chủ thể khác nhau đã tạo nên một diễn đàn đối thoại học thuật cởi mở, kết nối giữa nghiên cứu khoa học, thực tiễn quản lý và đời sống tôn giáo tại địa phương.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Hòa thượng TS. Thích Thanh Điện nhấn mạnh ý nghĩa của việc nhìn nhận Phật giáo không chỉ từ phương diện sinh hoạt tín ngưỡng – tôn giáo, mà còn từ góc độ các giá trị văn hóa, đạo đức và xã hội có thể đóng góp cho cộng đồng. Trên tinh thần đó, hội thảo hướng tới việc đánh giá khách quan thực trạng Phật giáo ở Lào Cai, nhận diện những tiềm năng, khó khăn và thách thức, đồng thời đề xuất các định hướng phù hợp để Phật giáo tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của địa phương.
Trong phát biểu đề dẫn, PGS.TS. Bùi Thành Nam, Ủy viên Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, nhấn mạnh rằng việc nghiên cứu nguồn lực Phật giáo ở Lào Cai cần được đặt trong mối liên hệ giữa cơ sở lý luận, thực tiễn địa phương và yêu cầu phát triển bền vững. Theo đó, các tham luận tại hội thảo không chỉ dừng lại ở việc mô tả đời sống Phật giáo, mà còn tập trung phân tích những phương diện cụ thể như nguồn lực văn hóa, đạo đức, giáo dục, an sinh xã hội, gắn kết cộng đồng, du lịch văn hóa – tâm linh và quan hệ giữa Phật giáo với không gian văn hóa đa tộc người. Đây là những hướng tiếp cận quan trọng nhằm làm rõ vai trò của Phật giáo trong đời sống xã hội Lào Cai hiện nay, đồng thời gợi mở các giải pháp phát huy phù hợp với đặc thù địa phương và khuôn khổ chính sách hiện hành.
Các tham luận trình bày tại hội thảo cho thấy nguồn lực Phật giáo ở Lào Cai có thể được nhận diện từ nhiều chiều cạnh khác nhau. Ở bình diện lý luận, các nhà khoa học tập trung làm rõ khái niệm nguồn lực tôn giáo, nguồn lực Phật giáo và cơ sở chính sách cho việc phát huy các giá trị tôn giáo trong đời sống xã hội. Ở bình diện thực tiễn, nhiều ý kiến phân tích vai trò của Phật giáo trong giáo dục đạo đức, hoạt động an sinh xã hội, bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch tâm linh, tăng cường gắn kết cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững tại địa phương. Đặc biệt, trong bối cảnh Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới, đa dân tộc, hội thảo cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu sâu hơn mối quan hệ giữa Phật giáo với tín ngưỡng bản địa, văn hóa tộc người và đời sống cộng đồng vùng cao.
Đặc biệt, phiên thảo luận kéo dài gần một giờ đồng hồ với 7 câu hỏi từ các đại biểu tham dự, cùng phần trao đổi, giải đáp của các nhà khoa học và chư Tôn đức thuộc Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Lào Cai, đã tạo nên không khí đối thoại học thuật sôi nổi, cởi mở và thực chất. Các vấn đề thảo luận trực tiếp tại hội thảo tiếp tục làm rõ những vấn đề đặt ra trong quá trình phát huy nguồn lực Phật giáo ở Lào Cai. Các ý kiến nhấn mạnh rằng, để nguồn lực này được chuyển hóa thành đóng góp thiết thực cho phát triển địa phương, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Giáo hội, chính quyền, cộng đồng và giới nghiên cứu. Việc phát huy vai trò của Phật giáo cần được triển khai trên cơ sở tôn trọng đặc thù văn hóa bản địa, bảo đảm hành lang pháp lý, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, củng cố cơ sở sinh hoạt tôn giáo, tăng cường hoạt động hướng thiện, giáo dục đạo đức và an sinh xã hội phù hợp với nhu cầu thực tiễn của người dân. Đây cũng là phần làm nên thành công đặc biệt nhất của Hội thảo, khi các vấn đề học thuật được kết nối trực tiếp với những quan tâm thực tiễn từ địa phương, Giáo hội và cộng đồng tham dự.
Một yếu tố quan trọng góp phần tạo nên chất lượng học thuật và hiệu quả đối thoại của hội thảo là sự điều hành khoa học, linh hoạt và chặt chẽ của Đoàn Chủ tịch. Dưới sự chủ trì của PGS.TS. Bùi Thành Nam, Hòa thượng TS. Thích Thanh Điện, Đại đức Thích Chân Tín, GS.TS. Nguyễn Quang Hưng, PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương, đặc biệt là sự điều phối chuyên môn của PGS.TS. Nguyễn Trường Giang, các nội dung trao đổi đã được dẫn dắt đúng trọng tâm, bám sát chủ đề khoa học của hội thảo. Cách điều hành này vừa tạo không gian chia sẻ cởi mở giữa các chủ thể tham dự, vừa khơi gợi nhiều vấn đề thực tiễn liên quan đến phát triển bền vững tại địa phương. Qua đó, hội thảo không chỉ đạt được mục tiêu trao đổi học thuật, mà còn khảo sát, bổ sung thêm nhiều tư liệu có giá trị phục vụ Đề tài trọng điểm Mã số CSTĐ.2025.03 của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN. Chính sự kết hợp giữa định hướng học thuật rõ ràng, đối thoại thực tiễn sâu sắc và khả năng kết nối các nguồn tư liệu địa phương đã góp phần đưa thành công của hội thảo vượt xa mong đợi.
Tổng kết hội thảo, các đại biểu thống nhất cho rằng việc nghiên cứu và phát huy nguồn lực Phật giáo ở Lào Cai cần được tiếp tục triển khai theo hướng liên ngành, kết hợp giữa tôn giáo học, nhân học, xã hội học, văn hóa học và nghiên cứu chính sách. Những kết quả trao đổi tại hội thảo không chỉ góp phần bổ sung cơ sở lý luận về nguồn lực tôn giáo trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, mà còn cung cấp các luận cứ thực tiễn cho việc xây dựng định hướng phát triển Phật giáo hài hòa với đời sống văn hóa – xã hội của địa phương. Trên cơ sở đó, hội thảo mở ra những gợi ý quan trọng cho công tác tư vấn chính sách, quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo và phát huy các giá trị tích cực của Phật giáo trong phát triển bền vững ở tỉnh Lào Cai./.