Mầm non Hoa Sen - Trizer

Đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ, các thương bệnh binh đã hy sinh, đã cống hiến thanh xuân vì độc lập tư do cho nhân dân,cho đất nước.
Xin tri ân nhũng bà mẹ, những người cha, những người vợ , những người con, những người có có công trong các cuộc kháng chiến.
Xin được cầu bình an và hòa bình cho muôn nhà, cho muôn loài trên trái đất này.

Triz sư phạm giúp con trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.

📍TRIZ, OTSM, TRTL – đó là gì?
Chúng ta đang sống trong một thế giới đầy rẫy vấn đề – ai cũng đồng ý với điều đó. Tuy nhiên, thái độ của mọi người đối với vấn đề lại khác nhau. Có người né tránh, có người cố gắng đổ lỗi, và có người lại cố gắng giải quyết chúng càng nhanh càng tốt, bất kể vô lý đến đâu, chỉ để tránh bị mắc kẹt với chúng quá lâu. Nếu bạn muốn học cách giải quyết vấn đề, TRIZ và OTSM là dành cho bạn.
Chú thích
Qua bài viết này, bạn sẽ tìm hiểu về các chủ đề và câu hỏi được đề cập trong Lý thuyết Giải quyết Vấn đề Sáng tạo (sáng chế), Lý thuyết Tổng quát về Tư duy Mạnh mẽ và Lý thuyết Phát triển Nhân cách Sáng tạo. Bạn sẽ có được hiểu biết tổng quan về cấu trúc và các công cụ chính của chúng. Bạn cũng sẽ tìm hiểu về lịch sử và các phương pháp chính của khóa học Phát triển Trí tưởng tượng Sáng tạo. Ngoài ra, bạn sẽ có được tư liệu cần thiết để tạo một bài thuyết trình tổng quan về nền tảng lý thuyết của phương pháp sư phạm OTSM-TRIZ.
TRIZ là gì?
TRIZ là viết tắt của Lý thuyết Giải quyết Vấn đề Sáng tạo (sáng chế). Về cơ bản, đó là một ngành khoa học về giải quyết vấn đề.
Tác giả của TRIZ là Genrikh Saulovich Altshuller (1926-1998), một kỹ sư-nhà phát minh người Liên Xô cũ gốc Do Thái, đồng thời là nhà văn khoa học viễn tưởng.
TRIZ ban đầu xuất hiện để giải quyết các vấn đề kỹ thuật (các vấn đề sáng chế). Trước TRIZ, nhiều phương pháp sáng tạo khác nhau mọc lên như nấm, nhằm mục đích tạo ra số lượng giải pháp đa dạng lớn nhất có thể. Nhà phát minh nổi tiếng Edison thậm chí còn thành lập một viện nghiên cứu, nơi cả một nhóm “người tìm kiếm” tìm kiếm những ý tưởng hiệu quả. Những phát triển sau này, chẳng hạn như: Động não, phân tích Đối tượng tiêu điểm, Phân tích hình thái học và các kỹ thuật kích hoạt tìm kiếm phổ biến khác, đã giúp các nhà phát minh tìm ra NHIỀU Ý TƯỞNG ĐA DẠNG HƠN TRÊN MỖI ĐƠN VỊ THỜI GIAN. Tuy nhiên, điều này hầu như không ảnh hưởng đến chất lượng của các giải pháp. TRIZ xuất hiện khi người ta nhận ra rằng việc giải quyết vấn đề không đòi hỏi phải tìm kiếm càng nhiều giải pháp đa dạng càng tốt (và trước đây người ta coi khả năng tìm kiếm những giải pháp như vậy là đặc điểm chính của sự sáng tạo). Cần một giải pháp duy nhất đáp ứng một số yêu cầu cơ bản: nó tạo ra kết quả mong muốn, tiết kiệm chi phí và nếu có thể, bổ sung thêm các thuộc tính hữu ích cho hệ thống. Nói cách khác, trong khi trước đây các nhà sáng chế cố gắng nhanh chóng duyệt qua toàn bộ phạm vi tìm kiếm với hy vọng tình cờ tìm ra những ý tưởng hữu ích, thì giờ đây nhiệm vụ đặt ra khác đi: làm thế nào thu hẹp phạm vi tìm kiếm giải pháp mà vẫn đảm bảo được giải pháp chất lượng? Đây chính xác là vấn đề mà G.S.Altshuller đã giải quyết bằng cách tạo ra TRIZ
TRIZ dựa trên những ý tưởng rất đơn giản (chúng được N.N.Khomenko mô tả dưới dạng trình bày ở đây):

1) Bằng cách phát minh, chúng ta cải tiến hệ thống, làm cho nó hoàn thiện hơn và phát triển nó. Tất cả các hệ thống nhân tạo được tạo ra và tiến hóa theo những quy luật nhất định. Ví dụ, chúng luôn hướng đến sự hoàn hảo (lí tưởng), để chi phí được giảm thiểu tối đa và chức năng được thực hiện hiệu quả nhất có thể. Hãy nghĩ về quảng cáo; nó rất thường xuyên hướng đến hình dung của chúng ta về một hệ thống lý tưởng. Vì vậy, quy luật hướng đến sự hoàn hảo, như nghiên cứu đã chỉ ra, tồn tại một cách khách quan, và những người cải tiến hệ thống nhân tạo đều tuân thủ quy luật này. Nhưng nếu họ không làm vậy, hệ thống sẽ trở nên không khả thi và “chết dần”, giống như trong quá trình tiến hóa tự nhiên. Do đó, khi cải tiến hệ thống, chúng ta phải dựa vào các quy luật phát triển của chúng.

2) Mọi hệ thống đều phát triển bằng cách vượt qua những mâu thuẫn. Bộ nhớ máy tính càng lớn thì hiệu quả càng cao, nhưng trọng lượng của nó càng lớn. Mâu thuẫn này đã làm đau đầu các kỹ sư và lập trình viên trong một thời gian dài. Sau đó, các nguyên tắc mới về ghi và lưu trữ thông tin được phát minh, và mâu thuẫn hầu như biến mất. Nếu muốn giải quyết vấn đề, chúng ta phải có khả năng giải quyết mâu thuẫn.

3) Cuối cùng, nguyên tắc cuối cùng nêu rõ rằng ngay cả đối với những mâu thuẫn giống hệt nhau, các giải pháp cho vấn đề vẫn có thể rất khác nhau, vì chúng phụ thuộc vào nguồn lực của một hệ thống cụ thể. Văn bản phải đủ lớn để truyền tải thông tin cần thiết và đủ nhỏ để dễ đọc. Mâu thuẫn này trong sách thiếu nhi được giải quyết bằng cách thay thế một phần văn bản bằng hình ảnh, và trên cổng thông tin trực tuyến, bằng cách sử dụng giọng nói hoặc sơ đồ chỉ được mở ra khi cần thiết. Do đó, để giải quyết vấn đề, người ta phải hiểu và có khả năng sử dụng các nguồn lực của hệ thống.
TRIZ dựa trên ba trụ cột này (còn gọi là ba tiên đề của TRIZ).
Công cụ chính của TRIZ là Thuật toán Giải quyết Vấn đề Sáng tạo (ARIZ), cho phép chuyển đổi một tình huống vấn đề mơ hồ thành một vấn đề cụ thể và sau đó xây dựng giải pháp cho vấn đề đó. TRIZ cũng bao gồm các công cụ mạnh mẽ để tạo ra các giải pháp tiêu chuẩn: các tiêu chuẩn để giải quyết các vấn đề sáng tạo và các cơ sở dữ liệu được cập nhật liên tục về các hiệu ứng vật lý, hóa học, hình học và các hiệu ứng khác.
TRIZ được phát triển để giải quyết các vấn đề kỹ thuật, nhưng sau đó người ta nhận ra rằng nó có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề trong nhiều lĩnh vực hoạt động của con người. Sự phát triển của TRIZ theo hướng này đã dẫn đến sự ra đời của Lý thuyết Tổng quát về Tư duy Mạnh mẽ (GTPT). Công trình này được khởi xướng bởi tác giả TRIZ G.S. Altshuller và được tiếp tục bởi bậc thầy TRIZ Nikolai Nikolaevich Khomenko (1954-2011).
OTSM là gì?
OTSM là lý thuyết Tổng quát về tư duy mạnh mẽ (General Theory on Powerful Thinking). Lĩnh vực kiến thức này “phát triển” từ TRIZ khi người ta nhận ra rằng các công cụ được sử dụng để giải quyết vấn đề có thể được áp dụng không chỉ cho công nghệ mà còn cho nhiều lĩnh vực kiến thức khác nhau, nếu được biến đổi theo một cách nhất định.
Trong khi TRIZ giải quyết vấn đề thu hẹp phạm vi tìm kiếm mà không làm giảm chất lượng, OTSM lại đối mặt với một thách thức khác. Những người đã nghiên cứu TRIZ hiểu rằng tất cả các vấn đề đều tương tự nhau. Bất kỳ vấn đề nghiêm trọng nào cũng chứa đựng một mâu thuẫn, và khi giải quyết nó, chúng ta luôn dựa vào các quy luật khách quan và tận dụng các nguồn lực của hệ thống. Tuy nhiên, các hệ thống từ các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống của chúng ta lại khác biệt rõ rệt. Một giải pháp cho vấn đề tăng tốc độ của một chiếc ô tô khó có thể áp dụng cho vấn đề tăng tốc độ của một vận động viên chạy bộ hoặc trượt tuyết.
Vào những năm 1980, các nỗ lực áp dụng TRIZ vượt ra ngoài lĩnh vực công nghệ bắt đầu xuất hiện. Nghiên cứu dựa trên TRIZ trong các hệ thống nghệ thuật (Yu. S. Murashkovsky) và các nỗ lực áp dụng nó trong sinh học và sư phạm (V. A. Bukhvalov), quảng cáo và quan hệ công chúng (I. L. Vikentyev, S. V. Sychev), công nghệ chính trị (S. A. Faer), v.v. đã nổi lên. Và mỗi lần như vậy, câu hỏi lại được đặt ra: chúng ta đang cố gắng áp dụng các công cụ TRIZ vào lĩnh vực mới này bằng cách nào? Xét cho cùng, các quy luật riêng của nó hoạt động trong lĩnh vực mới này, khác với các hệ thống kỹ thuật. Tất nhiên, có những mô hình chung về sự phát triển của hệ thống và sự xuất hiện cũng như giải quyết các mâu thuẫn. Nhưng các mô hình và quy tắc chung rõ ràng là không đủ để có được một mô tả rõ ràng và cụ thể về một giải pháp. Lý thuyết tổng quát về tư duy mạnh mẽ trả lời câu hỏi làm thế nào để xây dựng một giải pháp cho một tình huống cụ thể bằng cách sử dụng các công cụ tổng quát. Các công cụ được phát triển trong đó cho phép xây dựng một giải pháp từng bước, giống như các khối xây dựng, bằng cách tập hợp các đặc điểm cần thiết để mô tả nó, giải quyết các mâu thuẫn, và lựa chọn và chuyển đổi các nguồn lực.
Tác giả của OTSM, Nikolai Khomenko, xem lĩnh vực tri thức này như một hệ thống các công cụ để xây dựng tri thức mới. Ông đã phát triển cấu trúc của lý thuyết khoa học ứng dụng và xem xét chính OTSM trong khuôn khổ này: vấn đề (câu hỏi) then chốt mà lý thuyết trả lời, các tiên đề hoặc giả thuyết xác định giới hạn áp dụng của lý thuyết, các mô hình mà lý thuyết hoạt động trong đó, và các công cụ để ứng dụng thực tiễn.
OTSM được xây dựng từ ba “tầng”:
1) Các tiên đề là những nguyên tắc cơ bản mô tả phạm vi áp dụng của một lý thuyết cũng như các giả định và ràng buộc mà lý thuyết đó hoạt động trong đó. Trong OTSM, chúng cung cấp hướng dẫn cho việc phân tích vấn đề và tổng hợp giải pháp.
2) Các mô hình mà lý thuyết hoạt động được, trong trường hợp của chúng ta – các cách trình bày thông tin thuận tiện cho việc giải quyết vấn đề.
3) Các công cụ cho phép áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Trong trường hợp này, đó là các công nghệ được sử dụng để xác định và giải quyết vấn đề.
TRIZ ban đầu là một khóa học dành cho kỹ sư. Người ta nhận thấy rằng các kỹ sư say mê khoa học viễn tưởng thường táo bạo hơn trong các phát minh của mình: họ không ngại những ý tưởng độc đáo và khác thường, thường xuất phát từ việc giải quyết vấn đề bằng các công cụ TRIZ. Vì vậy, việc kết hợp một khóa học dựa trên các ý tưởng khoa học viễn tưởng vào chương trình đào tạo kỹ thuật có thể làm cho việc đào tạo hiệu quả hơn là điều hợp lý.
Tác giả của TRIZ, G.S. Altshuller, không chỉ là một nhà khoa học và nhà phát minh, người phổ biến và giảng dạy TRIZ, mà còn là một nhà văn khoa học viễn tưởng (bút danh: Genrikh Altov). Trong nhiều năm, ông đã “sưu tầm” những ý tưởng kỳ lạ, giữ một sổ đăng ký ghi lại những “phát minh và dự án” được mô tả trong khoa học viễn tưởng. Sổ đăng ký này hiện được công bố trên trang web của G.S. Altshuller. Tác giả của TRIZ đã tiếp cận việc tạo ra khóa học RTV theo cách tương tự như cách ông đã tạo ra Thuật toán Phát minh trước đó. Từ bộ sưu tập các ý tưởng kỳ lạ, 12 kỹ thuật tưởng tượng đã được rút ra, hầu hết trong số đó được ghép cặp: tăng-giảm, phân chia-kết hợp, v.v. Những kỹ thuật này, được “chồng” lên các công cụ của phương pháp hệ thống, đã tạo ra một biểu đồ giả tưởng – một bảng cho phép tạo ra các ý tưởng cho các phép biến đổi kỳ lạ.
Một mục tiêu khác của khóa học RTV là dạy cách quản lý quán tính (tính ì) tâm lý. Quán tính tâm lý là thói quen giải quyết các vấn đề mới bằng các phương pháp quen thuộc, theo công thức, “đi theo lối mòn”. Mặc dù hữu ích trong cuộc sống hàng ngày (chúng ta tự mặc quần áo, rửa bát, mở cửa, v.v. theo quán tính), quán tính tâm lý là một trở ngại lớn đối với sự sáng tạo. Khóa học RTV bao gồm các phương pháp đặc biệt để loại bỏ quán tính tâm lý. Chúng bao gồm các phương pháp sáng tạo phi thuật toán (ví dụ: phương pháp Đối tượng tiêu điểm, Phân tích hình thái học), cũng như các “toán tử tâm lý” đặc biệt được phát triển trong chính TRIZ (phương pháp Cá Vàng, phương pháp Mô hình hoá bằng người tý hon, v.v.).
Sau đó, một công cụ quan trọng khác xuất hiện – thang đo “Fantasy” để đánh giá các ý tưởng khoa học viễn tưởng. Việc đọc khoa học viễn tưởng là bắt buộc trong trường học của Altshuller và vẫn còn như vậy trong các trường dạy học TRIZ cổ điển. Tất nhiên, các kỹ sư ngày nay khác với những người tham gia khóa học TRIZ đầu tiên. Tiến bộ công nghệ đã hoàn thành nhiệm vụ của nó, và giờ đây mọi người dễ dàng chấp nhận những ý tưởng khác thường hơn. Tuy nhiên, quán tính tâm lý vẫn còn tồn tại, cũng như nhu cầu chuẩn bị đúng đắn về tư duy và trí tưởng tượng để giải quyết các vấn đề mới. Do đó, khóa học RTV vẫn còn phù hợp cho đến ngày nay.
Cần lưu ý rằng chính tác giả của TRIZ không có ý định phát triển RTV như một lĩnh vực kiến thức riêng biệt trong những năm gần đây. Ông đã giới thiệu các phương pháp quản lý trí tưởng tượng như một phần của các công cụ giải quyết vấn đề của chính TRIZ và dường như có ý định tiếp tục theo hướng này. Cách tiếp cận này được củng cố hơn nữa trong Lý thuyết Tổng quát về tư duy mạnh mẽ dựa trên TRIZ (OTSM). Do đó, trong các chương trình giáo dục theo phương pháp OTSM-TRIZ, RTV không được sử dụng như một môn học riêng biệt; các phương pháp của nó được tích hợp vào toàn bộ hệ thống.
Các công cụ chính của TRIZ, TRTL và RTV được giới thiệu trên trang web của quỹ lưu trữ G.S. Altshuller : http://altshuller.ru
Các tài liệu về OTSM từ kho lưu trữ của N.N. Khomenko được đăng tải trên trang web http://otsm-triz.org
Bạn đọc vui lòng đọc bài viết gốc ở theo đường link sau.
Biên dịch: Nhà giáo Nguyễn Hồng Lĩnh.

📣📣 UBND PHƯỜNG XUÂN PHƯƠNG THÔNG TIN VỀ VIỆC VẬN HÀNH THỬ NGHIỆM HỆ THỐNG TUYỂN SINH TRỰC TUYẾN (LẦN 2) NĂM HỌC 2026 – 2027 📣📣
💐 Thực hiện kế hoạch tuyển sinh đầu cấp năm học 2026 – 2027 của Thành phố Hà Nội, UBND phường Xuân Phương trân trọng thông tin tới các bậc phụ huynh có con trong độ tuổi tuyển sinh về việc vận hành thử nghiệm lần 2 Hệ thống tuyển sinh trực tuyến.
🕒 Thời gian vận hành thử nghiệm:
📅 Từ ngày 08/6/2026 đến hết ngày 10/6/2026.
🎯 Mục đích của đợt vận hành thử nghiệm:
✅ Giúp cha mẹ học sinh làm quen với quy trình đăng ký tuyển sinh trực tuyến;
✅ Kiểm tra, đối chiếu thông tin học sinh và thông tin cư trú;
✅ Tra cứu thông tin trường học, tuyến tuyển sinh trên bản đồ số GIS;
✅ Kịp thời phát hiện và phản ánh các vướng mắc liên quan đến dữ liệu học sinh, tài khoản đăng nhập, thông tin cư trú, phân tuyến tuyển sinh và thao tác đăng ký trực tuyến.
📝 Hướng dẫn tham gia đăng ký thử nghiệm:
🔹 Truy cập Cổng tuyển sinh đầu cấp Thành phố Hà Nội tại địa chỉ:
👉 https://tsdaucap.hanoi.gov.vn/
🔹 Đăng nhập bằng mã học sinh và mật khẩu đã được cấp.
🔹 Kiểm tra, đối chiếu thông tin cá nhân, thông tin cư trú của học sinh.
🔹 Thực hiện các thao tác đăng ký tuyển sinh trực tuyến theo hướng dẫn của hệ thống.
🔹 Kiểm tra lại toàn bộ thông tin trước khi hoàn thành đăng ký thử nghiệm.
📌 UBND phường Xuân Phương đề nghị các bậc phụ huynh chủ động tham gia đợt vận hành thử nghiệm để kiểm tra tính chính xác của thông tin, đồng thời làm quen với hệ thống trước khi Thành phố triển khai tuyển sinh trực tuyến chính thức.
⚠️ Lưu ý:
🔸 Dữ liệu đăng ký trong thời gian vận hành thử nghiệm chỉ phục vụ công tác kiểm tra, rà soát kỹ thuật và hoàn thiện hệ thống.
🔸 Kết quả đăng ký thử nghiệm KHÔNG phải là kết quả tuyển sinh chính thức và không được sử dụng làm căn cứ xét tuyển.
🔸 Nếu phát hiện sai sót về thông tin học sinh hoặc thông tin cư trú, phụ huynh cần liên hệ ngay với nhà trường để được hỗ trợ, điều chỉnh kịp thời.
🌟 Sự phối hợp tích cực của các bậc phụ huynh sẽ góp phần giúp công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2026 – 2027 trên địa bàn phường diễn ra thuận lợi, chính xác và hiệu quả.