18/08/2026
THI LỚP 10 CHỈ 2 MÔN TOÁN, VĂN – CHUYỆN GÌ SẼ XẢY RA?
Dự thảo Thông tư thay thế Quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tạo ra một cuộc tranh luận rất đáng chú ý: Kỳ thi vào lớp 10 nên thi 2 môn Toán, Ngữ văn hay 3 môn? Có nên đưa Tiếng Anh hoặc Khoa học tự nhiên vào kỳ thi?
Một bên ủng hộ phương án chỉ thi Toán và Ngữ văn, bởi giảm áp lực cho học sinh, giúp các em biết sớm môn thi để chủ động ôn tập ngay từ đầu năm học.
Nhưng bên cạnh đó cũng có những băn khoăn rất đáng suy nghĩ.
Nhóm thứ nhất: Chỉ với Toán và Ngữ văn, liệu có đủ để đánh giá năng lực một học sinh? Nếu một học sinh không mạnh ở một trong hai môn, thậm chí yếu cả hai, thì gần như mất đi cơ hội “gỡ điểm” bằng một môn khác. Khi ấy, kỳ thi tưởng như giảm áp lực vì ít môn hơn, nhưng áp lực trên mỗi môn lại có thể tăng lên rất nhiều.
Nhóm thứ hai: Đề xuất đưa Tiếng Anh vào kỳ thi. Bởi trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy việc sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ quan trọng trong học tập và hội nhập, nếu Tiếng Anh không được kiểm tra trong kỳ thi vào 10, liệu động lực học tập môn này có giảm? Và nếu muốn tiếng Anh thực sự trở thành một năng lực phổ biến của thế hệ trẻ, chúng ta phải tạo động lực bằng cách nào?
Nhóm thứ ba: Đề xuất đưa Khoa học tự nhiên vào kỳ thi, bởi STEM đang ngày càng được chú trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Nhà nước cũng đang có nhiều chính sách khuyến khích đào tạo và phát triển nhân lực STEM. Vậy một kỳ thi tuyển sinh quan trọng có nên phản ánh xu hướng này?
Nhóm thứ tư: Có một góc nhìn khác, thậm chí căn bản hơn: Vấn đề không nằm ở việc thi 2 hay 3 môn. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta đang có bao nhiêu chỗ học phù hợp cho học sinh sau THCS?
Nếu số lượng trường THPT công lập có chất lượng tốt còn hạn chế, trong khi nhu cầu của học sinh ngày càng cao, thì dù thi 2 môn hay 3 môn, áp lực cạnh tranh vẫn tồn tại.
Nói cách khác: nếu “cửa vào” vẫn hẹp thì giảm số môn thi chưa chắc đã làm giảm áp lực.
Nhưng trước khi tranh luận thi 2 hay 3 môn, hãy cùng cô Minh nhìn rộng hơn một chút!
Điều đáng suy nghĩ là: áp lực cạnh tranh trong giáo dục Việt Nam không hề biến mất. Nó đang dịch chuyển và thậm chí ngày càng rõ nét ở những nấc thang cao hơn.
Nhìn vào tuyển sinh đại học năm 2026, nhiều ngành, nhiều trường đại học thuộc nhóm dẫn đầu vẫn có mức điểm trúng tuyển rất cao. Có những ngành mà thí sinh đạt tới 28, 29 điểm vẫn phải cạnh tranh quyết liệt, thậm chí có trường hợp đạt 29 điểm nhưng vẫn không trúng nguyện vọng mong muốn.
Ở kỳ thi vào lớp 10 cũng vậy. Có những trường có mức điểm chuẩn lên tới 25, 26 điểm; học sinh đạt 25 điểm vẫn có thể không có được vị trí mình mong muốn.
Điều đó cho chúng ta thấy một thực tế:
Dòng chảy giáo dục vĩ mô không hề “dễ đi” hơn. Nó đang ngày càng cạnh tranh ở những điểm nút quan trọng.
Và vì thế, nếu chỉ tranh luận:
“Thi 2 môn có tốt hơn 3 môn không?”
thì có lẽ chúng ta đang nhìn vào ngọn mà chưa nhìn tới gốc.
Vậy đích đến thực sự của kỳ thi vào lớp 10 là gì?
Nếu đích đến đơn giản chỉ là:
“Con tôi phải đỗ một trường THPT.”
thì chắc chắn số môn thi rất quan trọng.
Thi 2 môn sẽ khác thi 3 môn.
Thi Tiếng Anh sẽ khác thi Khoa học tự nhiên.
Môn nào được nhân hệ số, môn nào quyết định điểm số cũng trở thành vấn đề sống còn.
Nhưng nếu nhìn giáo dục ở một tầng sâu hơn, một kỳ thi không nên chỉ có nhiệm vụ phân loại học sinh để tìm ra người có điểm số cao nhất.
Mục tiêu cuối cùng phải là xác định:
Học sinh đang ở đâu? Có năng lực gì? Thiếu năng lực gì? Phù hợp với môi trường học tập nào? Và có đủ nền tảng để bước vào giai đoạn giáo dục tiếp theo hay chưa?
Đáng tiếc là trong nhiều năm qua, chúng ta đang có xu hướng biến điểm số thành mục tiêu cuối cùng.
Học để lấy điểm.
Dạy để học sinh đạt điểm.
Phụ huynh nhìn vào điểm để đánh giá con.
Nhà trường nhìn vào điểm để đánh giá thành tích.
Và cuối cùng, chính học sinh cũng học với một suy nghĩ:
“Mình học môn này vì nó thi.”
Đó mới là điều đáng lo.
Nếu học vì kỳ thi, 2 môn hay 3 môn đều quan trọng.
Nhưng nếu học vì tương lai, câu chuyện sẽ hoàn toàn khác.
Nếu một đứa trẻ học Toán không chỉ để đạt 9, 10 điểm mà để rèn tư duy logic;
học Ngữ văn không chỉ để làm bài thi mà để biết đọc, biết viết, biết diễn đạt và biết suy nghĩ;
học Tiếng Anh không chỉ vì có thể xuất hiện trong đề thi mà để mở cánh cửa bước ra thế giới;
học Khoa học tự nhiên không chỉ để lấy điểm mà để hiểu thế giới, hình thành tư duy khoa học;
thì khi đó, thi 2 môn hay 3 môn không còn là câu hỏi lớn nhất.
Bởi kiến thức và năng lực ấy vẫn đi theo con trẻ, dù đề thi ngày mai có thay đổi như thế nào.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất không phải là “THI MẤY MÔN?”
Mà là:
“CON CHÚNG TA ĐANG HỌC ĐỂ LÀM GÌ?”
Nếu học để thi, thì môn thi nào cũng quan trọng.
Nếu học để đỗ, thì điểm số là đích đến.
Nhưng nếu học để trưởng thành, thì mỗi môn học đều phải trở thành một công cụ giúp trẻ xây dựng năng lực cho tương lai.
Khi ấy, dù Bộ thay đổi phương án tuyển sinh, dù kỳ thi năm nay là 2 môn hay 3 môn, dù môn thi thứ ba là Tiếng Anh hay Khoa học tự nhiên, một học sinh có nền tảng tốt vẫn có khả năng thích ứng.
Bởi đề thi có thể thay đổi, nhưng năng lực thật thì không thể “đổi đề” mà mất đi.
Ba mẹ hãy nhìn xa hơn một kỳ thi!
Một đứa trẻ hôm nay có thể đang đứng trước kỳ thi vào lớp 10.
Nhưng 3 năm nữa, con sẽ đứng trước kỳ thi đại học.
5–7 năm nữa, con sẽ bước vào thị trường lao động.
10 năm nữa, con sẽ phải tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình.
Khi ấy, chẳng ai hỏi:
“Ngày xưa con thi vào lớp 10 mấy môn?”
Người ta sẽ hỏi:
Con có năng lực gì?
Con có tư duy không?
Con có khả năng tự học không?
Con có ngoại ngữ không?
Con có khả năng thích nghi không?
Con có kỷ luật, trách nhiệm và bản lĩnh trước thất bại không?
Đó mới là những “điểm số” thực sự quyết định tương lai.
Vì vậy, quan điểm thi 2 môn hay 3 môn, thi Tiếng Anh hay Khoa học tự nhiên đều có những lý lẽ riêng.
Nhưng với tư cách là cha mẹ, chúng ta không nên chỉ tìm một phương án giúp con dễ thi hơn.
Hãy tìm một cách giáo dục giúp con mạnh hơn.
Bởi:
Cách con học hôm nay sẽ quyết định cách con bước vào ngày mai.
Cách con gieo hôm nay sẽ quyết định những gì con gặt hái trong tương lai.
Và giáo dục tốt không phải là giúp con né tránh áp lực.
Giáo dục tốt là giúp con có đủ năng lực để bước qua áp lực.
Hãy là những phụ huynh thông thái, đừng chỉ hỏi:
“Năm nay con thi mấy môn?”
Hãy hỏi:
“Sau 5 năm, 10 năm nữa, con tôi sẽ trở thành người như thế nào?”
Học tập không phải là con đường duy nhất để thành công, nhưng là một trong những con đường vững chắc nhất để rèn cho con những “kháng thể” của cuộc đời: tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, khả năng tự học và bản lĩnh dám làm, dám chịu trách nhiệm trong một kỷ nguyên số thay đổi từng ngày.
Đừng chỉ chuẩn bị cho con một kỳ thi.
Hãy chuẩn bị cho con một năng lực sống.
GenZ Education - Rèn đức luyện tài - Kiến tạo tương lai
Hotline: 0901846768
Địa chỉ: Liền kề LK3 - 32 số 90 Nguyễn Tuân - Thanh Xuân - Hà Nội