11/10/2021
IELTS? Tôi thích, nhưng ...
[Thảo luận về IELTS tại Việt Nam … lấy cảm hứng từ chủ đề Xét tuyển Đại Học bằng kết quả các kỳ thi năng lực ngoại ngữ quốc tế (IELTS, TOEFL, SAT,vv) chiếu trên VTV7]
Trước khi bắt đầu chia sẻ, Tôi xin nói rõ là Tôi ủng hộ chứng chỉ IELTS, một trong nhiều cách để chứng minh năng lực Tiếng Anh hiện tại, nhưng mong muốn mọi người hiểu rằng nó không phải là đỉnh cao hay con đường duy nhất như nhiều người học hay phụ huynh (người chi tiền học) lầm tưởng.
Từ phương diện của người đã từng du học cả Đại học và Thạc sỹ (Thạc Sỹ giảng dạy Tiếng Anh) ở nước nói tiếng Anh (TA) bản ngữ, cộng thêm là người làm trong ngành Giảng dạy Tiếng Anh gần chục năm nay, và từng giảng dạy Tiếng Anh tại các trường ĐH bao gồm ĐH FPT, ĐH Kinh Tế Quốc Dân (NEU) và Học Viện Báo Chí và Tuyên Truyền (AJC) cũng như các cơ quan đoàn thể từ Chính Phủ đến tư nhân, Tôi (Điệp Lê đến từ Facebook: “Vietnam Speaking - Học Tiếng Anh qua các cuộc phỏng vấn”) xin chia sẻ một số quan điểm chung về việc tiếp cận chứng chỉ Tiếng Anh IELTS tại Việt Nam như sau:
1) Trải nghiệm từ một người dạy TA ở nhiều môi trường và cho nhiều lứa tuổi cho Tôi thấy rằng, rất nhiều bạn điểm cao TA (cả điểm trên trường lớp hoặc chứng chỉ IELTS, vv) đều không có khả năng giao tiếp và làm việc hiệu quả, cả ở môi trường Việt Nam và khi đi du học. Trong khi đó cũng có rất nhiều người không có bằng cấp TA nhưng giao tiếp và sử dụng TA lại rất hiệu quả! Các doanh nghiệp tuyển dụng cũng hãy cởi mở và đừng đánh trượt hay loại bỏ những ứng viên chưa/không có IELTS hoặc chứng chỉ TA ngay từ đầu nhé, hãy cho họ cơ hội thể hiện khả năng bằng hình thức khác hoặc một thời điểm khác.
2) Tôi đã từng dạy nhiều bạn sinh viên có bằng IELTS 8.0 và 8.5 (điểm tối đa là 9.0). Đối với Tôi, họ chỉ là những người học và thi IELTS giỏi và sớm thôi. Điểm khác biệt của các bạn đó về ngôn ngữ không nhất thiết là tạo ra sự vượt trội trong các môn chuyên ngành, và ngược lại các bạn giỏi các môn chuyên ngành không nhất thiết là sở hữu điểm cao TA thời điểm đó. Mà thực tế là tất cả các bạn đó đều đã đỗ Đại Học bất kể trình độ TA của bản thân. Tôi cũng mong sao một số cơ sở giáo dục tạo điều kiện chấp nhận nhiều hình thức chứng minh khả năng Tiếng Anh của sinh viên khi tốt nghiệp thay vì là chỉ chấp nhận một số chứng chỉ như IELTS. Tiếng Anh là một trong rất nhiều môn học, thậm chí nó là môn năng khiếu, vậy mà nhiều sinh viên không thể ra trường được mặc dù đã hoàn thành các học phần TA trên trường nhưng chưa có chứng chỉ TA quốc tế thì quả là bất cập. Bất cập cho những người không có khiếu ngoại ngữ, và nhất là cho những bạn gia cảnh không dư dả gì (riêng tiền đăng ký thi IELTS là khoảng 5 triệu/lần, chưa kể chi phí tham gia nhiều khóa học/luyện thi).
3) Tiếng Anh rất quan trọng với rất nhiều ngành nghề trong thời đại ngày nay, chứng chỉ IELTS cũng rất có ích trong việc chứng tỏ khả năng Tiếng Anh. Nhưng lầm tưởng nó là con đường duy nhất, lấy nó làm thứ thúc ép con em mình phải đạt được từ khi còn trên ghế nhà trường (cấp 1,2,3), khi kiến thức xã hội và tư duy phản biện còn chưa đủ đầy thì quả là khó khăn cho các bé/các bạn ... và cả người dạy!
4) Nếu cuồng hoá chứng chỉ và thi cử, thì xuất hiện rất nhiều lò luyện và dạy mẹo, học tủ để đạt điểm tốt, vì đau đáu học để thi lấy chứng chỉ mà, chất lượng Tiếng Anh thực sự, cảm thụ và khả năng sử dụng ngôn ngữ thì nó đâu chỉ gói gọn trong kỳ thi cụ thể nào đâu. Điều này thể hiện rất rõ đối với rất nhiều bạn đi du học, hụt hẫng, lẻ loi và khó/không thể hoà đồng vì lầm tưởng có bằng IELTS là sẽ du học thành công như mong muốn.
5) Khi đi du học hoặc xét học bổng, các bạn được học bổng sẽ là những bạn học rất giỏi các môn học khác (ví dụ điểm tổng kết các môn cấp 3), còn bằng IELTS hay các chứng chỉ tương tự thì các trường sẽ xếp cuối cùng vì nó chỉ để chứng tỏ bạn dùng Tiếng Anh được thôi (cái này là ĐƯƠNG NHIÊN! Học ở bển thì phải học bằng TA mà), nên mức 6.0 hoặc 6.5/9.0 là mức nhà trường thường yêu cầu khi đi du học hoặc xét học bổng rồi. Điều đó cho thấy chứng chỉ IELTS nó chỉ giúp chứng minh bạn có khả năng TA để theo học bằng ngôn ngữ TA thôi. Mà chứng minh thì có nhiều cách mà, Tôi và rất nhiều người khác đi du học mà không phải thi IELTS, TOEFL, TOEIC gì hết nhé! Tôi biết nhiều người (gồm phụ huynh và học sinh) nghĩ IELTS là con đường duy nhất lắm. Hãy chủ động tìm hiểu thông tin từ nhiều nguồn.
6) IELTS hay những chứng chỉ tương tự không xấu (Tôi nghĩ IELTS rất hay mà), nhưng cách tiếp cận học tiếng Anh, tiếp cận thi lấy những chứng chỉ đó ở Việt Nam, và cách một số cơ sở giáo dục yêu cầu bắt buộc phải có để xét tốt nghiệp như hiện tại thì nó cực đoan và tạo ra nhiều hệ lụy quá. Tôi rất buồn khi nhận được những câu hỏi “Em đang không biết gì TA, mất gốc, muốn học IELTS được 7.0, Thầy cho Em xin học lớp IELTS với ạ”, hay là “Thầy ơi, Tôi muốn cho Con tôi học “Ai-eo gì gì đấy”, bây giờ các bạn khác ai cũng học mà thấy bảo học cái này rồi là được tuyển thẳng ĐH, rồi xin được học bổng”. Vậy là lại quẩn quanh tư duy học để thi, và thêm cả áp lực từ bạn bè và gia đình khác. Thực tế cho thấy chứng chỉ TA đang bị thương mại hoá, cuồng hoá tới mức rất nhiều học sinh, sinh viên và phụ huynh (người chi tiền cho Con đi học) lầm tưởng nó là con đường duy nhất, là đỉnh cao của ngoại ngữ. Không hẳn! Bản thân Tôi và rất rất rất nhiều người dùng Tiếng Anh chưa từng thi IELTS bao giờ!
7) Hệ luỵ của việc này dẫn đến việc các bé, các bạn học sinh, sinh viên lại THÊM áp lực thi thêm một kỳ thi ở đất nước vốn dĩ đã nặng nề thi cử như Việt Nam mình, thậm chí từ cấp 1 đã phải đi học IELTS. Các đồng nghiệp Tây của Tôi nghe vậy và thốt lên trời ơi “That’s crazy, how terrible!!!”.
Tôi ủng hộ tính hữu ích của IELTS và các chứng chỉ quốc tế tương tự, và đang chia sẻ để mọi người (cả người học và người chi tiền) hiểu rằng có rất nhiều con đường để chinh phục TA cũng như thể hiện được việc dùng TA tốt để phục vụ công việc cụ thể. Tôi chỉ không hài lòng việc thần thánh hóa chứng chỉ ngoại ngữ IELTS ở nhiều cấp độ trong xã hội Việt Nam hiện tại, việc mà dẫn đến những hệ lụy như đã đề cập.
Hãy tiếp cận việc học Tiếng Anh như một phần trong hành trình chinh phục tri thức, coi nó là một phần của cuộc sống thay vì ĐAU ĐÁU phải có bằng này, chứng chỉ kia để rồi dẫn đến hệ lụy học mẹo, học thuộc, học tủ để có điểm cao, và đánh giá nhau qua tấm bằng IELTS. Khi bản thân cảm nhận được nó rồi thì việc học và thực hành TA trở nên nhẹ nhàng và thú vị. Và khi đó những bài kiểm tra, kỳ thi chứng chỉ (ví dụ IELTS) sẽ chỉ ngốn mất chút ít thời gian và công sức làm quen dạng đề khi bạn cần thi thôi, nhớ nhé!
Tiếng Anh là một, mỗi chứng chỉ kỳ thi đều có những nét riêng và được yêu cầu bởi những tổ chức khác nhau ở thời điểm nhất định, vậy cách tốt nhất là tâm niệm học tốt và dùng tốt TA, khi nào cần chứng chỉ gì đó cụ thể thì đó là lúc bỏ chút ít thời gian và công sức ôn thi sau. Có rất nhiều địa chỉ luyện thi tin cậy, nơi sẽ giúp các bạn làm quen với dạng đề và ôn luyện trong thời gian ngắn, nhưng quan trọng nền móng cảm thụ và làm chủ TA của bạn cần phải trau dồi qua năm tháng cho vững và bền đã nha!
Tôi chợt nghĩ: imagine if Albert Einstein’d had to take the IELTS when migrating to the US, I don’t think he would have been able to become that famous and successful as a scientist, and hence, made such contributions to humanity. * Tôi xin tạm dịch: Ngày xưa nếu Anbớt-Anhxtanh mà phải thi chứng chỉ Tiếng Anh để nhập cư sang Mỹ thì chắc ông ấy cũng sẽ không nổi tiếng, thành công, và không trở thành nhà khoa học có khả năng đóng góp được nhiều cho nhân loại đến vậy đâu.
Đấy là Tôi nghĩ vậy, còn mở rộng ra thì Tôi thấy Tiếng Anh là một môn năng khiếu, và xin trích dẫn một câu nói nổi tiếng trên mạng để chia sẻ với mọi người Tiếng Anh quan trọng nhưng không phải tất cả: “Everyone is a genius. But if you judge a fish on its ability to climb a tree, it will live its whole life believing that it is stupid.” Tôi xin tạm dịch: Ai cũng là thiên tài ở khía cạnh nhất định. Nhưng nếu bạn đánh giá con cá dựa trên khả năng leo cây của nó thì con cá đó sẽ sống cả cuộc đời mình nghĩ rằng nó vô dụng.
Tôi xin nhắc lại là Tôi ủng hộ chứng chỉ IELTS, một trong nhiều cách để chứng minh năng lực Tiếng Anh hiện tại, nhưng mong muốn mọi người hiểu rằng nó không phải là đỉnh cao hay con đường duy nhất như nhiều người học hay phụ huynh (người chi tiền học) lầm tưởng.
Mong cho thật nhiều người học và phụ huynh (người chi tiền cho con em đi học) hiểu thêm về IELTS qua những trải nghiệm và chia sẻ cá nhân của Tôi, và đưa ra những quyết định phù hợp hơn cho mình Chứ giờ câu cửa miệng "...có bằng IELTS chưa" hay là "IELTS mấy chấm" ngay khi các bạn còn ngồi trên ghế nhà trường, hoặc khi đi xin việc thực sự làm Tôi buồn, và cảm thấy hoang mang khi biết có nhiều gia đình bắt con em mình đi học/cày IELTS từ cấp 1!
Điệp Lê (Vietnam Speaking – Học Tiếng Anh qua các cuộc phỏng vấn) https://www.facebook.com/vietnamspeaking
Ảnh: Facebook VTV7
04/03/2024
08/01/2022
11/10/2021
01/08/2021
28/09/2020