14/07/2026
🧪🌡️🧫🧬Nền khoa học hàng đầu thế giới của Trung Quốc, và bí quyết đằng sau sự phát triển thần kỳ này (cùng ý tưởng cho đề thi thật IELTS Writing)
Đạt IELTS Writing 8.0 dễ dàng từ việc đọc báo The Economist - Part 185
'Vậy sự trỗi dậy của khoa học TQ đến từ đâu? Có 3 yếu tố: tiền, thiết bị và con người.💰💵Đầu tiên là tiền. Số tiền TQ đổ vào nghiên cứu và phát triển (R&D) đã tăng gấp 16 lần kể từ năm 2000, và quốc gia này đặc biệt thích đổ tiền vào nghiên cứu ứng dụng (applied research) và phát triển thử nghiệm (experimental development). Các lĩnh vực đang được ưu tiên hàng đầu gồm công nghệ lượng tử (quantum technologies), AI, chất bán dẫn (semiconductors), khoa học thần kinh (neuroscience), gene và công nghệ sinh học (genetics and biotechnology), y học tái tạo (regenerative medicine), và khám phá ‘các khu vực ngoại vi’ như ngoài vũ trụ (deep space), biển sâu (deep oceans) và hai cực Trái Đất (Earth’s poles).'
----------------------------------------------------------------
💪💪Nền khoa học của Trung Quốc đang vươn lên cực kỳ mạnh mẽ, nắm lấy vị thế dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực. Sự thống trị của Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản trong thế giới khoa học đang dần đi đến hồi kết.
Một thước đo đáng tin cậy phản ánh chất lượng nghiên cứu khoa học của một quốc gia là số lượng bài báo khoa học có-ảnh-hưởng-cao, tức được trích dẫn nhiều nhất bởi các nhà khoa học khác, được xuất bản mỗi năm (the number of high-impact papers produced each year - that is, publications that are cited most often by other scientists in their own, later work). Năm 2003 Mỹ xuất bản gấp 20 lần TQ những bài báo này, đến 2013 thì khoảng cách chỉ còn là 4 lần, và tới 2022 thì TQ đã vượt lên so với Mỹ, và cả Liên Minh Châu Âu luôn.
Một thước đo khác là số trường đại học và viện nghiên cứu có thể cho ra lò nhiều thành tựu khoa học nhất (the volume of scientific research output) - trong top 10 đại học/viện nghiên cứu hàng đầu trên thế giới thì có 6 ở TQ. Chẳng hạn như các trường Đại học Giao Thông Thượng Hải (Shanghai JiaoTong University), Đại học Chiết Giang (Zhejiang University), và Đại Học Bắc Kinh (Peking (Beida) University). ‘Đại học Thanh Hoa hiện là trường đại học khoa học công nghệ số 1 thế giới’, một giáo sư tại Oxford University cho biết.
👑👑Các lĩnh vực khoa học TQ đang dẫn đầu thế giới gồm nghiên cứu nông nghiệp (agricultural research/plant-science research), khoa học vật lý (physical sciences), hóa học (chemistry), khoa học trái đất (Earth), và khoa học môi trường (environmental sciences). Đặc biệt, nghiên cứu có tính ứng dụng cao là thế mạnh của quốc gia này (applied research is a Chinese strength), chẳng hạn như nghiên cứu về pin mặt trời làm bằng perovskite - có khả năng biến ánh nắng mặt trời thành điện với hiệu năng cao hơn nhiều pin silicon truyền thống (...perovskite solar panels, …which offer the possibility of being far more efficient than conventional silicon cells at converting sunlight into electricity). TQ cũng sở hữu nhiều bằng sáng chế (patents) hơn bất kỳ nước nào khác, dù nhiều trong số này thiên về các chỉnh sửa nhỏ trong thiết kế thay vì các phát minh thực sự nguyên bản (...although many are for incremental tweaks to designs, as opposed to truly original inventions)...
Vậy sự trỗi dậy của khoa học TQ đến từ đâu? Có 3 yếu tố: tiền, thiết bị và con người.
💰💵Đầu tiên là tiền. Số tiền TQ đổ vào nghiên cứu và phát triển (R&D) đã tăng gấp 16 lần kể từ năm 2000, và quốc gia này đặc biệt thích đổ tiền vào nghiên cứu ứng dụng (applied research) và phát triển thử nghiệm (experimental development). Các lĩnh vực đang được ưu tiên hàng đầu gồm công nghệ lượng tử (quantum technologies), AI, chất bán dẫn (semiconductors), khoa học thần kinh (neuroscience), gene và công nghệ sinh học (genetics and biotechnology), y học tái tạo (regenerative medicine), và khám phá ‘các khu vực ngoại vi’ như ngoài vũ trụ (deep space), biển sâu (deep oceans) và hai cực Trái Đất (Earth’s poles).
Việc tạo ra các trường đại học và viện nghiên cứu thuộc chính phủ đẳng-cấp-thế-giới (world-class) cũng nằm trong kế hoạch của chính phủ TQ. Các chương trình như ‘Project 211’, ‘985 program’ và ‘China Nine League’ bơm tiền để giúp một số phòng thí nghiệm được chọn lọc kỹ lưỡng nâng cao năng lực nghiên cứu (...gave money to selected labs to develop their research capabilities). Các trường đại học trao thưởng cao, khoảng $44K mỗi người, thậm chí lên đến $165K, nếu kết quả nghiên cứu của họ được xuất hiện trong các tạp chí học thuật có ảnh hưởng lớn trên trường quốc tế (if they published in high-impact international journals)
👨👨🔬Thứ hai là con người - xây dựng nguồn nhân lực là ưu tiên hàng đầu (building the workforce has been a priority). Trong quá khứ, các nhà khoa học TQ thường rời đi để tìm miền đất hứa, nhưng trong những năm gần đây họ đã quay trở về, mang theo nhiều kỹ năng và kiến thức mới tiếp thu được từ các nước phát triển (bringing their newly acquired skills and knowledge with them). Chính phủ TQ đã kéo họ về bằng cách nào? Câu trả lời là rất nhiều phần thưởng (incentives). Ví dụ chương trình ‘Youth Thousand Talents’ bắt đầu năm 2010, trao thưởng (bonuses) $150K và trợ cấp nghiên cứu (grants) lên tới $900K cho các nhà nghiên cứu dưới 40 tuổi nếu chịu quay về để thiết lập và vận hành các phòng thí nghiệm (to get labs up and running). Chương trình này đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu trẻ tuổi có tầm vóc về nước (high-calibre young researchers); chỉ trong vài năm, nhờ các nguồn lực và sức người dồi dào (resources and academic manpower), họ đã ngay lập tức phát huy được năng lực của mình…
🧪🌡️Và thứ ba là thiết bị - TQ chi rất nhiều tiền cho thiết bị khoa học (China has also splurged on scientific kit), đặc biệt là phần cứng (hardware) như siêu máy tính (supercomputers), máy dò vật chất tối dưới lòng đất (underground dark-matter detector), máy dò tia vũ trụ (cosmic-ray detector), …. Các phòng thí nghiệm độc lập thuộc các viện nghiên cứu hàng đầu ở TQ cũng được trang bị rất tốt (well-equipped).
Khi các trường đại học TQ sở hữu những thiết bị tối tân nhất và những nhà nghiên cứu hàng đầu, và lương thưởng cũng ngày càng cạnh tranh hơn, các viện nghiên cứu phương Tây dần dà sẽ mất đi sức hấp dẫn với các nhà khoa học trẻ tuổi và tham vọng người TQ (As Chinese universities fill with state-of-the-art equipment and elite researchers, and salaries become increasingly competitive, Western institutions look less appealing to young and ambitious Chinese scientists).
—------------------------------------------------
💪💪💪Tất nhiên, TQ vẫn còn nhiều thứ phải làm. Mặc dù đang tạo ra nhiều công trình nghiên cứu có chất lượng hàng đầu (top-tier work), TQ cũng đồng thời cho ra lò rất nhiều công trình chất lượng thấp (a vast amount of low-quality science)... Và dù các trường đại học hàng đầu ở TQ đang vượt lên, các công trình khoa học từ các trường đại học hạng hai vẫn có chất lượng khá thấp so với các trường cùng tầm ở Mỹ và Châu Âu (While the chosen few universities have advanced, mid-level universities have been left behind. China’s second-tier institutions still produce work that is of relatively poor quality compared with their equivalents in Europe or America).
Đặc biệt, khi nói đến các nghiên cứu cơ bản, được-thúc-đẩy-bởi-sự-tò-mò, TQ vẫn còn phải chạy theo phương Tây (When it comes to basic, curiosity-driven research, China is still playing catch-up…). Điều này góp phần giải thích tại sao TQ chưa tạo ra được nhiều công nghệ hoàn-toàn-mới so với tầm vóc của nền khoa học nước này. Nghiên cứu cơ bản* đặc biệt khan hiếm ở các công ty TQ, dẫn tới khoảng cách giữa việc các nhà khoa học tạo ra các đột phá và các ngành công nghiệp ứng dụng thành công những đột phá này trong thực tiễn (Basic research is particularly scant within Chinese companies, creating a gap between the scientists making discoveries and the industries that could end up using them).
🥲🥲Một vấn đề khác là nạn xuất bản nghiên cứu giả (fake scientific publications). Áp lực phải xuất bản để giữ được công việc khiến nhiều nhà khoa học gian lận, chẳng hạn bằng cách tạo ra các ‘citation cartels’, nơi họ tập hợp cùng nhau để viết các bài báo chất-lượng-thấp và trích dẫn lẫn nhau (...where groups of researchers band together to write low-quality papers that cite each other’s work….). Tuy nhiên chính phủ TQ đã mạnh tay chấn chỉnh, bỏ bớt các chương trình xuất-bản-để-ăn-tiền (cash-for-publication schemes), và đã cải thiện đáng kể tình hình.
—------------------------------------------------
Glossary:
*Basic research (hay nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu thuần túy) là loại hình nghiên cứu tập trung vào việc mở rộng tri thức nhân loại và khám phá các nguyên lý, định luật, hiện tượng tự nhiên hoặc xã hội. Mục đích chính là hiểu rõ bản chất của vấn đề thay vì tìm kiếm giải pháp ứng dụng thực tiễn ngay lập tức.
Mọi người thử brainstorm nhanh đề này nhé:
🤔🤔Real test 12/6/2025: Some people think the government should invest more money in teaching science than other subjects in order for a country to develop and progress. To what extent do you agree or disagree?
The Economist 2024/6/15
Peter Nguyen