26/09/2018
Phương pháp dạy Toán Tư Duy (Growth Mindset) vs Toán Kỹ Năng (Mastery Math)
Hiện nay nhiều bố mẹ tìm cho con các lớp, Trung Tâm học Toán như Kumon, Mathnasium, UCMas (riêng UCMas thì hơi khác)..., đều nghe nhiều về Toán Tư Duy. Vậy Toán tư duy là gì và toán "không" tư duy là gì?
(Bài viết nói 2 loại này theo hiểu biết của tác giả. Không có ý ủng hộ phương pháp nào)
Do phương pháp dạy khác nhau giữa xu hướng Tây Âu và Châu Á. Có thể tạm chia việc dạy học Toán theo 2 phương pháp:
Ví dụ để bắt đầu:
VD1: 68 + 24
--Toán kỹ năng:
Đặt phép cộng:
Thực hiện cộng 8 + 4 =12.
Có nhớ rồi thực hiện cộng hàng chục: 6+2 = 8 nhớ 1 là 9.
--Toán tư duy:
Có thể dạy theo kiểu "Cộng dần": (không nhất thiết 1 cách)
B1: Xem nào, ta có thể cộng 2 trước để được 70.
B2: Cộng nốt phần còn lại vào, giờ lấy 70 + phần còn lại là 22 = 92.
(y) Phương pháp 1: Toán tư duy (phổ biến hơn ở Mỹ...) Phương pháp này đưa ra vấn đề toán học gắn với thực tế và khuyến khích trẻ làm việc và suy nghĩ cách giải quyết.
Mục đích: của phương pháp này là Cho Trẻ khám phá và từ đó phát triển năng lực tư duy.
Đặc điểm:
1) Mỗi đứa trẻ là một cá thể với những sở thích, tích cách và năng khiếu riêng nên để đạt hiểu quả thì phương pháp này tiếp cận theo hướng "Cá nhân hóa" tức là phát huy tối đa sở trường của mỗi bạn. Việc cá nhân hóa để phù hợp với tốc độ phát triển Tư duy của mỗi bạn. Có bạn tư duy nhanh hơn, có bạn sẽ chậm hơn. Nhưng mục đích đều là Phát triển Tư duy.
2) Trước đây có ý kiến cho rằng Toán, Âm nhạc, Hội họa... là các năng khiếu/gen/bẩm sinh vv... và việc Phát triển tư duy trong Toán ít đạt kết quả. Nhưng người ta cũng thấy rằng, trước kia việc học Đọc rất khó khăn thì bây giờ ai cũng có thể Đọc và người ta cũng Tin rằng "Ai cũng làm được Toán".
3) Với đặc điểm của Trẻ là không tập trung dài được nên để phát triển tư duy, các phương pháp kết hợp nhiều loại hình hoạt động để giữ trẻ hứng thú và tiếp cận đa (nhiều) chiều. Lớp học nhiều đồ vật, hình mình họa.
4) Đặc điểm nữa của phương pháp này là Lớp học tương tác và thường có ít học sinh (Khoảng 3-5 bạn và đến 10 bạn). Ít bài tập về nhà.
Tóm lại: Với mục đích Phát triển tư duy như tên gọi thì phương pháp này có đặc điểm là "cá nhân hóa" và tiếp cận theo hướng khám phá một vấn đề nhiều chiều.
(y) Phương pháp 2: Toán kỹ năng - Mastery Math (phổ biến ở Trung Quốc). Nói phương pháp này là "không" tư duy thì từ không hay lắm. Toán kỹ năng thì hiểu là cứ luyện tập làm đi làm lại thì sẽ làm được. Như nấu ăn vậy, đâu có cần Tư duy(?) cứ công thức nhớ và vận dụng đúng là được.
Với tên gọi như vậy: Mục đích của Phương pháp này là rèn cho tất cả học sinh các "kỹ năng làm toán": ghi nhớ + biết áp dụng đúng công thức + cách trình bày để giải quyết bài toán.
Đặc điểm:
1) Phương pháp này hay đưa lời giải mẫu (như công thức trong nấu ăn) để các con theo bài mẫu mà bắt chước.
2) Học sinh yêu cầu được ghi nhớ và làm theo mẫu. Ít tương tác.
3) Nhiều bài tập để luyện tập đi luyện tập lại. Các bài chia dạng, giải theo mẫu
4) Lớp học có thể rất đông (có thể 50-60 bạn)
5) Thầy cô không thể giải thích cho từng bạn và chỉ vài câu hỏi tương tác có thể làm cho mất cả 1 tiết học (45p) nên giáo viên phải điều khiển và quản lý thời gian để đảm bảo hoàn thành nội dung bài.
6) Nhiều bài tập về nhà, luyện tập.
Các nhà sư phạm theo phương pháp này tin rằng, sau khi thuần thục kỹ năng thì các con sẽ phát triển tư duy. Như vậy ưu tiên làm được trước rồi, rồi mới đến làm tốt. Bắt chước cho đúng trước rồi mới phát triển vận dụng cao sau.
Các quan điểm thì cho rằng Toán tư duy giúp con Sáng tạo hơn mà Sáng tạo chính là mức cao nhất của quá trình nhận thức trong sơ đồ Bloom.
Trong khi Toán kỹ năng giúp mọi đứa trẻ đều có thể làm toán như mọi đứa trẻ có thể đọc viết vậy. (Trước đây, không phải ai cũng biết đọc viết dù được học)
(y) Vậy phương pháp nào hơn?
Nghe có vẻ Toán tư duy hay quá, giúp con phát triển theo năng lực và sáng tạo. Chả phải phát minh, sáng chế quan trọng đều ở Mỹ, Âu? Nhưng học sinh Thượng Hải được coi là thông minh nhất thế giới và học sinh Thượng Hải học theo Toán kỹ năng. Và gần đây một vài trường của Anh thậm chí áp dụng cách dạy toán của Trung Quốc để dạy học sinh.
Có một điều là Toán Singparo Math, một dạng "lai" giữa Toán Kỹ Năng và Toán Tư Duy, đang được áp dụng tại rất nhiều trường ở Mỹ. Và trong các kì thi Toán và Khoa học cho các lứa tuổi cấp 1-2 thì đoàn Singpore toàn chiếm vị trí #1 hoặc Top đầu.
Vậy chăng một sự kết hợp sẽ đem lại hiệu quả? Nhất là với việc học của học sinh mình, một lớp thường 50 học sinh. Chắc chắc toán tư duy cũng không thể áp dụng trong nhà trường cho cả lớp. Ngược lại, nếu chỉ Dạy toán như kỹ năng làm bài thì các bạn sẽ rất nhàm chán. Nếu nói đến từng cá nhân thì rõ ràng còn phụ thuộc vào gia đình, bạn bè, thầy cô và môi trường khác biệt. Tuy nhiên bỏ qua cả các yếu tố đó thì cũng không thể rõ là phương pháp nào tốt hơn hẳn, thiết nghĩ như so Cam và Táo quả nào ngon hơn vậy. Có lẽ là cần cả 2.
