02/05/2016
Mojocon và trào lưu làm báo hình bằng… điện thoại
Làm tin hình bằng điện thoại?! Bạn điên chắc? Không đâu, vì nếu việc đó là điên rồ thì
báo giới quốc tế đang có quá nhiều “kẻ điên” vừa tụ họp tại Mojocon để thảo luận về “trà
o lưu điên” của họ.
Mojocon là hội thảo quốc tế dành cho những người làm báo hình bằng mobile vừa được
RTE - đài truyền hình quốc gia Ai-len - tổ chức vào ngày 29/4 tại thủ đô Dublin. Đây là
lần thứ hai họ tổ chức hội thảo này.
Năm nay, ngoài các nhà báo làm tin hình theo kiểu mà nhiều người vẫn cho là “nghiệp dư
”, là “tự phát” thì đã có rất nhiều kênh truyền hình, tòa soạn lớn và nhiều nhà sản xuất (đ
iện thoại và phụ kiện) cũng có mặt tại Mojocon.
Thực ra, tính năng ghi hình nổi trội của mobile, đặc biệt là của iPhone và iPad, đã được
khám phá từ lâu thông qua những đoạn phim mẫu mực như phim quảng cáo siêu xe
Bentley nhưng phải đợi tới một hai năm gần đây, mobile mới được báo giới sử dụng rộng
rãi lúc tác nghiệp.
Tới thời điểm hiện tại, làm báo hình bằng mobile không còn là “thú vui”, là hobby của
một vài nhà báo đam mê công nghệ mà thực sự trở thành trào lưu.
Trào lưu này có phát triển trong tương lai hay không?! Câu trả lời là “Có” bởi nó đang đư
ợc hỗ trợ rất mạnh mẽ bởi nhiều yếu tố khách quan.
Yếu tố thứ nhất là tiềm lực vốn đầu tư công nghệ của các nhà sản xuất lớn. Ai cũng biết
iPhone 6 có thể quay 120 hình/giây – tính năng mà nhiều loại máy quay chuyên nghiệp
không hề có - và sở hữu công nghệ chống rung tuyệt vời nhưng ít người biết đội ngũ phát
triển camera của Apple có tới 800 kỹ sư (theo tiết lộ của Tim Cook) và hiển nhiên suất đầ
u tư của Apple hay Samsung vào việc nâng cấp camera cho điện thoại và máy tính bảng
của họ lớn hơn gấp nhiều lần so với suất đầu tư của các nhà sản xuất camera truyền hình
chuyên nghiệp.
Thứ hai là nhu cầu “tiêu thụ” video của khán giả cộng với ngân sách eo hẹp của tòa soạn
hay đài truyền hình. Khán giả - không phân biệt độ tuổi – thích xem video hơn là thích đọ
c. Các tòa soạn đều biết và muốn đáp ứng nhu cầu đó. Tuy nhiên, nếu sản xuất video theo
lối thông thường, trang bị thêm máy móc và nhận thêm nhân sự mới thì kinh phí sẽ đội lê
n rất cao. Bởi vậy, lựa chọn thông minh nhất đối với các tòa soạn, các đơn vị sản xuất tin
tức chính là ủng hộ và khuyến khích nhân viên sử dụng thứ máy ghi hình mà ai cũng đã
có sẵn, đó là mobile. Nếu sắm sửa thêm phụ kiện và nếu biết cách sử dụng, mobile sẽ
mang lại những sản phẩm chất lượng cao với thời gian sản xuất được rút ngắn đáng kể.
Thứ ba là sự góp mặt đông đảo của các công ty sản xuất phụ kiện, liên tục cải thiện chất
lượng tiếng và hình cho mobile. Ngày nay, mobile có mic Rode và Sennheiser, có ống kí
nh Zeiss và Leica, có bộ chống rung của Steadycam,… – dĩ nhiên, ghi hình và thu tiếng
bằng mobile vẫn còn nhiều hạn chế về mặt chất lượng nhưng với sự hỗ trợ của những hã
ng nổi tiếng nói trên, khoảng cách giữa mobile và máy quay truyền hình chuyên nghiệp
trong cuộc đua chất lượng hình ảnh ngày càng được thu hẹp, đặc biệt là trong lĩnh vực là
m tin.
Thứ tư là Android cũng bắt đầu có nhiều ứng dụng ghi hình chuyên nghiệp, tương tự
Apple. Ai cũng biết máy Android có cấu hình rất mạnh, có camera rất tốt nhưng khi nói đ
ến việc làm tin hình, đa số vẫn phải bỏ Android chọn Apple. Đó là bởi trước đây,
Android chưa có những ứng dụng quay phim chuyên nghiệp như Filmic Pro (chạy trên nề
n iOS) để khai thác hết những tính năng có sẵn trong điện thoại. Nguyên nhân là do hệ đ
iều hành Android của mỗi nhà sản xuất mobile lại khác nhau, dẫn tới việc các công ty chuyên viết ứng dụng ngại không viết cho (tất cả các loại) Android mà chọn hệ điều hành
thống nhất của Apple. Việc này đang dần được thay đổi và khi Android có thêm ứng dụ
ng ghi hình, dựng hình "pro" như iOS thì cơ hội làm báo hình bằng mobile lại tiếp tục mở
cho nhiều người vì thiết bị Android rẻ hơn hẳn so với Apple.
Thứ năm là thói quen sử dụng mobile của độc giả và sự lên ngôi của mạng xã hội. Đây là
hai xu hướng chính của truyền thông đầu thế kỷ 21 và để sản xuất tin ngắn dành cho
mobile hoặc để sản xuất những đoạn tóm tắt, giới thiệu dành riêng cho mạng xã hội nhằm
thu hút khán giả vào xem tin chính thì chưa chắc chiếc máy quay chuyên nghiệp hoặc má
y bán chuyên đã là lựa chọn hợp lý nhất của các tòa soạn hay các hãng tin.
Và yếu tố cuối cùng là sự ra đời những công nghệ mới như 4K hay VR. Hai công nghệ nà
y mang lại lợi thế tuyệt đối cho mobile. Nói về 4K, thử tưởng tượng đến bao giờ “nhà đà
i” mới có đủ máy quay, bàn dựng và đặc biệt là băng thông để phát 4K? Đến bao giờ TV
4K mới rẻ tới mức mà gia đình nào cũng tậu được? Trong khi đó, có thể quay 4K với
mobile từ năm 2013 khi Qualcomm giới thiệu sê-ri chip Snapdragon 800 - cho dù 4K của
mobile (3840x2160, tỷ lệ khung hình 16:9) kém một chút so với 4K “xịn” (4096x2160, tỷ
lệ khung hình 16:10), có thể xem 4K với mobile (Sony Xperia Z5 Premium) và từ
2010(!), YouTube đã thử nghiệm công nghệ truyền dẫn 4K dành cho đại chúng.
Tương tự như vậy, để quay, dựng và chiếu VR trên màn hình lớn của TV chắc chắn sẽ là
một quy trình phức tạp, tốn kém, không dễ đưa vào thực tế như quy trình quay, dựng, phá
t, xem VR trên internet. Hiện tại, giá bán của chiếc máy quay VR rẻ nhất khoảng 4.000
USD, của phần mềm ghép hình ảnh VR rẻ nhất là 3.000 USD nhưng nếu áp dụng công
thức “tốt gấp đôi, rẻ một nửa” của đời sản phẩm sau so với đời sản phẩm trước trong ngà
nh điện tử thì chỉ cần đợi một thời gian ngắn, mobile cũng có phụ kiện và ứng dụng làm
phim VR với giá bán bình dân.
Nói tóm lại, mobile không thay thế các thiết bị ghi hình chuyên nghiệp hay bán chuyên
nhưng mobile cũng không phải là thứ mà người làm nghề báo hình có thể coi nhẹ. Tại
Mojocon 2016, đề tài mà người ta thảo luận nhiều nhất không phải là bitdepth của âm
thanh, color sample của hình ảnh hay datarate của video mà là cách thúc ứng dụng những
công nghệ mới, đang liên tục thay đổi hàng ngày của mobile vào quy trình sản xuất.